Ünite 3: Sözleşmenin Geçerlilik Şartları — Sınav Hazırlık Notları
Ayırt etme gücünden yoksunluk (tam ehliyetsizlik) her zaman kesin hükümsüzlük (butlan) sebebidir, ancak Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararları gereği hakkın kötüye kullanımı istisnalarına dikkat edin.
TBK m.27 kapsamında emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, ahlaka, kişilik haklarına aykırılık veya başlangıçtaki objektif imkânsızlık hallerinin tamamı 'kesin hükümsüzlük' (butlan) yaptırımına tabidir.
Yanılma, aldatma (hile) ve korkutma (tehdit) hallerinde sözleşme baştan yok veya kesin hükümsüz değildir; 'iptal edilebilir' (düzelebilir hükümsüzlük) durumdadır ve 1 yıllık hak düşürücü süreye tabidir.
Gabin (aşırı yararlanma) durumunda mağdur tarafın sözleşmeyi iptal süresinin 1 yıl ve her halükarda 5 yıllık hak düşürücü süreye bağlı olduğunu kesinlikle unutmayın.
Kanunen öngörülen şekil şartına uyulmamasının yaptırımının kesin hükümsüzlük olduğunu, ancak şekil noksanını kötü niyetle ileri sürmenin hakkın kötüye kullanımı sayılacağını karıştırmayın.
Mutlak muvazaa ile nisbi muvazaa arasındaki farkı iyi bilin: mutlak muvazaa da görünürdeki işlem kesin hükümsüzdür; nisbi muvazaa da ise görünürdeki işlem batıl, gizli işlem ise şartları taşıyorsa geçerlidir.
Sürekli borç ilişkisi doğuran sözleşmelerde (kira, hizmet vb.) iptal veya hükümsüzlüğün geçmişe değil, her zaman 'ileriye' etkili olduğunu unutmayın.
