Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Sağlığın tanımına yönelik biyomedikal, fonksiyonel ve kültürel yaklaşımları birbiriyle karşılaştırarak her bir yaklaşım için günlük yaşamdan birer sağlıksızlık örneği veriniz.
Yanıt / ipucu
Biyomedikal yaklaşım tıbbi tanıya (örneğin yüksek tansiyon), fonksiyonel yaklaşım bireyin işlev görememesine (örneğin aşırı kaygı nedeniyle işe gidememe), kültürel yaklaşım ise toplumsal rol uyuşmazlığına odaklanır. Karşılaştırma, sağlığın sadece biyolojik değil, sosyal ve işlevsel boyutları da olduğunu anlamayı sağlar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Ivan Illich'in 'Sağlığın Gaspı' adlı eserindeki sağlık ve uyum sağlama düşüncesini, günümüz modern toplumunun tıp ve tedaviye olan bağımlılığı çerçevesinde tartışınız.
Yanıt / ipucu
Illich'e göre sağlık, acı çekebilme, yaşlanabilme ve çevreye uyum sağlama gibi tinsel güçleri içerirken; modern sanayi toplumları insanları protez çözümlerle tıbba bağımlı hale getirmektedir. Bu tartışma, öğrencilerin tıbbileşme kavramını ve bireysel uyum yeteneğini sorgulamasına yardımcı olur.
Alıştırma 3myders hazırladı
Tarihsel süreçte kullanılan bimaristan, darüşşifa ve hastane kavramlarının kökenlerini araştırarak, Selçuklu ve Osmanlı dönemindeki sağlık kurumlarının yönetim yapısını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bimaristan ve darüşşifa gibi kurumlar Selçuklu ve Osmanlı'da padişah vakıfları aracılığıyla yönetilirken, devletin sağlık işleri Hekimbaşı (Reis-ül Etibba) tarafından yürütülmüştür. Hastane kelimesi ise Tanzimat'tan sonra Farsça kökenli olarak literatüre girmiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Cumhuriyetin ilk yıllarında Dr. Refik Saydam döneminde yürütülen bulaşıcı hastalıklarla mücadele çalışmalarını ve bu dönemde çıkarılan temel kanunların sağlık sistemine etkilerini analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Bu dönemde çıkarılan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile toplum sağlığı sorumluluğu devlete yüklenmiş, sıtma ve verem gibi bulaşıcı hastalıklarla mücadele edilerek sıtma oranları %70'lerden %10'lara düşürülmüştür. Ayrıca 1219 sayılı kanunla hekimlerin çalışma usulleri yasal güvenceye kavuşturulmuştur.
Alıştırma 5myders hazırladı
İnsan sağlığını etkileyen çevresel (biyolojik, fiziki, sosyo-ekonomik) ve bünyesel faktörleri ayırt ederek, bir toplumun sağlık düzeyini ölçmede kullanılan en önemli beş sağlık ölçütünü gerekçeleriyle listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Çevresel faktörler dış dünyadan (mikroorganizmalar, barınak, gelir düzeyi) kaynaklanırken, bünyesel faktörler genetik ve hormonal yapıya dayanır; toplumun sağlık düzeyini ölçmek için ise bebek ölüm hızı, ortalama yaşam süresi, anne ölüm hızı gibi hassas ölçütler kullanılır.
