Ünite 11: II. Dünya Savaşı — Önemli Kavramlar

I. Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası antlaşmaları ve statükoyu adaletsiz bularak değiştirmeyi, sınırları ve anlaşmaları yeniden düzenlemeyi amaçlayan devletlerin takip ettiği politikadır. Metinde Almanya ve İtalya bu politikanın önde gelen uygulayıcıları olarak gösterilmiştir.

I. Dünya Savaşı sonrasında galip devletler tarafından kurulan mevcut uluslararası düzenin, barışın ve statükonun bozulmadan aynen korunmasını savunan devletlerin politikasıdır. İngiltere ve Fransa bu anlayışın öncülüğünü yapmıştır.

Siyasal faaliyet tekelinin tek bir partiye tanındığı, tüm devlet imkân ve güçlerinin bu partinin ve liderin elinde toplandığı, bireysel özgürlükleri yok sayan baskıcı siyasi rejim biçimidir. İtalya'daki Faşizm ve Almanya'daki Nazizm bu rejimlerin en net örnekleridir.

Avusturya'nın Nazi Almanyası tarafından askeri güç kullanılarak ilhak edilmesini ifade eden Almanca terimdir. Versailles Antlaşması ile yasaklanan bu birleşme, 12 Mart 1938'de Hitler tarafından fiilen gerçekleştirilmiştir.

Yahudi dinine, ırkına, kültürüne veya milletine karşı duyulan düşmanlık, nefret ve soykırıma varan baskı politikasıdır. Nazi Almanyası döneminde Nürnberg Kanunları ile bu politika en üst düzeye çıkarılmıştır.

Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi lideri Adolf Hitler'in 'lider', 'şef', 'önder' ve 'hâkim' anlamlarında kullandığı resmi unvanıdır. Hindenburg'un ölümüyle devlet başkanlığı ile şansölyelik birleştirilerek bu unvan pekiştirilmiştir.

İtalyanca 'şef' anlamına gelen ve 1925-1926 temel faşist yasalarından sonra Benito Mussolini'nin kendisine aldığı resmi unvandır. İtalya'da demokrasinin rafa kaldırılıp tek adam yönetiminin kurulduğunu gösterir.

Vladimir Lenin ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi tarafından 1919'da kurulan, uluslararası burjuvaziyi yıkmak ve uluslararası Sovyet Cumhuriyeti'ni yaratmak amacıyla mücadele eden uluslararası komünist örgüttür.

Adolf Hitler'in Almanya'da iktidarı tamamen ele geçirmesine kadar Almanya Parlamentosu'nun toplandığı binanın ve meclisin adıdır. Bugün de Berlin'de aynı isimle parlamento binası olarak kullanılmaktadır.

Her türlü otorite ve devlet düzeni fikrini inkar eden, devlet teşkilatını ortadan kaldırarak bireyi kayıtsız şartsız hürriyete kavuşturmayı amaçlayan siyasal doktrindir. Metinde I. Dünya Savaşı sonrasında İtalya'da sokaklarda bu akımın etkili olduğu belirtilmiştir.

Nazi Almanyası'nın 22 Haziran 1941 tarihinde savaş ilanı olmaksızın Sovyet Rusya'ya karşı başlattığı devasa taarruz ve işgal harekâtının kod adıdır. Bu harekâtla Alman orduları Kiev ve Kırım'a kadar ilerlemiştir.

6 Haziran 1944 tarihinde ABD ve İngiltere öncülüğündeki Müttefik kuvvetlerin Fransa'nın Normandiya kıyılarında gerçekleştirdiği, tarihin en büyük deniz askerî harekâtıdır. Bu çıkarım Avrupa'da ikinci cephenin açılmasını sağlamıştır.

ABD Kongresi tarafından 11 Mart 1941'de kabul edilen, güvenliğini korumak isteyen her ülkeye yiyecek ve savaş malzemesi dâhil her türlü desteğin verilmesini öngören ve ABD'nin tarafsızlığından uzaklaşmasını sağlayan kanundur.

II. Dünya Savaşı'nda Almanya, İtalya ve Japonya'nın önderliğinde kurulan, daha sonra Romanya ve Bulgaristan'ın katıldığı ve Müttefik devletlere karşı savaşan revizyonist devletler bloğudur.

II. Dünya Savaşı'nda Mihver devletlerin saldırgan politikalarına karşı birleşen; ABD, İngiltere, Fransa ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği gibi devletlerin oluşturduğu anti-revizyonist savunma bloğudur.