← Ünite 9

Ünite 9: Çalışma İlişkileri — Önemli Kavramlar

Bağımlı Çalışma
Bir kişinin başkası hesabına, onun otoritesi ve denetimi altında, belirli bir ücret karşılığında iş görmesini ifade eden çalışma biçimidir. Çalışma ilişkilerinin kurulması için çalışmanın yapıldığı sektörden ziyade bu bağımlılık ilişkisinin varlığı esas alınır.
Endüstri İlişkileri
Sanayileşmiş toplumlarda ücretli çalışanlar, işverenler ve devlet arasındaki ilişkileri, kuralları ve toplu pazarlık süreçlerini inceleyen çok disiplinli akademik alan ve uygulama bütünüdür.
Sistem Yaklaşımı
John T. Dunlop tarafından geliştirilen, endüstri ilişkilerini aktörler, bağlam, kurallar ve ideoloji ögelerinden oluşan ve genel sosyal sistemle etkileşim halinde olan bağımsız bir alt sistem olarak ele alan kuramsal yaklaşımdır.
Kurumsal Yaklaşım
Alan Flanders tarafından savunulan, endüstri ilişkilerini işçi ve işveren örgütleri arasındaki güç dengesine ve diplomatik kurallara dayalı politik bir süreç olarak gören çoğulcu kuramsal yaklaşımdır.
Neokorporatizm
Devletin ekonomik istikrar ve kalkınma amacıyla işçi ve işveren sendikalarını karar alma süreçlerine dahil ettiği, kurumsallaşmış ve süreklilik arz eden üçlü iş birliği modelidir.
İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY)
İşçi ve işveren arasında temel bir çıkar çatışması olmadığını varsayan, sendikaları dışlayarak çalışan bağlılığı, motivasyon ve bireysel sözleşmeleri ön plana çıkaran tekilci yaklaşımdır.
Paternalizm
Lonca düzeninde ustanın çırak ve kalfalar üzerindeki mutlak otoritesini babacan, koruyucu ama aynı zamanda sorgulanamaz bir hiyerarşik yapı içinde yürütmesini ifade eden yönetim tarzıdır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Post-Fordizm
1970'lerden sonra kitle üretiminin yerini alan, yüksek teknolojiye, esnek çalışma biçimlerine, nitelikli iş gücüne ve ademi merkeziyetçi toplu pazarlık süreçlerine dayanan üretim modelidir.
İşçi
4857 sayılı İş Kanunu'na göre, bir iş sözleşmesine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığında çalışan gerçek kişidir.
İşveren
Bir iş sözleşmesine dayanarak işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği bulunmayan kurum ve kuruluşlardır.
Sendika
İşçilerin veya işverenlerin ortak ekonomik, sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek amacıyla serbestçe kurdukları, demokratik ilkelere göre işleyen bağımsız tüzel kişiliğe sahip örgütlerdir.
İş Kolu Sendikası
Türkiye'deki mevcut yasal modele göre, çalışanların mesleklerine bakılmaksızın aynı ekonomik faaliyet alanında (iş kolunda) örgütlenmelerini sağlayan taban sendika modelidir.
Konfederasyon
Değişik iş kollarında faaliyet gösteren sendikaların ulusal düzeyde bir araya gelerek oluşturdukları en üst düzeydeki merkezi sendikal örgütlenme modelidir.
Toplu Görüşme
Kamu görevlilerinin sendikaları ile kamu işvereni arasında yürütülen, anlaşmazlık durumunda grev hakkı içermeyen ve nihai kararın idareye ait olduğu eski müzakere yöntemidir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Toplu Sözleşme
İşçi sendikası ile işveren veya işveren sendikası arasında, çalışma koşullarını, ücretleri ve sosyal hakları düzenlemek amacıyla yapılan ve tarafları hukuken bağlayan yazılı anlaşmadır.
Tekilci Yaklaşım
İşletme yönetiminin sendikaları aracı olmaktan çıkararak çalışanlarla doğrudan, bireysel düzeyde iletişim kurmasını ve iş yeri bağlılığını bu yolla sağlamasını savunan yaklaşımdır.
Esneklik
Neoliberal dönemde işverenlerin değişen piyasa koşullarına uyum sağlamak amacıyla çalışma süreleri, ücretler ve istihdam biçimlerinde yasal korumaları esnetme taleplerini ve uygulamalarını ifade eden kavramdır.