Ünite 4: Sağlık Kurumlarında Madde ve Malzeme Maliyetleri — Önemli Kavramlar
İlk Madde ve Malzeme
Üretim sürecine doğrudan giren, tüketilen, elle tutulur, gözle görülür, stoklanabilir ve ölçülebilir nitelikteki fiziksel girdilerdir. Sağlık kurumlarında tıbbi sarf malzemeleri, ilaçlar ve laboratuvar kitleri bu kapsamda değerlendirilir.
Direkt Madde ve Malzeme
Hizmetin veya mamulün yapısına doğrudan giren ve maliyeti belirli bir hizmet birimine veya hastaya kolayca izlenebilen girdilerdir. Örneğin, bir ameliyat sırasında hastaya takılan protez veya implant bu gruba girer.
Endirekt Madde ve Malzeme
Hizmetin bünyesine doğrudan katılmayan ancak hizmetin gerçekleşmesi için gerekli olan ve maliyeti doğrudan tek bir hastaya yüklenemeyen girdilerdir. Temizlik malzemeleri ve kırtasiye ürünleri bu gruba örnek gösterilebilir.
Hammadde
Üretilen hizmetin veya mamulün ayrılmaz bir parçası olan ve tüketildiğinde doğrudan çıktıya dâhil edilen temel girdilerdir. Sağlık kurumlarında doğrudan hastaya uygulanan ilaçlar hammadde niteliğindedir.
Yardımcı Madde
Hizmetin doğrudan yapısına katılmakla birlikte katkısı sınırlı olan veya maliyet içindeki payının ölçülmesi güç olan girdilerdir. Steril gaz bezi, pamuk ve flaster bu gruba örnektir.
İşletme Malzemesi
Hizmetin veya mamulün yapısına katılmayan ancak üretim sürecinin ve işletme faaliyetlerinin kesintisiz devamı için gereken girdilerdir. Bakım-onarım yedek parçaları ve temizlik ürünleri bu kategoriye girer.
Optimal Sipariş Miktarı (OSM)
Yıllık talep, sipariş maliyeti ve stok bulundurma maliyetini dengeleyerek toplam stok maliyetlerini en aza indiren sipariş büyüklüğüdür. Kurumun her siparişte kaç adet malzeme alması gerektiğini gösterir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Asgari Stok Düzeyi
Kurumun tedarik süresi boyunca günlük ihtiyacını karşılaması için stoklarında bulundurması gereken en az miktarı ifade eder. Bu seviyenin altına düşüldüğünde yeni sipariş verilmesi gerekir.
Emniyet Stoku
Tedarik süresinde yaşanabilecek olası gecikmelere veya olağanüstü talep artışlarına karşı elde bulundurulan ek güvenlik payıdır. Acil servis ve yoğun bakım gibi kritik birimlerde hasta güvenliği için hayati önem taşır.
En Uygun Stok Düzeyi
Asgari stok düzeyi ile emniyet stokunun toplamından oluşan ve kurumun yeni sipariş vermesi gereken kritik stok seviyesini gösteren değerdir.
Tedarik Süresi
Bir malzemenin siparişinin verilmesi ile malzemenin teslim alınarak depoya girmesi arasında geçen gün sayısını ifade eder.
FIFO (İlk Giren İlk Çıkar)
Stoklara ilk giren malzemelerin öncelikle üretime veya hizmete gönderildiği esasına dayanan değerleme yöntemidir. Raf ömrü kısa olan ilaç ve aşıların yönetiminde yaygın olarak kullanılır.
LIFO (Son Giren İlk Çıkar)
Stoklara en son giren malzemelerin öncelikle üretime veya hizmete gönderildiği esasına dayanan değerleme yöntemidir. Fiyatların sürekli arttığı enflasyonist dönemlerde kârı gerçekçi hesaplamak için tercih edilebilir.
Hareketli Ortalama Maliyet Yöntemi
Stoklara her yeni malzeme girişi olduğunda, toplam stok tutarının toplam stok miktarına bölünmesiyle ortalama birim maliyetin yeniden hesaplandığı yöntemdir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
Satın alınan malzemelerin alış bedeli ve satın almaya ilişkin nakliye, sigorta gibi ek giderlerle birlikte depoya girişinde borçlandırılan stok hesabıdır.
159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı
Malzemeler henüz teslim alınmadan önce tedarikçi firmalara yapılan sipariş ön ödemelerinin (avansların) izlendiği geçici hesaptır.
740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı
Dönem sonunda direkt ve endirekt malzeme giderlerinin toplanarak birleştirildiği ve hizmet maliyetlerinin izlendiği ana maliyet hesabıdır.