← Ünite 7
Ticaret Hukuku

Ünite 7: Ticaret Şirketleri Hakkında Genel Hükümler

1 Temmuz 2012 Tarihi
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği ve ticaret şirketlerinde üçüncü kişilerin korunması amacıyla 'ultra vires' (konu dışı işlem yasağı) ilkesinin resmen kaldırıldığı tarihi ifade eder.
Ayni Sermayede Tapu Şerhi
Şirkete sermaye olarak taşınmaz konulması taahhüt edildiğinde, şirket sözleşmesinin resmi şekil aranmaksızın geçerli olabilmesi için bu taşınmazların tapu kütüğüne şerh verilmesi zorunludur.
Resen Tescil Bildirimi
Sermaye olarak konulan taşınmazların şirket adına tapuya tescili için gerekli bildirimler, ticaret sicili müdürü tarafından ilgili tapu siciline resen ve derhal yapılır.
Amme Alacakları Kanunu m. 35
Limited şirket ortaklarının, şirketten tahsil edilemeyen vergi ve SGK gibi kamu borçlarından dolayı sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya kendi malvarlıklarıyla sorumlu tutulacağını düzenleyen kanun maddesidir.

Anahtar Kavramlar

Sınırlı Sayı İlkesiKişilerin ancak kanunda açıkça düzenlenen ticaret şirketi türlerinden (kollektif, komandit, anonim, limited, kooperatif) birini seçebileceğini, kendi kafalarına göre yeni veya karma bir şirket türü yaratamayacaklarını ifade eden ilkedir.
Ultra ViresŞirket temsilcilerinin, şirketin esas sözleşmesinde yazılı olan işletme konusu dışındaki işlemlerle şirketi bağlayamaması kuralıdır; bu ilke 6102 sayılı yeni TTK ile tamamen kaldırılmıştır.
Külli HalefiyetBir şirketin tüm hak, borç, aktif ve pasiflerinin bir bütün olarak, tek bir hukuki işlemle (örneğin birleşme veya tam bölünme ile) başka bir şirkete kendiliğinden geçmesi durumudur.
Tek Borç İlkesiAnonim şirketlerde pay sahiplerinin tek borcunun, taahhüt ettikleri sermaye payını şirkete ödemek olduğunu, bunun dışında şirkete veya şirket alacaklılarına karşı hiçbir borçlarının bulunmadığını belirten ilkedir.
Komandite OrtakKomandit şirketlerde şirket borçlarından dolayı kişisel malvarlığıyla ikinci derecede, sınırsız ve müteselsilen sorumlu olan, sadece gerçek kişilerden oluşabilen ortak türüdür.
Komanditer OrtakKomandit şirketlerde sorumluluğu sadece şirkete getirmeyi taahhüt ettiği sermaye miktarı ile sınırlı olan, gerçek veya tüzel kişi olabilen ortak türüdür.
Fiili HâkimiyetBir şirketin, diğer bir şirketin oy haklarının çoğunluğuna sahip olması veya yönetim organında karar alacak çoğunluğu seçme hakkına sahip olması yoluyla kurduğu gerçek yönetim gücüdür.
Hâkimiyet SözleşmesiBir şirketin diğer bir şirketi kendi yönetimi ve kontrolü altına aldığını resmi olarak düzenleyen, geçerliliği ticaret siciline tescil ve ilan edilmesine bağlı olan sözleşmedir.
Denkleştirme AkçesiBirleşme, bölünme veya tür değiştirme işlemlerinde ortaklık paylarının değer kaybına uğraması halinde, mağdur olan ortağa kaybını telafi etmek amacıyla mahkemece belirlenip ödenmesine karar verilen paradır.
Basit Yargılama UsulüTicaret şirketlerinde ortakların şirketle veya birbirleriyle olan ortaklık ilişkisinden doğan davalarında, sürecin hızlı ilerlemesi amacıyla uygulanan, yazılı yargılamaya göre daha hızlı ve basit olan usuldür.
Malvarlığı Ayrılığı İlkesiTüzel kişiliği olan ticaret şirketlerinin malvarlığının, ortakların kişisel malvarlıklarından tamamen bağımsız olması ve birbirlerinin borçları için doğrudan haczedilememesi kuralıdır.
Tam BölünmeBölünen şirketin tüm malvarlığının bölümlere ayrılarak diğer şirketlere devredilmesi, bunun sonucunda bölünen şirketin tasfiyesiz olarak sona erip sicilden silinmesi işlemidir.
Kısmi BölünmeBir şirketin malvarlığının sadece belirli bölümlerinin diğer şirketlere devredilmesi, bölünen şirketin ise varlığını ve tüzel kişiliğini korumaya devam etmesi işlemidir.
Güvenden Doğan SorumlulukŞirketler topluluğunda hâkim şirketin, topluluk itibarının tüketiciye veya topluma verdiği güven hissinin kötüye kullanılması durumunda ortaya çıkan tazminat sorumluluğudur.
Tüzel Kişi TacirKollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerin tüzel kişilik kazanmalarıyla birlikte elde ettikleri, iflasa tabi olma ve unvan kullanma zorunluluğu getiren hukuki statüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Şahıs Şirketlerinde Fesih İhbarı

Ortağın kişisel alacaklısı, borçlu ortağın tasfiye payına haciz koydurarak, en az altı ay önceden ihbarda bulunmak şartıyla hesap yılı sonu için şirketin feshini talep edebilir.

Beş Yıllık Zamanaşımı Süresi

Türk Borçlar Kanunu m. 147/1-(4) uyarınca, ticaret şirketlerinde ortakların birbirleriyle ve şirketle olan sözleşmesel ilişkilerinden doğan davalarda uygulanan zamanaşımı süresidir.

İki Aylık Hak Düşürücü Süre

Birleşme, bölünme veya tür değiştirme kararlarına karşı açılacak iptal veya denkleştirme davalarının, kararın Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilanından itibaren açılması gereken süredir.

Yüzde Doksan Satın Alma Hakkı

Hâkim şirketin, bağlı şirketin paylarının ve oy haklarının en az %90'ına sahip olması durumunda, azlığın dürüstlük kuralına aykırı davranması gerekçesiyle onların paylarını zorunlu olarak satın alma hakkıdır.

Kooperatif Kanunu m. 28-30

Kooperatiflerde sorumluluğun kural olarak sadece malvarlığıyla sınırlı olduğunu, ancak ana sözleşmeye hüküm konularak ortaklara sınırsız veya belirli miktarda ek sorumluluk yüklenebileceğini düzenleyen maddelerdir.

TTK m. 195/2 Karinesi

Bir ticaret şirketinin, diğer bir şirketin paylarının çoğunluğuna veya onu yönetebilecek kararları alabilecek miktarda payına sahip olmasının, hâkimiyetin varlığına karine sayılacağını belirten yasal düzenlemedir.

Basit Yargılama Usulü Zorunluluğu

TTK m. 1521 uyarınca, şirket ortaklarının veya yöneticilerinin ortaklık ilişkisinden kaynaklanan tüm davalarında mahkemelerin uygulamak zorunda olduğu hızlı yargılama usulüdür.

Sınavda Dikkat Et

  • Sınavda şahıs ve sermaye şirketlerinin ayrımına dikkat et; kollektif ve komandit şahıs şirketiyken, anonim, limited ve paylı komandit sermaye şirketidir.
  • Ultra vires ilkesinin kaldırıldığını unutma; artık şirket temsilcisinin işletme konusu dışındaki işlemleri de kural olarak şirketi bağlar, bu durum üçüncü kişileri korur.
  • Sermaye yasaklarına dikkat et; anonim ve limited şirketlerde kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar asla sermaye olarak getirilemez.
  • Limited şirket ortaklarının kamu borçlarından (vergi, SGK) sermaye oranlarında doğrudan ve kişisel olarak sorumlu olduğunu, anonim şirketlerde ise bu sorumluluğun olmadığını mutlaka aklında tut.
  • Bölünme işlemlerinin şahıs şirketlerinde uygulanamayacağını, sadece sermaye şirketleri ve kooperatifler için geçerli olduğunu unutma.
  • Yapısal değişikliklerde (birleşme, bölünme, tür değiştirme) açılacak davaların (iptal ve denkleştirme) hak düşürücü süresinin 'iki ay' olduğunu ezberle.