Ünite 13: Duyu Organları (Organa Sensuum) — Önemli Kavramlar

İç ve dış ortamdan gelen mekanik, fiziksel ve kimyasal uyarıları alarak sinir yolları aracılığıyla merkezî sinir sistemine ileten ve vücutta uygun tepkilerin oluşmasını sağlayan duyu organlarının genel adıdır.

Vücudun çeşitli yerlerinde lokalize olmuş, belirli fiziksel veya kimyasal uyarıları algılayarak elektrik sinyallerine dönüştüren ve duyu sinirlerini uyaran özel hücre veya sinir sonlanmalarıdır.

Dildeki mukoza tabakasında yer alan, tükürük içerisinde çözünmüş kimyasal maddeleri algılayarak tat duyusunun oluşmasını sağlayan mikroskobik tat tomurcuklarıdır.

Burun boşluğunun üst dip kısmında yer alan, olfaktorik reseptör hücrelerini barındıran ve koku alma işlevini gerçekleştiren koyu renkli mukoza bölgesidir.

Burun boşluğunun tabanında yer alan, ağız boşluğuyla bağlantılı olan ve gıdaların tadı ile feromon gibi kokulu kimyasalları algılayan yardımcı koku organıdır; Jacobson organı olarak da bilinir.

Derinin normal fizyolojik koşullarda sahip olduğu sağlıklı gerginlik ve esneklik durumudur; vücuttan aşırı su kaybedildiğinde bu gerginlik azalarak deride büzüşmeye yol açar.

Vücudu dıştan saran deri tabakası ile onunla ilişkili kıl, tırnak, boynuz, meme, kestane, mahmuz ve deri bezleri gibi tüm eklentilerin oluşturduğu ortak örtü sistemidir.

Doğumdan hemen sonra meme bezleri tarafından salgılanan, yüksek miktarda antikor içeren, yavruyu hastalıklardan koruyan ve bağırsaklarını temizleyen ilk süttür; ağız sütü olarak da bilinir.

Tırnağın dış kısmında yer alan, içteki canlı dokuları bir ayakkabı gibi dıştan sararak koruyan, paries, solea ve pulvinus olmak üzere üç bölümden oluşan cansız boynuzsu tabakadır.

Tırnak kapsülünün altında yer alan, üçüncü parmak kemiğine (phalanx distalis) sıkıca yapışmış, kan damarları ve sinirler yönünden son derece zengin olan canlı tırnak eti tabakasıdır.

Gözün orta katmanındaki choroidea tabakası üzerinde bulunan, ışığı ayna gibi geri yansıtarak özellikle gece avlanan hayvanların karanlıkta daha iyi görmesini sağlayan metalik parıltılı bölgedir.

Gözyaşını salgılayan gözyaşı bezi ile bu sıvıyı göz yüzeyine dağıtan ve fazlasını burun boşluğuna ileten kanallardan oluşan gözyaşı aygıtıdır.

Dış kulak işitme yolunun sonunda yer alan, dış kulak ile orta kulağı birbirinden ayıran, ses dalgalarıyla titreşerek bu titreşimleri kulak kemikçiklerine ileten ince ve yarı şeffaf kulak zarıdır.

Orta kulak boşluğunu yutağa bağlayan, orta kulağın havalandırılmasını ve dış ortamla olan basınç dengesinin korunmasını sağlayan kanaldır; östaki borusu olarak da adlandırılır.

İç kulaktaki salyangoz (cochlea) yapısının içinde, ductus cochlearis bölümünde yer alan ve ses titreşimlerini sinirsel sinyallere dönüştüren asıl işitme reseptör organıdır; Corti organı olarak da bilinir.