Ünite 3: Hukuk Kurallarının Somut Olaya Uygulanması — Sınav Hazırlık Notları
TMK m. 1/1'de geçen 'kanun' kelimesinin sadece dar anlamda TBMM tarafından çıkarılan kanunları değil, tüzük ve yönetmelik dâhil tüm yazılı hukuk kurallarını kapsadığını (genişletici yorum örneği) sınav için mutlaka bilin.
İstisna getiren, sınırlama ve yasaklama koyan kanun maddelerinin genişletici yorumlanamayacağını ve kıyas yoluyla genişletilemeyeceğini unutmayın.
Hüküm içi boşluk (bilinçli boşluk) ile hukuk boşluğu arasındaki temel farka dikkat edin: Hüküm içi boşlukta olaya uygulanacak kural vardır ve hâkime takdir yetkisi tanınmıştır; hukuk boşluğunda ise uygulanacak hiçbir kural yoktur.
Yedek hukuk kurallarından tamamlayıcı ve yorumlayıcı kural ayrımını karıştırmayın: Tamamlayıcı kural sözleşmede boş bırakılan noktayı doldurur, yorumlayıcı kural ise kullanılmış fakat anlamı açıklanmamış ifadeyi (örneğin ayın ortası) açıklar.
Tanımlayıcı hukuk kurallarının (örneğin erginlik veya yerleşim yeri tanımı) nitelikçe 'emredici hukuk kuralı' olduğunu unutmayın.
Yargısal yorumun kural olarak sadece ilgili davayı bağladığını, fakat Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarının genel bağlayıcılığa sahip tek yargısal yorum olduğunu sınav sorularında göz önünde bulundurun.
Ceza Hukuku ve Vergi Hukukunda 'kanunilik ilkesi' geçerli olduğu için kıyas yapmanın ve hâkimin hukuk yaratmasının kesinlikle yasak olduğunu unutmayın.
