← Ünite 8
Acil Durum Teknolojileri ve Haberleşme

Ünite 8: Ambulans ve Acil Sağlık Araçları

Yönetmeliğin İlk Yayımı
Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği, 7 Aralık 2006 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelik, Türkiye'deki acil sağlık hizmetlerinin temel yasal çerçevesini oluşturur.
Yönetmelik Güncellemesi
İlk olarak 2006'da yayımlanan yönetmelik, güncel ihtiyaçlar ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda 20 Eylül 2013 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan değişikliklerle revize edilmiştir.
Ambulans Yaş Sınırı
Ambulans ruhsatı alacak araçların 5 yaşından büyük olmaması gerekmektedir. Araçlar, en fazla 15 yaşına kadar hizmet verebilir ve 5 yaşından sonra iki yılda bir muayeneye tabi tutulur.
Yoğun Bakım Ambulansı Ölçüleri
Yönetmeliğe göre yoğun bakım ambulansları, diğer ambulans tiplerine göre daha geniş bir iç hacme sahiptir. Genişliği 1.500 mm, uzunluğu 3.000 mm ve yüksekliği 1.800 mm olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kavramlar

Acil Yardım AmbulansıHer türlü acil durumda olay yerinde ve ambulans içerisinde tıbbi müdahale yapabilecek donanıma ve ekibe sahip araçtır. Örneğin; trafik kazası sonrası olay yerinde hastaya ilk müdahaleyi yapan araçtır.
Hasta Nakil AmbulansıAcil tıbbi müdahale gerektirmeyen hastaların bir noktadan diğerine taşınması için kullanılan, en az bir sağlık personeli bulunduran araçtır. Örneğin; taburcu olan bir hastanın evine götürülmesi için kullanılır.
Yoğun Bakım AmbulansıNakil esnasında hastanın ileri seviyede izlenmesine ve tedavisine imkan tanıyan, özel teknik donanımlı araçtır. Örneğin; bir hastaneden diğerine sevk edilen kritik durumdaki hastanın taşınması için kullanılır.
Özel Donanımlı AmbulansGörev yaptığı bölgenin coğrafi yapısına veya hastanın fiziki durumuna (örneğin obezite) göre özel tasarlanmış araçtır. Örneğin; kış şartlarında karla kaplı yollarda ilerleyebilen ambulanslar bu sınıfa girer.
Hava AmbulansıSivil havacılık birimlerinden izin almış, uçak veya helikopter formundaki acil müdahale araçlarıdır. Örneğin; uzak bir bölgedeki beyin kanaması geçiren hastanın hızlıca hastaneye ulaştırılmasında kullanılır.
Deniz AmbulansıUlaştırma Bakanlığı'ndan izinli, deniz yoluyla hasta nakli veya müdahale sağlayan araçlardır. Örneğin; kıyı şeridinde veya adalarda acil müdahale gerektiren durumlarda kullanılır.
Acil Sağlık AracıHasta taşıma amacı olmayan, organ nakli veya mobil komuta gibi lojistik destek sağlayan araçlardır. Örneğin; organ nakli operasyonlarında organın hızlıca taşınmasını sağlayan araçtır.
TS-EN 1789 StandardıAmbulansların tasarımı, donanımı ve elektrik aksamlarının uyması gereken uluslararası teknik standarttır. Örneğin; ambulansın içindeki tüm tıbbi cihazların montajı bu standarda göre yapılır.
KED Kurtarma YeleğiTrafik kazası gibi durumlarda yaralının omurga bütünlüğünü koruyarak araçtan çıkarılmasını sağlayan ekipmandır. Örneğin; araç içinde sıkışmış bir yaralının boyun ve sırtını sabitlemek için kullanılır.
DefibrilatörKalp ritim bozukluklarında veya durmalarında hastaya elektrik şoku vererek kalbi normale döndürmeye yarayan cihazdır. Örneğin; ani kalp durması vakalarında acil yardım ambulanslarında mutlaka bulunur.
Transport VentilatörHastanın solunumunu desteklemek için kullanılan, taşınabilir solunum cihazıdır. Örneğin; solunum yetmezliği olan bir hastanın hastaneye nakli sırasında kullanılır.

Diğer Önemli Bilgiler

Bursa Hava Ambulansı Örneği

Metinde yer alan örneğe göre, Bursa'da beyin kanaması geçiren bir hastanın acil müdahalesi ve hastaneye nakli hava ambulansı (helikopter) kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Yangın Güvenliği Donanımı

Her ambulans içerisinde, acil durumlarda kullanılmak üzere asgari 2 litrelik yangın söndürücü bulundurulması zorunludur. Bu, ambulansın teknik güvenliği için temel bir gerekliliktir.

Hasta Nakil Aracı Farkı

Hasta nakil araçlarında acil yardım ambulanslarından farklı olarak 'faraş sedye' ve 'traksiyon atel seti' gibi ekipmanların bulundurulması zorunlu değildir. Bu araçlar temel nakil hizmetine odaklanır.

İlaç Zimmet Kuralı

Ambulanslarda bulunan bazı kontrole tabi ilaçlar (Diazem, antiepileptik vb.), suistimal edilme riskine karşı ambulansta görevli doktora zimmetlenmek zorundadır.

Sınavda Dikkat Et

  • Ambulans sınıflarını (Acil Yardım, Hasta Nakil, Yoğun Bakım) birbirine karıştırmayın; özellikle hangi sedye veya cihazın hangi ambulansta zorunlu olduğuna dikkat edin.
  • Yönetmelik tarihlerini (7 Aralık 2006 ve 20 Eylül 2013) not edin; sınavda bu tarihlerle ilgili sorular gelebilir.
  • Acil sağlık araçları ile ambulansları ayıran en temel farkın 'hasta taşıma' yetkisi olduğunu unutmayın.
  • Ambulansların fiziksel ölçüleri (genişlik, uzunluk, yükseklik) tablo bazında sorulabilir, en büyük ölçülerin Yoğun Bakım ambulansına ait olduğunu hatırlayın.
  • İlaç listesindeki 'zimmet' kuralına dikkat edin; bazı ilaçların doktora zimmetlenmesi, güvenlik protokolü gereğidir.
  • TS-EN 1789 standardının ambulansların teknik donanımı için temel referans olduğunu mutlaka ezberleyin.