İnfografik
← Ünite 9
Moda Sunumu

Ünite 9: Moda Fotoğrafçılığı

İlk Fotoğrafın Çekilişi (1827)
Fransız mucit ve fotoğrafçı Joseph Nicéphore Niépce, 1827 yılında ışığa hassas yüzey üzerine tarihteki ilk kalıcı fotoğrafı ('Le Gras’da Pencereden Görünüm') kaydetmiştir.
Photography Teriminin İlk Kullanımı (1839)
Yunanca ışık ve çizmek kelimelerinin birleşiminden oluşan 'Photography' terimi, tarihte ilk kez İngiliz bilim insanı John Frederick William Herschel tarafından 1839 yılında kullanılmıştır.
İlk Moda Dergileri ve Tarihsel Gelişim
Moda fotoğrafçılığının doğuşunda 1867'de kurulan Harper’s Bazaar, 1891'de yayın hayatına başlayan ilk moda fotoğrafı içeren La Mode Pratique ve 1892'de kurulan Vogue dergileri öncü rol oynamıştır.
İlk Moda Fotoğraf Modeli (1856)
Adolph Braun 1855'te katalog için çiçek fotoğrafları çekmiş, ardından Kontes Castiglione Virginia Oldoïni Rapallini'yi resmi saray elbiseleriyle fotoğraflayarak ilk moda fotoğraf modeli olarak kayıtlara geçmesini sağlamıştır.

Anahtar Kavramlar

PozlamaIşığın fotoğraf makinesinin içinde bulunan ışığa duyarlı film veya sensör üzerine istenilen miktar ve sürede düşürülmesi işlemidir. Doğru pozlama, görüntünün tüm vurgu ve gölge detaylarının dengeli şekilde kaydedilmesini sağlar; örneğin aşırı parlak sahnelerde diyaframı kısarak doğru pozlama elde edilir.
DiyaframObjektif üzerinde yer alan, dairesel olarak açılıp kapanarak sensöre giren ışık miktarını kontrol eden yaprakçıklı sistemdir. 'f' harfi ile ifade edilir; örneğin f/1.8 gibi küçük değerler diyaframı açarak çok ışık ve dar alan derinliği sağlarken, f/22 gibi büyük değerler ışığı kısar ve geniş alan derinliği sunar.
Net Alan DerinliğiFotoğrafta odak yapılan noktanın önünde ve arkasında net çıkan bölgenin sınırıdır. Geniş diyafram açıklıkları arka planı bulanıklaştırarak nesneyi öne çıkarırken, küçük diyafram açıklıkları manzara fotoğraflarında olduğu gibi her detayın net olmasını sağlar.
Örtücü Hızı (Enstantane)Objektiften giren ışığın sensör üzerinde kalacağı süreyi denetleyen mekanik perdedir. Saniyenin kesirleriyle (1/500 gibi) ifade edilir; hızlı enstantane hareketli nesneleri dondururken, uzun pozlama (B modu) hareketli unsurlarda flu (bulanık) bir etki yaratır.
ISODijital fotoğraf makinelerinde sensörün ışığa olan duyarlılık derecesini gösteren değerdir. Yüksek ISO değerleri (3200 veya 6400) az ışıklı ortamlarda çekim yapmayı sağlar ancak fotoğrafta kumlama (gren) ve gürültü oluşturarak görüntü kalitesini düşürür.
Objektif Odak UzaklığıMerceğin optik merkezinin odak noktasına olan uzaklığıdır ve objektifin görüş açısını ile büyütme gücünü belirler. Örneğin 28 mm geniş açı geniş bir alanı kapsarken, 300 mm tele objektif uzaktaki nesneleri yakına getirir.
Normal Açılı ObjektifGörüş açısı insan gözünün görüş açısına (yaklaşık 50 derece) ve perspektifine en yakın olan objektif türüdür. 35 mm film formatı için standart odak uzaklığı 50 mm'dir ve genel amaçlı çekimlerde mükemmel sonuç verir.
Geniş Açılı Objektifİnsan gözünün gördüğünden daha geniş bir görüş açısına sahip, 50 mm'nin altındaki (28 mm, 17 mm gibi) objektiflerdir. Dar mekanlarda ve manzaralarda fotoğrafçıya geriye gitme gereği duymadan geniş bir sahneyi kadraja sığdırma imkanı tanır.
Dar Açılı (Tele) ObjektifNormal açılı lenslere göre çok daha uzun odak uzaklığına sahip objektiflerdir (100 mm, 300 mm gibi). Defilelerde veya vahşi yaşam çekimlerinde konuya yaklaşamadığı durumlarda nesneleri yakındaymış gibi kaydetmek için kullanılır.
Makro ObjektifÇok yakın mesafeden 1:1 veya daha üst oranlarda büyütme yaparak keskin görüntüler üretmek için tasarlanmış özel objektiflerdir. Doğa veya yakın plan moda çekimlerinde muazzam miktarda detay yakalamaya olanak tanır.
Balıkgözü Objektif (Fish-eye)Odak uzaklığı 17 mm'nin altında olan, etrafındaki tam 180 derecelik yarıçapı alabilen ultra geniş açılı lenslerdir. Ürettikleri görüntülerde aşırı dairesel ve bükülmüş bir görsel bozulma söz konusudur.
Yanal AydınlatmaIşık kaynağının konunun sağından veya solundan 45 ile 90 derece açıla vererek yerleştirildiği aydınlatma türüdür. Nesnenin dokusunu, formunu ve rölyef etkisini en iyi ortaya çıkaran, dramayı artıran ideal bir ışık yönüdür.
Rembrandt AydınlatmaHollandalı ressam Rembrandt'ın eserlerinden esinlenen, nesnenin belirli bir alanını zayıf bir ışıkla aydınlatırken geri kalan kısmını yarı karanlıkta bırakan aydınlatma tekniğidir. Fotoğrafta güçlü bir dramatik etki bırakır.
Cameo AydınlatmaÖn plandaki konunun noktasal olarak aydınlatıldığı, arka planın ise tamamen karanlıkta bırakıldığı aydınlatma tekniğidir. Bu yöntem nesneyi arka plandan tamamen ayırarak dikkat çekmesini ve kontrast bir görüntü oluşmasını sağlar.
Silüet AydınlatmaCameo aydınlatmanın tam tersi olarak arka fonun tamamen aydınlatıldığı ve çekimi yapılacak objenin karanlıkta bırakıldığı yöntemdir. Obje geometrik bir form gibi koyu bir şekilde algılanarak farklı bir estetik kazanır.
Merkez Ağırlıklı Ölçüm ModuFotoğraf makinesinin vizöründen bakıldığında çerçevenin orta bölgesindeki yaklaşık %70'lik alanın ağırlık merkezini baz alarak ışık ölçümü yaptığı moddur.
Çok Bölgeli (Genel Alan) ÖlçümKadrajın 16, 32 veya 64 ayrı bölgeye bölünerek her alanın ışık değerinin ayrı ayrı ölçüldüğü, merkez ağırlıklı ölçüme göre çok daha hassas sonuçlar veren modern ölçüm modudur.
Noktasal (Spot) Ölçüm ModuÖzellikle ters ışık koşullarında veya konunun sadece merkezindeki %2 ile %6'lık çok küçük bir alanın ışık değerinin ölçülmesini sağlayan hassas ölçüm sistemidir.
1/3 Kuralı (Altın Oran)Kadrajın dikey ve yatay çizgilerle 9 eşit parçaya bölünerek ana konunun bu çizgilerin kesişim noktalarına yerleştirilmesini öngören kompozisyon kuralıdır. Merkez yerine bu noktalardaki duruş insan gözü tarafından daha estetik bulunur.
Moda FotoğrafçılığıGiyim eşyası, aksesuar ve farklı moda unsurlarının estetik tekniklerle vurgulanarak sergilenmesi, kaydedilmesi ve pazarlanması amacıyla yapılan profesyonel fotoğrafçılık türüdür.
SoftboxStüdyo çekimlerinde tungsten veya flaş ışık kafalarına takılan, dört tarafı kapalı ve ön yüzünden yumuşak ışık geçiren kutu biçimli aydınlatma ekipmanıdır. Model üzerindeki sert gölgeleri engeller.
ReflektörFarklı açılardan gelen ışığı modele yansıtmak, yönlendirmek veya sert gölgeleri yumuşatmak amacıyla kullanılan taşınabilir yansıtıcı yüzeylerdir. Altın, beyaz ve gümüş renk seçenekleri bulunur.
Beyaz Dengesi (White Balance - WB)Dijital kameralarda farklı ışık kaynaklarının (mum, gün ışığı, ampul) yaydığı renk sıcaklıklarını (Kelvin) dengeleyerek fotoğraftaki renklerin gerçeğe en yakın ve doğal tonlarda çıkmasını sağlayan ayardır.
Cast Sorumlusu (Casting Director)Moda fotoğraf çekimi için gerekli olan modellerin, mekanların, saç tasarımcılarının ve makyözlerin seçimini ve organizasyonunu gerçekleştiren ekip üyesidir.
Fikir ve Sanat Eserleri KanunuSahibinin hususiyetini taşıyan, estetik değere sahip fotografik eserleri güzel sanat eserleri arasında sayarak fotoğrafçılara telif hakkı koruması sağlayan ve izinsiz kopyalamayı engelleyen yasal düzenlemedir.

Diğer Önemli Bilgiler

Modaya Hareketi Getiren İsim: Martin Munkácsi

Macar fotoğrafçı Martin Munkácsi, 1933 yılında Lucile Brokaw'ı Long Island sahilinde koşarken çekerek basmakalıp ve statik pozlara dayanan moda fotoğrafçılığına ilk kez hareketi ve dinamizmi getirmiştir.

Erkek Modelleri Kullanan İlk Fotoğrafçı

George Hoyningen-Huene, fotoğraflarında renk, gölge ve ışığı mükemmel kullanarak zarif işler çıkarmanın yanı sıra, moda çekimlerinde erkek modelleri kullanan ilk öncü moda fotoğrafçısı unvanını almıştır.

Norman Parkinson ve Dış Mekan Çekimleri

Yirminci yüzyılın en ünlü moda fotoğrafçılarından biri olan Norman Parkinson, moda çekimlerini stüdyo duvarlarının dışına çıkararak doğada ve sokaklarda gerçekleştiren ilk öncü isimdir.

Irving Penn ve Minimalist Stüdyo Fonları

Irving Penn, moda çekimlerinde karmaşık arka planlar yerine basit gri veya beyaz zeminler kullanarak doğal ışık kontrolünü artırmış ve Vogue dergisi için tam 165 kapak fotoğrafı çekmiştir.

Richard Avedon'un Sıra Dışı Mekânları

Richard Avedon, moda fotoğraflarını stüdyo dışına taşıyarak sirklerde fillerin arasında (Dovima ve Filler, 1955), sokaklarda ve gece kulüplerinde çekerek dönemin estetik anlayışını kökten değiştirmiştir.

Kelvin ve Renk Sıcaklığı Değerleri

Farklı ışık kaynaklarının renk sıcaklıkları Kelvin (K) ile ölçülür; mum ışığı 1.900K, tungsten ampuller 2.700K, gün ışığı standartları 5.500K ve açık mavi gökyüzü 10.000K değerine sahiptir.

Özel Hayatın Gizliliği ve TCK 134

Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesine göre kişilerin özel hayatının gizliliğini görüntü veya ses kaydıyla ihlal edenler bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilmektedir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Koruma Sınırı

Estetik değere sahip fotografik eserler Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında güzel sanat eseri sayılır ve telif hakkı deklanşöre basıldığı anda yasal olarak başlar.

Askeri Yasak Bölgeler Kanunu (2565 Sayılı)

2565 sayılı kanun gereğince güvenlik ve milli savunma gerekçeleriyle askeri bölgelerde izinsiz fotoğraf çekilmesi kesin olarak yasaklanmıştır.

Baron Adolf de Meyer ve Vogue

Vogue dergisinin 1914 yılında işe aldığı ilk tam zamanlı fotoğrafçı olan Baron Adolf de Meyer, çok sayıda ünlünün portresini çekerek çağdaş moda fotoğrafçılarına model olmuştur.

Defile Çekimlerinde Objektif Tercihleri

Moda defilelerinde geniş açı için 24-70 mm, pist üzerindeki manken detaylarını kaçırmamak ve uzaktaki mankenleri yakalamak için ise genellikle 70-200 mm tele objektifler tercih edilir.

Sınavda Dikkat Et

  • Pozlama bileşenlerinin (Diyafram, Enstantane, ISO) sayısal değerlerinin büyüyüp küçüldüğünde ışık ve netlik üzerindeki ters/düz etkilerini mutlaka ezberleyin; sınavda bu konuda yorum soruları gelmektedir.
  • Diyaframın hem ışık miktarını kontrol ettiğini hem de net alan derinliğini belirlediğini unutmayın; f değeri küçüldükçe alan derinliği azalır, f değeri büyüdükçe alan derinliği artar.
  • Martin Munkácsi'nin stüdyo dışına çıkıp mankenlere koşturma hareketi vererek moda fotoğrafçılığında çığır açtığı tarihi bilgisi sınavda öncü olarak sıkça sorulur.
  • Aydınlatma tekniklerinden Rembrandt, Cameo ve Silüet arasındaki farkları karıştırmayın; özellikle Cameo ile Silüet aydınlatmanın arka plan/ön plan aydınlık-karanlık ilişkisinde birbirinin tam zıttı olduğunu unutmayın.
  • Beyaz dengesinin (White Balance - WB) Kelvin (K) cinsinden ölçüldüğünü ve gün ışığı referans değerinin 5500K olduğunu, yapılmadığı takdirde renk bozulmaları olacağını not edin.
  • Telif hakları konusunda Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre telif hakkının tescil ile değil, 'deklanşöre basıldığı an' başladığı kuralına dikkat edin.
  • Defile çekimlerinde kaçırılmayacak anlar için hangi tele objektif aralıklarının (70-200 mm) ve yüksek enstantane hızlarının kullanıldığını daima akılda tutun.