Ünite 9: Yaşam Boyu Öğrenme ve Bilişim

Dünya Ekonomik Forumu 2023 Öngörüsü

Dünya Ekonomik Forumu'nun 2023 raporuna göre, çalışanların %44'ünün temel yetkinlikleri önümüzdeki beş yıl içinde köklü bir değişime uğrayacaktır. Bu durum, geleneksel mesleklerin dahi sürekli güncellenmesi gerektiğini kanıtlamaktadır.

McKinsey Global Institute 2017 Raporu

McKinsey tarafından yapılan araştırmaya göre, otomasyon ve yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi nedeniyle 2030 yılına kadar dünyada yaklaşık 375 milyon insanın meslek değiştirmek zorunda kalacağı hesaplanmıştır.

MIT OpenCourseWare (2001)

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT), 2001 yılında tüm ders materyallerini internet üzerinden ücretsiz olarak tüm dünyaya açarak küresel Açık Eğitim Kaynakları (AEK) hareketinin fitilini ateşlemiştir.

2012: MOOC Yılı

Coursera ve edX gibi dev çevrimiçi platformların kurulması ve milyonlarca kullanıcıya ulaşması nedeniyle 2012 yılı eğitim literatüründe resmi olarak 'MOOC Yılı' ilan edilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Yaşam Boyu ÖğrenmeBireyin yaşamı boyunca kişisel, toplumsal ve mesleki açıdan bilgi, beceri ve yetkinliklerini geliştirmek amacıyla yürüttüğü her türlü kesintisiz öğrenme etkinliğidir. Örneğin, bir çalışanın işindeki yeni yazılımları öğrenmek için kursa katılması bu kapsama girer.

Faure Raporu1972 yılında UNESCO tarafından yayımlanan ve eğitimi sadece okul binalarıyla sınırlı gören geleneksel anlayışı yıkarak 'öğrenen toplum' kavramını ortaya koyan tarihi rapordur.

Delors Raporu1996 yılında Jacques Delors başkanlığındaki komisyonca hazırlanan ve öğrenmeyi bilmek, yapmak, birlikte yaşamak ve olmak üzere dört temel direk üzerine kuran uluslararası rapordur.

PedagojiÖğretmenin merkezde olduğu, neyin nasıl ve ne zaman öğrenileceğine tamamen öğreticinin karar verdiği geleneksel çocuk eğitimi modelidir.

AndragojiYetişkinlerin öğrenme özelliklerini ve ihtiyaçlarını inceleyen, yetişkinlerin kendi deneyimlerini sürece katarak problem odaklı öğrendiklerini savunan eğitim yaklaşımıdır.

HeutagojiÖğrenen kişinin neyi ve nasıl öğreneceğine tamamen kendisinin karar verdiği, en üst düzeyde özerklik ve içsel motivasyon barındıran kendi kendini belirleme kuramıdır.

Formal ÖğrenmeOkul ve üniversite gibi resmi kurumlarda, belirli bir müfredat dahilinde yürütülen, hiyerarşik yapısı olan ve sonunda diploma verilen örgün eğitim sürecidir.

Non-Formal ÖğrenmeResmi eğitim sisteminin dışında kalan ancak planlı, programlı ve yapılandırılmış olan, sonunda genellikle sertifika verilen yaygın eğitim faaliyetleridir.

İnformal ÖğrenmeGünlük yaşamda, iş yerinde veya aile ortamında kendiliğinden, plansız ve belgesiz olarak gerçekleşen serbest öğrenme biçimidir.

SMART KriterleriHedef belirlemede kullanılan; hedefin belirli (S), ölçülebilir (M), ulaşılabilir (A), ilgili (R) ve zaman sınırlı (T) olmasını sağlayan stratejik çerçevedir.

Kişisel Öğrenme Ağı (PLN)Bireyin öğrenme amacıyla iletişimde olduğu insanları, toplulukları ve dijital bilgi kaynaklarını bir araya getirerek oluşturduğu kişisel bağlantı ekosistemidir.

Prompt MühendisliğiYapay zekâ modellerinden en doğru, verimli ve kaliteli yanıtları alabilmek için stratejik, net ve yapılandırılmış sorular/talimatlar hazırlama becerisidir.

Halüsinasyon (Yapay Zekâ)Yapay zekâ modellerinin ellerinde veri olmamasına rağmen son derece inandırıcı ve akademik bir dille tamamen uydurma bilgi, kaynak veya istatistik üretmesi hatasıdır.

MOOCİnternet üzerinden sınırsız sayıda katılımcıya açık, yapılandırılmış ve genellikle ücretsiz olarak sunulan Kitlesel Açık Çevrimiçi Ders platformlarıdır.

5R ÇerçevesiAçık Eğitim Kaynaklarının kullanım sınırlarını belirleyen; saklama (retain), yeniden kullanma (reuse), düzenleme (revise), birleştirme (remix) ve yeniden dağıtma (redistribute) haklarını içeren modeldir.

Creative Commons (CC)Telif hakkı saklı olan eserlerin, belirli koşullar altında halk tarafından ücretsiz ve yasal olarak paylaşılmasını sağlayan esnek lisanslama sistemidir.

Dijital RozetBireyin kazandığı belirli bir mikro-beceriyi veya yetkinliği dijital ortamda görsel ve doğrulanabilir verilerle kanıtlayan standartlaştırılmış belgelendirme aracıdır.

Ters Yüz SınıfTeorik bilgilerin ders öncesinde dijital materyallerle evde öğrenildiği, sınıf içi zamanın ise tamamen pratik, tartışma ve uygulamaya ayrıldığı modern eğitim modelidir.

Diğer Önemli Bilgiler

İnformal Öğrenmenin %80'lik Payı

Eğitim bilimci Bozkurt (2024) tarafından yapılan çalışmalara göre, yetişkinlerin gerçekleştirdiği tüm öğrenme faaliyetlerinin yaklaşık %70 ila %80'i informal (serbest) yollarla gerçekleşmektedir.

Google Kariyer Sertifikaları Devrimi

Teknoloji devi Google, kendi bünyesinde açtığı birkaç aylık 'Career Certificates' programlarını işe alım süreçlerinde resmi olarak 4 yıllık üniversite diplomasına eşdeğer saymaya başlamıştır.

Eurostat Türkiye Katılım Verisi

Eurostat verilerine göre Türkiye'de 25-64 yaş arası yetişkinlerin yaşam boyu öğrenme faaliyetlerine katılım oranı %5'in altındadır. Bu oran gelişmiş ülkelerin oldukça gerisindedir.

İsveç'in Liderlik Oranı (%29)

Avrupa'da yaşam boyu öğrenmeye katılımda %29'luk oranla İsveç ilk sırada yer almaktadır. Bu yüksek oranın arkasında güçlü devlet teşvikleri ve esnek çalışma modelleri bulunmaktadır.

Finlandiya'nın Ücretsiz Eğitim Geleneği

Finlandiya, %27'lik katılım oranıyla Avrupa'nın zirvesindedir. Ülkedeki ücretsiz eğitim geleneği ve halk kütüphanelerinin yaygınlığı bu başarıda belirleyici rol oynamaktadır.

Türkiye İnternet Penetrasyonu (%85)

Türkiye'de yaşam boyu öğrenme katılımı düşük olsa da, toplumdaki internet kullanım oranının %85'i aşmış olması dijital öğrenme platformları için muazzam bir potansiyel sunmaktadır.

David Wiley ve 5R Çerçevesi (2014)

David Wiley, 2014 yılında Açık Eğitim Kaynaklarının yasal sınırlarını belirlemek amacıyla Sakla, Yeniden Kullan, Düzenle, Birleştir ve Yeniden Dağıt adımlarından oluşan 5R modelini geliştirmiştir.

UNESCO 2019 AEK Tavsiye Kararı

UNESCO, 2019 yılında üye ülkelere yönelik olarak Açık Eğitim Kaynaklarının yaygınlaştırılması, eğitim maliyetlerinin düşürülmesi ve bilgiye erişimin demokratikleştirilmesi yönünde resmi tavsiye kararı almıştır.

MIT Blockcerts Projesi

MIT tarafından geliştirilen Blockcerts projesi, öğrencilerin kazandığı sertifika ve diplomaların blokzincir altyapısıyla şifrelenerek sahteciliğe karşı tamamen korunmasını sağlamaktadır.

Sınavda Dikkat Et

Delors Raporu'nun dört direğini (bilmek, yapmak, birlikte yaşamak, olmak) mutlaka ezberleyin; sınavda eşleştirme sorusu olarak çıkma ihtimali çok yüksektir.
Pedagoji, andragoji ve heutagoji arasındaki özerklik farkına dikkat edin; heutagojide kontrolün tamamen öğrenende olduğunu unutmayın.
Öğrenme biçimlerinden informal öğrenmenin plansız ve belgesiz olduğunu, günlük hayatta kendiliğinden gerçekleştiğini ve payının %70-80 olduğunu aklınızda tutun.
5R Çerçevesindeki terimlerin (Retain, Reuse, Revise, Remix, Redistribute) İngilizce ve Türkçe karşılıklarını iyi öğrenin; sınavda doğrudan sorulmaktadır.
Creative Commons lisans kısaltmalarına (BY: Atıf, NC: Ticari Olmayan, ND: Türetilemez, SA: Aynı Lisansla Paylaş) çalışın; lisans senaryoları soru olarak gelebilir.
Türkiye'nin yaşam boyu öğrenme katılım oranının %5'in altında olduğunu ancak internet penetrasyonunun %85'in üzerinde olduğunu istatistiksel kıyaslama soruları için unutmayın.