← Ünite 14
Türk Vergi Sistemi

Ünite 14: Veraset ve İntikal Vergisi ile Motorlu Taşıtlar Vergisi

1959 Yılı Kanunlaşma Tarihi
Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Türkiye'de 1959 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla birlikte ivazsız intikaller ve miras yoluyla gerçekleşen servet transferleri tek bir yasal çerçevede vergilendirilmeye başlanmıştır.
1963 Yılı MTV Dönüşümü
1957 yılında 'hususi otomobil vergisi' adıyla uygulanan vergi, 1963 yılında çıkarılan kanunla kapsamı genişletilerek 'motorlu kara taşıtları vergisi' adını almış ve daha genel bir servet vergisi haline getirilmiştir.
2009 Yılı Deniz Taşıtları Değişikliği
30 Haziran 2009 tarihinde yapılan yasal düzenleme ile motorlu deniz taşıtları MTV kapsamından tamamen çıkarılmıştır. Bu düzenlemenin amacı, deniz araçlarının Türk uluslararası gemi siciline kayıt olmasını teşvik etmektir.
2019 Yılı Miras İstisna Tutarları
2019 yılında veraset yoluyla intikallerde füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hissesinin 250.125 TL'si vergiden istisna edilmiştir. Füruğ olmaması durumunda eşe isabet eden hissenin istisna tutarı 500.557 TL'ye yükselmektedir.

Anahtar Kavramlar

Tereke VergisiÖlen kişinin bıraktığı mirasın (terekenin) mirasçılara dağıtılmadan önce, tek bir bütün olarak tamamı üzerinden alınan servet transferi vergisidir. Türkiye'de bu yöntem uygulanmamaktadır.
Miras Payı VergisiMirasçılara intikal eden bireysel miras paylarının büyüklüğüne göre her bir mirasçıdan ayrı ayrı alınan vergidir. Türk vergi sisteminde veraset vergilendirmesi bu yöntemle yapılmaktadır.
İvazsız İntikalHerhangi bir karşılık ödenmeksizin, hibe, bağış, çekiliş veya yarışma gibi yollarla bir malın veya hakkın bir şahıstan diğerine geçmesidir. Örneğin, bir çekilişte otomobil kazanılması ivazsız intikaldir.
Mülkilik İlkesiVergi kanunlarının yer bakımından uygulanmasında, vergiye tabi malın veya işlemin ülke sınırları içinde bulunmasını esas alan ilkedir. Türkiye'deki bir taşınmazın miras kalması bu ilkeye göre vergilendirilir.
Şahsilik İlkesiVergi mükellefinin tabiiyetini esas alan, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yurt dışındaki mallarının ivazsız intikalinde de vergilendirme yapılmasını öngören ilkedir.
FüruğBir kimsenin soyundan gelen çocukları, torunları ve onların çocuklarını ifade eden hukuki terimdir. Veraset vergisinde füruğ lehine yüksek istisna tutarları uygulanır.
DrahomaHristiyanlıkta veya bazı örf ve adetlerde gelinin evlenirken damada veya damadın ailesine verdiği para ya da maldır. Gayrimenkuller hariç olmak üzere drahomalar veraset vergisinden istisnadır.
GaiplikÖlüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun süre haber alınamayan bir kimsenin mahkeme kararıyla hukuken ölü kabul edilmesidir. Gaiplik kararının tescilinden itibaren 1 ay içinde beyanname verilir.
Spesifik TarifeVerginin, matrahın değerine göre değil; ağırlık, adet, motor silindir hacmi, yaş gibi teknik ve fiziki ölçülere göre hesaplandığı tarife türüdür. MTV'de genel olarak bu tarife uygulanır.
Advalorem TarifeVergi matrahının doğrudan doğruya malın veya hakkın ekonomik değeri üzerinden hesaplandığı tarife türüdür. 2018 model ve sonrası araçların MTV hesabında taşıt değeri dikkate alınarak bu yöntemden yararlanılır.
Müteselsil SorumlulukBorcun tamamından birden fazla borçlunun birlikte ve ayrı ayrı sorumlu olması durumudur. MTV borcu ödenmeden araç satışı yapan noterler, ödenmeyen vergilerden mükellefle birlikte müteselsilen sorumludur.
Zat EşyasıKişinin doğrudan kendi kullanımına mahsus, ticari niteliği olmayan şahsi eşyalarıdır. Murisin zat eşyaları veraset ve intikal vergisinden tamamen istisna edilmiştir.
Yeniden Değerleme OranıVergi kanunlarındaki maktu hadlerin, istisnaların ve vergi tarifesi dilimlerinin enflasyon oranında güncellenmesi amacıyla her yıl Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen artış oranıdır.
İkmalen TarhBir vergi tarh edildikten sonra, bu vergiye ilişkin defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak miktarın eksik hesaplandığının tespit edilmesi üzerine yapılan ek tarhiyattır.
Rücu HakkıBir başkasının borcunu kanuni zorunluluk nedeniyle ödemek durumunda kalan kişinin, ödediği bu tutarı asıl borçludan geri talep etme hakkıdır. Noterlerin ödedikleri MTV için mükellefe dönmesi bu kapsamdadır.

Diğer Önemli Bilgiler

2019 Yılı İvazsız İntikal İstisnası

Miras dışındaki hibe, bağış veya çekiliş gibi ivazsız intikallerde 2019 yılı için geçerli olan maktu istisna tutarı 5.760 TL olarak uygulanmıştır. Bu tutarın altındaki karşılıksız intikaller beyan edilmez.

Şans Oyunlarında %20 Sabit Oran

5602 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen şans oyunları ile yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyeler için artan oranlı tarife uygulanmaz. Bu ikramiyeler üzerinden %20 oranında sabit vergi kesintisi yapılır.

3 Yıllık Ödeme Süresi

Veraset ve intikal vergisi, tahakkuk ettiği tarihten itibaren 3 yıl içinde ödenir. Ödemeler her yılın Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere toplamda 6 eşit taksitte gerçekleştirilir.

Ayın 20. Günü Beyan Süresi

Yarışma, çekiliş ve şans oyunlarını düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, kazananların ikramiyelerinden kestikleri vergileri, müsabakanın yapıldığı günü takip eden ayın 20. günü akşamına kadar beyan edip ödemek zorundadır.

Elektrikli Araçlarda %25 İndirim

1 Ocak 2019 tarihinden itibaren sadece elektrikli motoru olan araçlar da MTV kapsamına alınmıştır. Bu araçlar, tarifelerdeki emsallerine göre hesaplanan vergi tutarının %25'i oranında MTV öderler.

Gider Kaydedilememe Kuralı

I ve IV sayılı tarifelerde yer alan binek otomobiller ile uçak ve helikopterlerden alınan MTV ve cezaları, ticari amaçla kiraya verilenler hariç, gelir ve kurumlar vergisi matrahından gider olarak düşülemez.

Traktörlerin Vergi Dışı Bırakılması

Tarım sektörünü ve çiftçileri desteklemek amacıyla, tarımsal üretimde kullanılan traktörler Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nda verginin konusu dışında tutulmuş ve vergilendirilmemiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Maddi ve manevi tazminatların ivazsız intikal sayılmadığını unutmayın; sınavda karşılıksız kazanç gibi gösterilerek yanıltma yapılabilir.
  • Şans oyunları vergisi ile veraset ve intikal vergisini karıştırmayın; şans oyunları vergisi harcama vergisiyken, ikramiyeden alınan veraset vergisi servet vergisidir.
  • Ölümün gerçekleştiği yer ile mükelleflerin bulunduğu yere göre değişen 4, 6 ve 8 aylık beyanname sürelerini tablo halinde ezberleyin, sınavda doğrudan senaryo sorusu olarak gelebilir.
  • Traktörlerin MTV kapsamı dışında (konu dışı) olduğunu mutlaka aklınızda tutun; muafiyet sorularında çeldirici olarak sıklıkla kullanılır.
  • Noterlerin ve sicil memurlarının MTV borcu ödenmemiş araçların satışını yapmaları halinde mükellefle birlikte müteselsilen sorumlu olduklarını unutmayın.
  • Binek otomobiller için ödenen MTV ve cezalarının gelir veya kurumlar vergisi matrahından gider olarak indirilemeyeceğini (gider kaydedilemeyeceğini) kritik bir bilgi olarak not edin.