İnfografik
← Ünite 5
Kamu Kurumları ve Belediyelerde İSG

Ünite 5: İş Kazası, Meslek Hastalığı Bildirimleri ve Kayıt Tutma

Kablolara Takılıp Düşme Örneği
Metinde verilen somut örnekte, çalışma ortamında yerde düzensiz kabloların bulunması 'Tehlike Kaynağı' olarak tanımlanmıştır. Bu kablolara takılıp düşmek 'Risk', kolun kırılması veya yaralanma 'Sonuç', kabloların yere sabitlenmesi veya yerden kaldırılması ise alınacak 'Tedbir' olarak sınıflandırılmıştır.
Maruziyet Sıklığına Göre Risk Değişimi
Metindeki somut tabloda, 'Koridorun kaygan zemini' tehlikesi karşısında, koridoru günde 8 kez kullanan bir memurun risk seviyesi 'Orta' olarak belirlenirken; aynı koridoru günde 40 kez kullanan çay servis görevlisinin risk seviyesi 'Yüksek' olarak hesaplanmıştır.
Risk Değerlendirmesi Dokümanının Onay Şartları
Hazırlanan risk değerlendirmesi dokümanının yasal olarak geçerli olabilmesi için her sayfasının numaralandırılması, çalışmayı gerçekleştiren kişiler tarafından her sayfasının paraflanması ve son sayfasının mutlaka imzalanması gerekmektedir.
Elektronik Arşivleme İzni
Mevzuata göre, işyerinde saklanması zorunlu olan risk değerlendirmesi dokümanının sadece basılı olarak değil, aynı zamanda elektronik ve benzeri dijital ortamlarda da hazırlanıp arşivlenmesine yasal olarak izin verilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Ramak Kala Olayİşyerinde meydana gelen, ancak yaralanma, ölüm veya maddi hasara yol açma potansiyeli olduğu halde o an için herhangi bir zararla sonuçlanmayan olaylardır. Örneğin, bir ofiste yüksekteki bir dosya klasörünün çalışanın hemen yanına düşmesi fakat çalışana çarpmaması bir ramak kala olaydır.
Risk SkoruBir tehlikenin yol açabileceği riskin derecesini belirlemek amacıyla, olayın meydana gelme olasılığı ile meydana gelebilecek zararın şiddetinin çarpılmasıyla elde edilen sayısal değerdir. Formülü 'Risk Derecesi = Olasılık * Şiddet' şeklindedir.
Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MSDS)İşyerinde kullanılan kimyasal maddelerin özelliklerini, insan sağlığına ve çevreye yönelik risklerini, güvenli kullanım ve depolama şartlarını içeren detaylı teknik belgedir. Risk değerlendirmesi sürecinde veri toplama aşamasında mutlaka incelenmesi gerekir.
Tehlike Kaynağıİşyerinde zarar verme, yaralama veya hasara yol açma potansiyeli olan her türlü makine, ekipman, malzeme, çalışma yöntemi veya ortam koşuludur. Örneğin, çalışma ortamında yerde düzensiz duran kablolar fiziksel bir tehlike kaynağıdır.
Risk Kontrol HiyerarşisiRisklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesi için uygulanan öncelik sırasıdır. Bu hiyerarşi sırasıyla tehlikeyi ortadan kaldırma, daha az tehlikeli olanla değiştirme (ikame) ve kaynakta mücadele adımlarını kapsar.
Kabul Edilebilir Risk SeviyesiYasal yükümlülükler ve işyerinin önleme politikası dikkate alındığında, işverenin ve çalışanların güvenle çalışabileceği, tolere edilebilir düzeye indirilmiş risk derecesidir.
Kişisel Maruziyet DüzeyiÇalışanın mesaisi boyunca maruz kaldığı gürültü, toz, kimyasal gaz veya titreşim gibi fiziksel ve kimyasal etkenlerin miktarını ifade eden ölçüm sonucudur. Risk analizinde maruz kalan kişinin risk düzeyini belirlemede kullanılır.
Düzeltici ve Önleyici Kontrol Tedbirleriİşyerinde tespit edilen riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak amacıyla planlanan, sorumluları ve uygulama tarihleri belirlenmiş teknik ve idari önlemler bütünüdür.
DokümantasyonRisk değerlendirmesi sürecinde elde edilen tüm bulguların, analiz yöntemlerinin, sonuçların ve tedbirlerin yasal geçerlilik kazanacak şekilde yazılı ve imzalı belge haline getirilmesi işlemidir.
İkame (Değiştirme)Tehlikeli bir kimyasalın, yöntemin veya ekipmanın, tehlikesiz ya da çok daha az tehlikeli olan başka bir alternatifle değiştirilmesi işlemidir. Risk kontrol tedbirlerinin ikinci öncelikli adımıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Tehlike Belirlemede Altyapı ve Tesisat Kontrolü

Tehlike belirlemesi yapılırken sadece üretim süreçleri değil; işletmenin coğrafi yeri, ulaşım yolları, bina ve eklentilerinin plana uygunluğu ile elektrik ve havalandırma gibi yardımcı tesisatların durumu da göz önünde bulundurulmalıdır.

Risk Kontrolünde Planlama ve Sorumluluk Dağılımı

Uygulamaya konulacak risk kontrol tedbirlerinin planlarında; iş ve işlem basamakları, işlemi yapacak kişi veya bölüm, sorumlu kişi veya bölüm ile başlama ve bitiş tarihlerinin net olarak yazılması ve işverence onaylanması zorunludur.

Sınavda Dikkat Et

  • Risk derecesi formülünü (Olasılık x Şiddet) kesinlikle unutmayın, sınavda hesaplama veya tanım olarak sorulabilir.
  • Aynı tehlikenin farklı çalışanlar için farklı risk seviyeleri yaratabileceğini (maruziyet sıklığı detayı) örnek olay soruları için aklınızda tutun.
  • Risk değerlendirmesi dokümanının her sayfasının paraflanması, son sayfasının ise imzalanması gerektiği ayrımına sınavda çok dikkat edin.
  • Risk kontrol hiyerarşisindeki öncelik sırasını (Ortadan kaldırma -> Değiştirme -> Kaynakta mücadele) adım adım ezberleyin, sıralama sorularında sıkça karşınıza çıkar.
  • Dokümanların elektronik ortamda da arşivlenebileceği yasal iznini unutmayın, 'sadece yazılı/basılı olmalıdır' tarzı yanıltıcı şıklara elenmeyin.
  • Tehlike belirleme kriterleri arasında sadece bina içi değil, işletmenin coğrafi yeri ve ulaşım yolları gibi dış faktörlerin de olduğunu bilin.