Orta Yontma Taş Çağı'nda yaşamış, ölü gömme âdetini ve ölümle ilgili törensel etkinlikleri başlatan ilk insan türüdür. Ölülerini cenin pozisyonunda, kırmızı boyayla ve eşyalarıyla gömmeleri ölümden sonraki hayata inancın ilk biçimi olarak değerlendirilir.

Edward Burnett Tylor tarafından ortaya atılan ve rüya ile trans hâllerindeki deneyimlerden hareketle ruhların varlığına inanışı savunan erken dönem din kuramıdır. Tylor'a göre animizm, dinin evrimsel sürecindeki en ilkel ve başlangıç aşamasıdır.

R. R. Marett tarafından öne sürülen, insanların doğaüstüyü belli koşullar altında denetleyebildikleri kişilik dışı bir güç veya kudret alanı olarak gördüğünü savunan antropolojik kuramdır. Özellikle Melanezya kültüründeki inançlarla ilişkilendirilmiştir.

Melanezyalıların inandığı, evrende var olan kutsal, kişilik dışı kuvvet veya kudrettir. Başarıyı ve olağanüstü durumları açıklamakta kullanılan bu güç, taşıyan nesneler veya kişiler aracılığıyla başkalarına aktarılabilir.

Yüksek şefler gibi aşırı mana yüklü kişi, nesne veya yerlerin sıradan insanlar için tehlikeli olması nedeniyle yasaklanmış ve erişilemez nitelik taşımasını ifade eden kavramdır. Kutsal akımın zararından korunmak için tabu kurallarına uyulur.

Sigmund Freud'un genç erkeklerin babalarına karşı besledikleri bilinçaltı düşmanlık ve annelerine duydukları sahiplenme arzusu olarak tanımladığı kavramdır. Freud, bu psikolojik dinamik ile totem inancı arasında bağ kurmuştur.

Genellikle hayvan veya bitki gibi doğa unsurlarının totem olarak kabul edildiği, doğanın bir toplum modeli olarak kurgulandığı dinî inanç sistemidir. Hem Freud hem de Durkheim tarafından dinin en eski formlarından biri olarak kabul edilmiştir.

Emile Durkheim'ın sosyolojik yaklaşımında, toplumun kendi değerlerini, normlarını ve gücünü semboller aracılığıyla dışa vurması ve kutsallaştırması sürecidir. Dinî olgular bu kolektif yansıtımların birer ürünüdür.

İlkel toplumlarda kutsal sayılan, evrenin yaratılışını, ataların faaliyetlerini ve olağanüstü olayları anlatan efsane ve söylencelerdir. Mitoslar, kültürel inanç ve değerleri ifade ederek toplumun normlarını dile getirir.

Doğum, ergenlik, evlenme ve ölüm gibi yaşam evrelerindeki statü değişikliklerini kapsayan törenlerdir. Ayrılma, eşik ve bütünleşme olmak üzere üç evreden oluşur; eşik evresi arafta olma durumunu temsil eder.

Dini salt toplumun bir işlevi ve ürünü olarak gören, onun aşkın ve özgün boyutlarını göz ardı ederek toplumsallığa indirgeyen indirgemeci bilimsel yaklaşımdır.

Karl Marx'ın dini nitelendirirken kullandığı, yoksul kitleleri rahatlatan, sefalete tahammül etmelerini sağlayan ve acılarını hafifleten manevi unsurları ifade eden kavramdır.

Clifford Geertz'in tanımında dinin, insanlarda güçlü ruh hâlleri ve güdüler üreten, varoluş düzeni hakkında kavramlar sunan yapısal niteliğidir.

Dinin toplumun onay verdiği davranışları teşvik edip onay vermediklerini yaptırımlarla dışlayarak toplumsal düzenin ve dengenin sürdürülmesine katkı sağlama işlevidir.

Dinin, insanların "Nereden geldik, nereye gidiyoruz?" gibi ontolojik sorularına yanıt vererek hayatı ve evreni anlamlı ve düzenli bir bütün olarak kavramalarını sağlaması durumudur.