← Ünite 13
Türk Vergi Sistemi

Ünite 13: Emlak Vergisi

1986 Yılı Dönüm Noktası
Emlak vergisi, 1970 yılında yürürlüğe giren 1319 sayılı Kanun'dan 1985 yılının sonuna kadar merkezi hükümet tarafından toplanmıştır. 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren ise yerel yönetimlerin gelirlerini artırmak amacıyla tahsilat yetkisi tamamen belediyelere devredilmiştir.
Büyükşehirlerde %100 Artırımlı Vergilendirme
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yer alan tüm bina, arsa ve arazilerin emlak vergisi oranları, normal yörelere göre %100 artırımlı olarak uygulanmaktadır.
Sıfır Oranlı Konut Vergisi Yetkisi
Cumhurbaşkanı; hiçbir geliri olmayanların, sadece sosyal güvenlik kurumundan aylık alan emeklilerin, gazilerin, engellilerin, şehit dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içindeki brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskenleri için vergi oranını sıfıra indirmeye yetkilidir.
Yeni Binalarda 4 Yıllık Asgari Sınır
Yeni inşa edilen binaların vergisi, arsasının veya arsa payının vergisinden az olamaz. Bu asgari sınır uygulaması, binaların inşasının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren tam 4 yıl boyunca geçerliliğini korur.

Anahtar Kavramlar

Gerçek Servet VergisiMükellefin vergisini ödeyebilmek için sahip olduğu servet unsurunu veya varlığını satmak zorunda kaldığı olağanüstü vergi türüdür. Türk vergi tarihindeki en belirgin örneği 1942 yılında uygulanan Varlık Vergisi'dir.
Gerçek Olmayan Servet VergisiMükellefin sahip olduğu varlığı satmak zorunda kalmadan, servetinin dönemsel getirisi veya diğer gelirleriyle ödeyebildiği, servette azalma meydana getirmeyen vergi türüdür. Günümüzde uygulanan emlak vergisi bu niteliktedir.
Bina MütemmimiVergi Usul Kanunu uyarınca binanın bütünleyici parçası sayılan ve bina değeri hesaplanırken bina ile birlikte dikkate alınan asansör, kalorifer ve doğal gaz tesisatı gibi yapılardır.
Paylı MülkiyetBir taşınmaz üzerinde birden fazla kişinin belirli paylarla sahip olduğu mülkiyet türüdür. Bu durumda her ortak kendi hissesine düşen emlak vergisinden bağımsız olarak sorumludur.
Elbirliği MülkiyetiOrtakların payları belirlenmeksizin taşınmazın tamamına birlikte sahip oldukları mülkiyet durumudur. Bu mülkiyette ortaklar verginin tamamının ödenmesinden müteselsilen (ortaklaşa ve zincirleme) sorumludur.
İntifa HakkıBir başkasına ait taşınmazdan yararlanma ve kullanma hakkıdır. Emlak vergisinde intifa hakkı sahibi varsa, verginin mükellefi malik değil, doğrudan intifa hakkı sahibidir.
Müteselsil SorumlulukBorcun tamamından birden fazla borçlunun her birinin tek başına sorumlu olması durumudur. Emlak vergisinde elbirliği mülkiyetinde ve taşınmazı devreden ile devralan arasında bu sorumluluk geçerlidir.
Vergi DeğeriEmlak vergisinin matrahını oluşturan, takdir komisyonları ve ilgili bakanlıklarca kanuni esaslara göre hesaplanan resmi taşınmaz değeridir. Emlak vergisi bu değer üzerinden oranlar uygulanarak hesaplanır.
Yeniden Değerleme OranıVergi Usul Kanunu uyarınca her yıl yüksek enflasyon ve ekonomik değişimlere göre belirlenen artış katsayısıdır. Emlak vergisinde ara yıllardaki matrah artışı bu oranın yarısı kadar yapılır.
Tasarrufu Kısıtlanan Bina ve Araziİmar planları, askeri yasak bölgeler veya diğer mevzuatlar gereği sahibinin üzerinde serbestçe tasarruf edemediği, inşaat yapamadığı veya kullanamadığı taşınmazlardır. Bunların vergisi kısıtlılık süresince 1/10 oranında tahsil edilir.
Vergi Değerini Tadil Eden SebeplerTaşınmazın değerinde, yapısında, kullanım şeklinde veya mülkiyetinde meydana gelen ve emlak vergisi matrahının yeniden hesaplanmasını gerektiren kanuni değişiklik durumlarıdır.
Daimi MuafiyetKanunda belirtilen şartları taşıyan taşınmazların, herhangi bir süre sınırı olmaksızın emlak vergisinden süresiz olarak muaf tutulması durumudur. Belediyelere ve devlete ait hizmet binaları buna örnektir.
Geçici MuafiyetYeni inşa edilen konutlar, turizm tesisleri veya afetzedelere verilen binalar gibi taşınmazlara, teşvik veya sosyal destek amacıyla kanunla belirlenen sınırlı bir süre boyunca uygulanan vergi muafiyetidir.
Emlak Vergisi BildirimiMükelleflerin yeni taşınmaz edindiklerinde veya taşınmazlarında vergi değerini değiştiren bir durum ortaya çıktığında, ilgili belediyeye vermekle yükümlü oldukları resmi beyandır.

Diğer Önemli Bilgiler

Meskenlerde 1/4 Oranında Geçici Muafiyet

Yeni inşa edilen veya satın alınan mesken nitelikli binalar ile apartman dairelerinin vergi değerinin 1/4'ü (2.500 TL'den az olmamak üzere), inşalarının bittiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren 5 yıl boyunca geçici muafiyetten yararlanır.

Afetzede Konutlarına 10 Yıllık Muafiyet

Deprem, yangın, su baskını gibi afetler nedeniyle binaları harap olanların yeni inşa ettikleri binalar veya kamu eliyle yapılıp teslim edilen konutlar, teslimi takip eden bütçe yılından itibaren 10 yıl boyunca emlak vergisinden tamamen muaftır.

Ağaçlandırılan Arazilere 50 Yıllık Teşvik

Özel kanunlar çerçevesinde, devlet ormanları dışında kalan alanlarda insan emeğiyle yeniden orman oluşturmak amacıyla ağaçlandırılan araziler, tam 50 yıl boyunca arazi vergisinden geçici olarak muaf tutulur.

10.000 TL'lik Arazi Vergisi İstisnası

Mükelleflerin bir belediye ve mücavir alan sınırları içindeki arazilerinin (arsalar hariç) toplam vergi değerinin 10.000 TL'lik kısmı vergiden müstesnadır. Bu tutarın hesabında mükellef, eş ve velayeti altındaki çocukların arazileri birlikte toplanır.

Tapu Dairelerinin 15 Günlük Bildirim Süresi

Tapu daireleri, mülkiyet değişikliğine yol açan devir ve ferağ işlemlerini gerçekleştirdikten sonra, işlemin yapıldığı ayı takip eden ayın 15'inci günü akşamına kadar ilgili belediyelere bildirmekle yükümlüdür.

Zaman Aşımında 'Öğrenilme Tarihi' Esası

Emlak vergisinde bildirim dışı bırakılan taşınmazlar için zaman aşımı süresi, idarenin durumu resmi olarak öğrendiği tarihi takip eden yılın başından itibaren başlar. Bu kural nedeniyle emlak vergisinde zaman aşımı fiilen işlemez.

Sınavda Dikkat Et

  • Büyükşehir belediye sınırları içindeki emlak vergisi oranlarının %100 artırımlı uygulandığını unutma; sorularda taşınmazın konumuna mutlaka dikkat et.
  • Paylı mülkiyette sorumluluğun hisse oranında, elbirliği mülkiyette ise müteselsil (ortaklaşa) olduğunu bilmek sınavda puan kazandırır.
  • Emlak vergisinde Vergi Usul Kanunu'ndaki pişmanlık ve ıslah hükümlerinin uygulanmadığını aklında tut, bu durum çeldirici olarak sıkça sorulur.
  • Yeni inşa edilen binalarda 4 yıl boyunca uygulanacak olan 'arsa vergisinden az olamaz' kuralının süresini ve mantığını iyi kavra.
  • Geçici muafiyet bildirimlerinin bütçe yılı içinde, son üç ayda gerçekleşen olaylar için ise üç ay içinde yapılması gerektiğini unutma.
  • Emlak vergisinde zaman aşımının taşınmazın edinildiği tarihte değil, idarenin durumu 'öğrendiği' tarihi takip eden yılın başında başladığını bilmelisin.