Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İlkel toplumlardaki 'ihkak-ı hak' kavramı ile modern hukuk devletindeki 'dava hakkı' arasındaki temel farkı, toplumsal barış ve devletin rolü açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
İhkak-ı hak, bireyin kendi hakkını güç kullanarak almasıdır ve toplumsal kaosa yol açar. Modern hukukta ise bu yasaklanmış, devletin yargı organları aracılığıyla hukuki koruma talep etme (dava hakkı) zorunlu kılınarak toplumsal barış sağlanmıştır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bir hukuk davasında 'dava şartları' ile 'ilk itirazlar' arasındaki farkı, hâkimin re'sen (kendiliğinden) hareket etme yetkisi üzerinden açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Dava şartları (taraf ehliyeti, hukuki yarar vb.) kamu düzenine ilişkindir ve hâkim tarafından her aşamada re'sen gözetilir. İlk itirazlar (yetki, tahkim) ise sadece davalı tarafından süresinde ileri sürüldüğünde dikkate alınır, hâkim bunları kendiliğinden inceleyemez.
Alıştırma 3myders hazırladı
Eda davası, tespit davası ve inşai dava türlerini, mahkemeden talep edilen hukuki sonucun niteliği bakımından birer örnekle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Eda davasında bir şeyin verilmesi/yapılması istenir (kira alacağı davası). Tespit davasında bir hakkın varlığı saptanır (tapu iptali öncesi mülkiyet tespiti). İnşai davada ise yeni bir hukuki durum yaratılır veya değiştirilir (boşanma davası).
Alıştırma 4myders hazırladı
İdari yargıdaki 'iptal davası' ile 'tam yargı davası' arasındaki farkı, davanın amacı ve sonuçları açısından tartışınız.
Yanıt / ipucu
İptal davası, idari işlemin hukuka aykırılığı nedeniyle ortadan kaldırılmasını hedefleyen objektif bir davadır. Tam yargı davası ise idarenin işlem veya eylemi nedeniyle uğranılan zararın tazmin edilmesini amaçlayan sübjektif, eda nitelikli bir davadır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Ceza yargılamasındaki 'soruşturma' ve 'kovuşturma' evrelerini, bu evrelerdeki temel aktörler (Savcı, Hâkim) ve sürecin işleyişi açısından özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
Soruşturma evresi Savcı tarafından yürütülür ve deliller toplanarak kamu davası açılıp açılmayacağına karar verilir. Kovuşturma evresi ise iddianamenin kabulüyle başlar ve mahkeme huzurunda yargılamanın yapıldığı aşamadır.
