← Ünite 2
Reklam Fotoğrafçılığı

Ünite 2: Fotoğrafçılık Tekniği

Nokia Pureview 808 Devrimi
2012 yılında piyasaya sürülen bu kompakt tasarımlı cep telefonu, 41 milyon piksellik yüksek çözünürlüklü sensörü ve Carl Zeiss merceğiyle mobil fotoğrafçılıkta çığır açmıştır. Geliştirilen over-sampling teknolojisi sayesinde yedi piksellik bilgiyi tek bir piksele sıkıştırarak standart çözünürlüklerde kayıpsız zoom ve olağanüstü netlik sunmuştur.
Aynasız Sistemlerin Başlangıcı
Değişken objektifli dijital aynasız fotoğraf makinelerinin serüveni 2004 yılında Leica M modeliyle başlamıştır. Ardından 2006'da Olympus ve Panasonic, ilerleyen yıllarda Sony, Samsung, Nikon ve Fuji Film'in katılımıyla pazar büyümüş, 2012'de Canon EOS M'in de dahil olmasıyla aynasız sistemler profesyonel SLR makinelerin geleceğini sorgulatır hale gelmiştir.
Blooming Kaplama Teknolojisi
Objektiflerdeki çoklu mercek yapılarında ışığın yansımasını ve kontrast kaybını önlemek için uygulanan blooming kaplamalar mikron kalınlığındadır. Bu kimyasal tabaka sayesinde mercekler arasında ışığın çarpışarak geri yansıması engellenir ve milimetrekareye düşen ışık miktarı maksimuma çıkarılarak yüksek kaliteli görüntüler elde edilir.
Alan Derinliğinde 1/3 ve 2/3 Kuralı
Fotoğrafta netleme yapılan noktanın önünde ve arkasında oluşan alan derinliği eşit dağılmaz. Net kabul edilen alanın yaklaşık olarak 1/3'lük bölümü netlenen noktanın önünde (makineye yakın tarafta), kalan 2/3'lük bölümü ise netlenen noktanın arkasında (arka plan yönünde) oluşur.

Anahtar Kavramlar

Fotoğraf OperatörüFotoğraf makinesini ve düzenleme yazılımlarını teknik olarak çok iyi kullanan ancak özgün bir sanatsal dile ve estetik bakış açısına sahip olmayan kişileri tanımlayan terimdir.
BloomingObjektif içindeki çoklu mercek geçişlerinde ışığın yansımasını, dağılmasını ve güç kaybetmesini engellemek amacıyla merceklere uygulanan mikron kalınlığındaki kimyasal kaplama işlemidir.
Odak UzaklığıObjektifin optik merkezi ile görüntünün netleştiği duyarlı yüzey (sensör) arasındaki milimetre cinsinden mesafedir; 'f' harfiyle gösterilir ve görüş açısını belirler.
Görüş AçısıBir objektifin sensör üzerine yansıtabildiği en geniş dairesel alanın derecesidir; odak uzaklığı kısaldıkça görüş açısı genişler, odak uzaklığı uzadıkça daralır.
Normal ObjektifGörüş açısı 45 ile 55 derece arasında olan, insan gözünün perspektifine ve mesafe algısına en yakın, deformasyonsuz görüntüler üreten 50mm odak uzaklığına sahip objektif türüdür.
Geniş Açılı ObjektifOdak uzunluğu 50mm'den daha küçük olan, dar alanlarda geniş sahneleri kadraja sığdırmak için kullanılan ve yüksek alan derinliği sunan objektiflerdir.
Distorsiyon (Biçim Bozulması)Özellikle geniş açılı objektiflerle yapılan yakın plan çekimlerde, perspektif farklılığından dolayı nesnelerin kenarlarında bükülme ve boyutlarında olağan dışı büyüme şeklinde ortaya çıkan optik hatadır.
Tele ObjektifOdak uzunluğu normalden daha uzun olan, uzaktaki konuları yaklaştırmak amacıyla kullanılan, dar görüş açısına ve sığ alan derinliğine sahip objektif türüdür.
Yığılma (Yapışma) EtkisiDar açılı tele objektiflerin kullanımı sırasında, aralarında aslında büyük mesafeler bulunan nesnelerin fotoğrafta birbirine çok yakın veya yapışıkmış gibi görünmesi durumudur.
Zoom ObjektifÜzerindeki halka yardımıyla mercek sisteminin hareket ettirilerek odak uzaklığının ve görüş açısının değiştirilebildiği, değişken odaklı çok amaçlı objektiflerdir.
Makro ObjektifÇok yakın mesafelerden netleme yapabilen, küçük nesneleri yüksek büyütme oranlarıyla detaylı şekilde fotoğraflamak için tasarlanmış özel amaçlı objektif türüdür.
Balık Gözü ObjektifOdak uzaklığı 6mm ile 16mm arasında değişen, 180 dereceye varan en geniş görüş açısına sahip, dairesel ve aşırı bükülmüş görüntüler üreten objektiflerdir.
Aynalı (Catodioptric) Objektifİçerisinde karşılıklı yerleştirilmiş iç bükey aynalar barındıran, ışığı yansıtıp kırarak küçük bir gövdede çok yüksek odak uzaklığı (500mm-800mm) sunan kompakt tele objektiflerdir.
Kaymalı (Shift) ObjektifÖzellikle mimari çekimlerde binaların yukarı doğru daralması veya eğilmesi gibi perspektif hatalarını (barrel distortion) ortadan kaldırmak için tasarlanmış, kayma hareketi yapabilen objektif türüdür.
DiyaframObjektif içinde bulunan, açılıp kapanan metal yaprakçıklar sayesinde sensöre ulaşacak ışığın miktarını (yoğunluğunu) kontrol eden mekanizmadır; 'f' harfiyle gösterilir.
Durak (Stop)Diyafram veya enstantane çizelgesindeki her bir standart değeri ifade eden terimdir; her bir durak değişimi sensöre ulaşan ışık miktarını iki katına çıkarır veya yarıya indirir.
Alan DerinliğiFotoğrafta netleme yapılan noktanın önünde ve arkasında net olarak kabul edilen, göze keskin görünen mesafenin toplam uzunluğudur.
Enstantane (Obtüratör Hızı)Deklanşöre basıldığında sensörün önündeki perdenin açık kalma süresidir; ışığın sensöre ne kadar süreyle etki edeceğini belirler.
B (Bulb) KonumuDeklanşör butonuna basılı tutulduğu sürece enstantane perdesinin açık kaldığı, buton bırakıldığında pozlamanın sona erdiği manuel uzun pozlama modudur.
T (Time) KonumuDeklanşöre ilk basışta pozlamanın başladığı, elin deklanşörden çekilmesine rağmen perdenin açık kaldığı ve ikinci basışta pozlamanın sonlandığı uzun pozlama modudur.
ISOFotoğraf makinesi sensörünün ışığa karşı olan hassasiyet derecesidir; yüksek değerler az ışıkta çekim sağlar ancak fotoğrafta gürültüye yol açar.
Noise (Gürültü/Gren)Özellikle yüksek ISO değerlerinde yapılan çekimlerde, fotoğrafta oluşan istenmeyen renkli noktacıklar, kumlanmalar ve keskinlik kayıplarıdır.
Time LapseBelirli zaman aralıklarıyla çekilen çok sayıda durağan fotoğrafın birleştirilerek hızlandırılmış bir video haline getirilmesi tekniğidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Aynalı Objektiflerin Sabit Diyaframı

Aynalı (Catodioptric) objektifler genellikle 500mm ve 800mm gibi çok yüksek odak uzaklıklarına sahiptir. Bu özel tasarım objektiflerin diyafram değerleri mekanik yapılarından dolayı f/8 veya f/11 gibi değerlerde sabittir ve değiştirilemez, bu nedenle pozlama kontrolü sadece enstantane ve ISO ile yapılır.

ASA ve DIN Değerlerinin ISO'ya Dönüşümü

Analog dönemde filmlerin ışık hassasiyetini belirtmek için Amerikan Standartlar Enstitüsü'nün 'ASA' ve Alman Standartlar Enstitüsü'nün 'DIN' değerleri kullanılırdı. Teknolojik standartlaşma süreciyle birlikte bu iki farklı sistem birleştirilerek günümüzde uluslararası geçerliliği olan 'ISO' standardına dönüştürülmüştür.

Karanlık Odada Pozitif Baskı Süreci

Analog fotoğrafçılıkta pozlanmış film karanlık odada kimyasal işlemlerle negatif hale getirildikten sonra, agrandizör adı verilen projeksiyon benzeri cihaz yardımıyla pozitif karta yansıtılır. Kart tekrar kimyasal banyolardan (geliştirici, durdurucu, sabitleyici) geçirilerek kalıcı pozitif görüntü elde edilir.

35mm Formatında Normal Odak Uzaklığı

Elde edilen görüntü boyutu 24x36mm olan standart 35mm (SLR) fotoğraf makinelerinde, format köşegenine denk gelen normal objektif odak uzaklığı 50mm'dir. Görüntü boyutu 6x6cm olan orta format makinelerde ise bu normal odak uzaklığı değeri 75-80mm aralığına yükselir.

Balık Gözü Objektiflerin Açı Sınırları

Balık gözü objektifler 6mm ile 16mm arasında değişen aşırı kısa odak uzaklıklarına sahiptir. Bu objektifler, fotoğraf makinesinin önündeki neredeyse tüm yarım küreyi kadraja dahil ederek dikey ve yatay çizgileri büküp dairesele yakın, ovalleşen dramatik görüntüler üretirler.

Shift Objektiflerin Mimari Çözümü

Standart objektiflerle yüksek binalar aşağıdan yukarıya doğru çekildiğinde binalar geriye doğru devriliyormuş gibi görünür. Shift (kaymalı) objektifler, optik eksenlerini yukarı-aşağı veya sağa-sola kaydırarak bu perspektif bozulmasını (eğilmeyi) fiziksel olarak sıfırlamak için tasarlanmış çok pahalı özel sistemlerdir.

Spor Salonlarında Flaşsız Çekim Çözümü

Voleybol ve basketbol gibi spor müsabakalarında sporcuların dikkatini dağıtmamak için flaş kullanımı yasaktır. Bu ortamlarda hızlı hareketleri dondurmak için yüksek enstantane gerekir; azalan ışığı telafi etmek için analog dönemde ASA değeri zorlanır (push edilir), dijitalde ise yüksek ISO değerleri seçilir.

Samanyolu Fotoğrafçılığında Ali Kemal Atik

Rizeli fotoğraf sanatçısı Ali Kemal Atik, Rize'nin yüksek yaylalarında gece çekimleri gerçekleştirerek Samanyolu Galaksisi'ni görüntülemiştir. Bu çekimlerde yüksek ISO değerleri ve karışık ışık teknikleri kullanılarak gece karanlığındaki gökyüzü detayları muazzam bir netlikle ortaya çıkarılmıştır.

Titreşim Azaltma (VR/IS) Teknolojisi

Objektifler üzerinde yer alan titreşim azaltma düğmesi, elde yapılan çekimlerde fotoğrafçının vücut hareketlerinden kaynaklanan milimetrik sarsıntıları optik elemanları ters yönde hareket ettirerek sönümler. Bu sayede düşük enstantane hızlarında bile tripodsuz net fotoğraflar çekilebilir.

Manuel Netleme Alışkanlığı

Gelişmiş otomatik netleme (auto-focus) sistemleri vizörden bakılan noktaya göre anında netleme yapsa da, özellikle az ışıklı, sisli veya kontrastı düşük ortamlarda kararsız kalabilirler. Bu nedenle profesyonel fotoğrafçılar için manuel netleme halkasını elle kontrol etmek vazgeçilmez bir güvencedir.

Pentax K-30 ve Dayanıklılık Standardı

Üreticilerin kullanıcı ihtiyaçlarına göre geliştirdiği Pentax K-30 modeli; toza, suya, yağmura ve aşırı soğuk hava koşullarına dayanıklı gövde yapısıyla zorlu doğa ve macera fotoğrafçılığı için özel olarak üretilmiş dayanıklı dijital makinelere somut bir örnektir.

Sınavda Dikkat Et

  • Diyafram değerleri ile ışık miktarı ters orantılıdır; f değeri rakamsal olarak büyüdükçe diyaframın kısıldığını ve içeri giren ışığın azaldığını unutmayın.
  • Alan derinliği sorularında üç altın kuralı hatırlayın: Diyafram kısıldıkça, odak uzaklığı küçüldükçe (geniş açı) ve netleme mesafesi uzaklaştıkça alan derinliği artar.
  • Enstantane hızlarında saniyenin kesirlerine dikkat edin; 1/1000 sn çok yüksek bir hızdır ve hareketi dondurur, 1/4 sn ise düşüktür ve harekette netsizlik (tül etkisi) yaratır.
  • Uzak mesafelerdeki nesneleri birbirine çok yakınmış gibi gösteren etkinin tele objektiflerdeki 'yığılma/yapışma etkisi' olduğunu sınavda mutlaka hatırlayın.
  • Geniş açılı objektiflerin yakın çekimlerde 'distorsiyon' (biçim bozulması) yaratarak nesneleri eğdiğini ve komik/ezik görüntülere yol açtığını unutmayın.
  • ISO yükseldikçe sensörün duyarlılığının arttığını ancak bunun faturası olarak fotoğrafta 'noise' (gürültü/gren) oluştuğunu ve kaliteyi düşürdüğünü aklınızda bulundurun.