← Ünite 3
Siyasal İletişim

Ünite 3: Siyasal İletişim Çerçevesinde Kamuoyu ve Kamuoyu Araştırmaları

1741 - İngilizlerin İlk Kullanımı
Kamuoyu kavramını halkla doğrudan ilişkilendirerek tarihte ilk kez 'halkın düşüncesi' (public opinion) şeklinde kavramsallaştıranlar 1741 yılında İngilizler olmuştur.
1744 - Jean Jacques Rousseau
Fransız İhtilali'nin en önemli fikir babalarından Jean Jacques Rousseau, kamuoyu kavramını 1744 yılında ilk kez 'toplumun tavrı' ve 'en genel, adil irade' anlamında kullanmıştır.
Jacques Necker'in Rolü
Fransız devlet adamı Jacques Necker, devlet yönetiminde kamuoyunun gücünü ve rolünü açıkça tanıyan ve buna göre hareket eden ilk kamu yöneticisi olarak tarihe geçmiştir.
1824 - İlk Basın Anketi
Harrisburg Pennsylvanian gazetesi, 1824 yılındaki ABD başkanlık seçimlerinde adayların başarı durumunu ölçmek için sahada ilk kez gazeteciler aracılığıyla anket düzenlemiştir.

Anahtar Kavramlar

KamuoyuBelli bir zamanda, belli bir tartışmalı sorun karşısında, bu sorunla ilgilenen kişiler grubuna veya gruplarına hâkim olan ortak kanaat, düşünce ve tutumların bütünüdür.
KamuBelirli bir ortak sorun etrafında iletişim kurarak bir araya gelen, aktif ve pasif üyelerden oluşan ve sorun çözüldüğünde dağılan dinamik insan grubudur.
TutumBireyin çevresindeki bir nesneyi, sembolü veya durumu olumlu ya da olumsuz bir biçimde değerlendirmesine yol açan, inanç ve değerlerine dayalı ön eğilimidir.
İdeolojiBir hükümetin, siyasi partinin veya toplumsal sınıfın eylemlerine yön veren; politik, hukuksal, felsefi ve dinsel düşüncelerin oluşturduğu sistematik bütünlüktür.
Birincil GruplarAile, okul ve arkadaş çevresi gibi üye sayısı az, ilişkilerin samimi, duygusal ve yüz yüze kurulduğu, kuralların yazılı olmadığı doğal topluluklardır.
İkincil GruplarSendikalar, resmi kurumlar ve dernekler gibi ilişkileri yasa, tüzük ve resmi sözleşmelerle belirlenmiş, belirli bir amaca yönelik büyük ölçekli gruplardır.
Kamuoyu AraştırmasıBelirli bir popülasyonu temsil eden bir örneklem grubundan, onların eğilim, tutum ve kanaatlerini saptamak amacıyla sistematik ve bilimsel yöntemlerle bilgi toplama işidir.
Piyasa (Pazar) AraştırmasıTüketicilerin satın alma alışkanlıklarını, ürün tercihlerini ve pazar dinamiklerini ölçümleyen, kökeni ekonomik faaliyetlere dayanan ticari araştırma türüdür.
Bandwagon EtkisiKamuoyu araştırmalarında önde veya popüler gösterilen parti ya da adaya doğru seçmenlerin yönelmesi ve kazanacak tarafta olma eğilimidir.
Underdog EtkisiKamuoyu araştırmalarında zayıf, mağdur veya geride gösterilen parti ya da adaya sempati duyarak ona destek verme ve oy verme eğilimidir.
Lash (Kamçılanma) EtkisiKendi partisinin anketlerde geride olduğunu gören seçmenin, partisini desteklemek amacıyla daha fazla motive olması ve sandığa gitme oranını artırması durumudur.
Efkâr-ı UmumiyeOsmanlı döneminde kamuoyu kavramını karşılamak amacıyla kullanılan, 'genel fikirler' veya 'toplumun ortak düşüncesi' anlamına gelen klasik terimdir.
AgoraAntik Yunan kent devletlerinde yurttaşların toplandığı, kamusal konuları tartıştığı ve kamuoyunun ilk ilkel örneklerinin oluştuğu meydanlardır.
ForumRoma İmparatorluğu döneminde agoraların yerini alan, kamusal ve siyasal tartışmaların yürütüldüğü geniş meydanlar ve sosyal alanlardır.
Temsili ÖrneklemBüyük bir nüfusun (evrenin) özelliklerini, sosyo-demografik yapısını yansıtacak şekilde seçilen ve anket uygulanan görece küçük ama nitelikli alt gruptur.

Diğer Önemli Bilgiler

1936 - Tarihi Gallup Araştırması

George Gallup, 1936 ABD seçimlerinde Literary Digest dergisinin 2 milyon kişilik posta anketine karşı, sadece 2 bin kişilik bilimsel örneklemle Franklin Roosevelt'in kazanacağını doğru tahmin etmiştir.

1947 - AAPOR'un Kuruluşu

Demokratik siyasetin ifadesinde kamuoyu araştırmalarının doğru kullanımını sağlamak amacıyla 1947 yılında Amerikan Kamuoyu Araştırma Birliği (AAPOR) kurulmuştur.

1955 - SİHAG'ın Kurulması

Türkiye'de kamuoyu kavramı ilk kez 1955'te Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi müfredatına girmiş ve Nermin Abadan Unat öncülüğünde SİHAG araştırma birimi kurulmuştur.

PEVA - İlk Türk Araştırma Şirketi

Türkiye'de piyasa ve kamuoyu araştırmaları yapmak amacıyla kurulan ilk özel kuruluş, Nezih Neyzi tarafından kurulan PEVA (Piyasa Etüd Müşavirlik Araştırma) şirketidir.

1975 - PİAR'ın Kuruluşu

Türkiye'de kamuoyu araştırmalarının kurumsallaşmasında büyük rol oynayan PİAR şirketi, 1975 yılında Bülent Tanla, Akın Alyanak ve Bülent Ünal tarafından kurulmuştur.

24 Ocak Kararları ve Sektörel Patlama

Türkiye'de 1980'li yıllarda benimsenen liberal ekonomi politikaları ve 24 Ocak kararları, şirketlerin risk analizi ve pazar araştırması yapmasını zorunlu kılarak sektörü büyütmüştür.

WAPOR ve ESOMAR Standartları

Dünya genelinde kamuoyu ve pazar araştırmalarında kullanılacak bilimsel ve etik standartları belirleyen en üst düzey kuruluşlar ABD merkezli WAPOR ve Hollanda merkezli ESOMAR'dır.

Sınavda Dikkat Et

  • George Gallup'un 1936 yılındaki tarihi araştırmasını mutlaka bilmelisin; Literary Digest'in devasa ama tesadüfi anketine karşı bilimsel örneklemle doğru tahminde bulunarak modern araştırmacılığı başlatmıştır.
  • Kamuoyunu oluşturan unsurlarda 'tutumlar'ın tek kişisel (bireysel) faktör olduğunu, ideoloji, kültür, nüfus, din ve medyanın ise çevresel faktörler olduğunu unutma.
  • Türkiye'de kurulan ilk araştırma şirketinin PEVA olduğunu, kurumsallaşmanın ise 1980 sonrası liberal ekonomiye geçişle (24 Ocak kararları) başladığını aklında tut.
  • Bandwagon (gözde olana yönelme) ve Underdog (zayıf/mağdur olana destek) etkileri sınavda sıkça sorulur; aralarındaki psikolojik ayrımı iyi öğren.
  • Kamuoyunun tek seferlik anketlerle ölçülemeyeceğini, sağlıklı sonuçlar için araştırmaların belirli zaman aralıklarıyla tekrarlanması (boylamsal olması) gerektiğini unutma.