Ünite 7: Yaralanmalarda İlk Yardım — Önemli Kavramlar

Bir travma sonucu vücudun iç veya dış yüzeyindeki canlı doku bütünlüğünün bozulması durumudur. Örneğin, keskin bir bıçağın deriyi kesmesi bir yara oluşturur.

Ani olarak dıştan mekanik bir etki sonucu meydana gelen, sağlığı tehdit eden, fiziksel ve ruhsal hasarlara yol açan olaydır. Trafik kazaları ve yüksekten düşmeler travmaya örnek gösterilebilir.

Yaralanmaya bağlı ölümlerin %30'unun gerçekleştiği, kazadan sonraki ilk birkaç saatlik kritik zaman dilimidir. Bu sürede yapılan doğru ilk yardım hayat kurtarır.

Derinin sert bir yüzeye sürtünmesi sonucu epidermisin ve dermisin bir kısmının kaybıyla oluşan, kanaması az fakat enfeksiyon riski yüksek yaradır.

Derinin ve altındaki dokuların bir parçasının vücuttan tamamen ayrılması ya da küçük bir parça ile bağlı kalması durumudur; genellikle şiddetli kanama ile seyreder.

Sivri ve keskin bir objenin vücuda girip, organ veya ekstremiteyi tamamen geçerek karşı taraftan çıkması sonucu oluşan çift yönlü delinme yarasıdır.

Oluşumundan itibaren en az altı saat geçmiş, yara dudakları düzgün olmayan, kirli veya ateşli silah/ısırma sonucu oluşmuş mikrop kapmış yaralardır.

Deri bütünlüğü bozulmadan, künt bir travmanın doğrudan etkisiyle deri altındaki yumuşak dokularda meydana gelen ezilme ve hasardır.

Mekanik bir zorlanma veya darbe sonucu damardan sızan kanın, deri bütünlüğü bozulmadan yumuşak doku aralıklarında birikerek şişlik oluşturmasıdır.

Yanık, donma veya sürtünme gibi durumlarda, deri tabakaları arasındaki interstisyel aralıkta berrak sıvı birikmesiyle oluşan içi sıvı dolu kabarcıktır.

Yüz ve ağız yaralanmalarında kan, kusmuk veya yabancı cisimlerin soluk borusuna kaçarak akciğerleri tıkaması ve boğulmaya yol açması tehlikesidir.

Göğüs yaralanmalarında yetersiz solunum nedeniyle kandaki oksijenin azalmasına bağlı olarak deri ve mukozalarda görülen morarma durumudur.

Yaralanma sonrasında tetanoz hastalığının gelişmesini önlemek amacıyla yara temizliği, cerrahi debridman ve tetanoz aşısı (toksoidi) uygulanması sürecidir.