Ünite 14: Adli Sosyal Hizmette Etik Uygulama — Önemli Kavramlar

Etik kelimesinin türediği, Yunanca kökenli ve temel olarak 'ahlakla ilgili' anlamına gelen sözcüktür.

Çeşitli meslek kolları arasında tarafların uyması veya kaçınması gereken davranışlar bütününü ifade eden kurallar sistemidir.

Sosyal hizmet mesleğinin adli sistem, mahkemeler, ceza infaz kurumları ve kolluk kuvvetleri gibi yasal süreçlerle kesiştiği alanda yürütülen uzmanlık uygulamalarıdır.

Sosyal hizmet uzmanın haklı bir gerekçe olmadıkça her müracaatçı ile çalışmasını ve onların iyilik halini artırmak için yasalar çerçevesinde çaba göstermesini gerektiren etik ilkedir.

Müracaatçıların kendi yaşamları ve adli süreçleri hakkında kendi kararlarını verme haklarını desteklemeyi ve bu kararlara saygı duymayı ifade eden ilkedir.

Müracaatçıya yapılacak tüm işlemler, riskler ve haklar hakkında açık bilgi verilerek rızasının ve onayının alınması sürecidir.

Sosyal hizmet uzmanının sadece kendi mesleki sınırları, eğitimi ve lisans yetkileri çerçevesinde hizmet sunmasını ve diğer mesleklerin sınırlarına müdahale etmemesini öngören ilkedir.

Müracaatçıların sahip olduğu sosyokültürel özellikler, etnik köken, dil, din ve yaşam tarzı gibi çeşitliliklere saygı duyulması ve bunlara duyarlı müdahale planları hazırlanmasıdır.

Uzmanın müracaatçı ile önceden tanışıklık, akrabalık veya ortak bir menfaat ilişkisinin bulunması durumunda tarafsızlığını kaybetmesi riskini ifade eden durumdur.

Müracaatçı ile yapılan görüşmelerin, tutulan notların ve hazırlanan raporların yasal zorunluluklar dışında üçüncü şahıslarla paylaşılmamasını gerektiren temel etik kuraldır.

Mesleki ilişkide sınırların korunması amacıyla, el sıkışma gibi kültürel normlar dışında müracaatçılarla bedensel temastan kaçınılmasını öngören kuraldır.

Uzmanın vaka karşısında yetersiz kalması veya müracaatçının ihtiyacının başka bir uzmanlığı gerektirmesi durumunda vakayı uygun bir uzmana veya kuruma sevk etmesidir.

Adli süreçlerde sosyal hizmet uzmanının psikolog, pedagog, hâkim, savcı ve kolluk gibi farklı meslek elemanlarıyla uyum ve görev paylaşımı içinde çalışmasıdır.

Aynı veya farklı meslekten çalışanların yaşadığı fikir ayrılıkları ve çatışmaların müracaatçıya yansıtılmadan, profesyonelce çözülmesi gerekliliğidir.

Hakkında bir suç iddiası veya soruşturma bulunan bir meslektaşın ya da bireyin, suçu mahkeme kararıyla ispatlanana kadar masum kabul edilmesi ilkesidir.

Sosyal hizmet uzmanının mesleki uygulamalarında karşılaştığı zorluklar, etik ikilemler ve yetersizlikler konusunda daha deneyimli bir uzmandan veya danışmandan rehberlik alması sürecidir.