Ünitenin tamamını tek sayfada görPremium
Radar, 'RAdio Detection And Ranging' (radyo ile tespit etme ve menzil tayini) ifadesinin akronimidir. Temel olarak radyo dalgalarının nesnelere çarpıp yansıması prensibiyle çalışır; bu sayede uzaktaki nesnelerin hız, kerteriz ve mesafe bilgileri tespit edilir. İlk teorik temeller James Clerk Maxwell'in elektromanyetik dalga teorileriyle atılmış, Heinrich Hertz ise 1888'de radyo dalgalarının metal nesnelerden yansıdığını deneysel olarak kanıtlamıştır.
Radar teknolojisinin ticarileşme çabaları 1904 yılında Christian Hülsmeyer'in gemi navigasyon cihazı patentiyle başlamıştır. Ancak, 1930'lara kadar askerî veya ekonomik bir ihtiyaç duyulmadığı için geniş çaplı bir kullanım alanı bulamamıştır. II. Dünya Savaşı'nın yaklaşmasıyla birlikte, uzun menzilli bombardıman uçaklarını tespit etme zorunluluğu, radar çalışmalarını hızlandırmış ve sekiz ülke (ABD, İngiltere, Almanya, Fransa, SSCB, İtalya, Hollanda, Japonya) eş zamanlı olarak kendi radar sistemlerini geliştirmeye başlamıştır.
Savaş döneminde İngiltere'nin radar kullanımı hava savunmasında kritik bir rol oynamıştır. 1939'da Birmingham Üniversitesi'nde magnetron osilatörünün keşfi, mikrodalga radarların önünü açmış ve SCR-584 gibi yüksek hassasiyetli top kontrol sistemlerinin geliştirilmesini sağlamıştır. Savaş sonrası dönemde ise MTI (hareketli hedef göstergesi) ve monopulse takip radarları gibi teknolojilerle sistemler daha da hassaslaşmıştır.
Radarlar kullanım amaçlarına göre askerî ve sivil olarak iki ana kategoriye ayrılır. Askerî radarlar; hava savunma, savaş alanı ve hava trafik kontrol radarları olarak üç alt gruba ayrılırken, sivil radarlar hava trafik kontrol ve muhtelif radarlar olarak sınıflandırılır. Hava trafik kontrol radarları, hem askerî hem de sivil havacılıkta güvenliği sağlamak amacıyla kullanılan, yüksek yedekleme (redundancy) kapasitesine sahip sistemlerdir.
Hava trafik kontrol radarları arasında yer alan 'En-Route' radarları, havaalanı çevresinden 450 km'ye kadar uzaklıktaki uçakları izlemek için kullanılır. Hava Gözetim Radarları (ASR) ise havaalanı çevresindeki tüm uçuş hareketlerini yönetmek için kullanılan, genellikle 110 km menzilli sistemlerdir. Bu radarlar, uçuş güvenliği için 5 saniyelik veri yenileme hızına sahip olacak şekilde tasarlanmıştır.
Hassas Yaklaşma Radarı (PAR) ve Yer Kontrol Radarı (SMR) gibi sistemler, düşük görüş koşullarında iniş ve yer hareketlerini yönetmek için kritik öneme sahiptir. PAR, uçağın pist hattına güvenle girmesini sağlarken, SMR havaalanı yüzeyindeki uçak ve araç trafiğini izler. Meteoroloji radarları ise uçuş güvenliğini tehdit eden hava olaylarını (fırtına, yağış yoğunluğu) tespit etmek için kullanılır.