← Ünite 11
Yaşam Becerileri

Ünite 11: Özel Gereksinimli Çocuklarda Yaşam Becerileri

Dünya Sağlık Örgütü (1993) Tanımı
Dünya Sağlık Örgütü 1993 yılında özel gereksinimli bireyi yaş, cinsiyet ve kültürel duruma göre akranlarından farklı olan ve bu doğrultuda desteğe ihtiyaç duyan birey olarak tanımlamıştır.
Dünya Sağlık Örgütü (1997) Sınıflandırması
Dünya Sağlık Örgütü'nün 1997 yılındaki açıklamalarına göre, özel gereksinimli bireylerin yaşadığı bedensel, zihinsel, ruhsal ve sosyal yetersizlikler toplumsal uyum ve günlük yaşam becerilerini doğrudan kısıtlamaktadır.
Birkan (2002) - Yaşam Becerilerinin Aciliyeti
Birkan tarafından 2002 yılında yapılan çalışmada, özel gereksinimli bireyler için yaşam becerilerinin tanılandıkları andan itibaren acilen ve yapılandırılmış bir süreçle çalışılması gerektiği vurgulanmıştır.
Amerikan Psikiyatri Birliği (2013) Kriterleri
Amerikan Psikiyatri Birliği'nin 2013 yılı verilerine göre, özel gereksinimli bireylerde zihinsel performans düşüklüğü sosyal yargı, empati, iletişim ve kişisel öz bakım gibi alanları doğrudan olumsuz etkilemektedir.

Anahtar Kavramlar

Özel Gereksinimli BireyYaş, cinsiyet ve kültürel duruma göre akranlarından belirgin farklılık gösteren; kalıtımsal veya sonradan oluşan nedenlerle bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yetersizlikleri nedeniyle desteğe ihtiyaç duyan kişidir.
Yaşam BecerileriBireyin kişisel ve toplumsal gereksinimlerini bağımsız bir şekilde karşılayabilmesi için ihtiyaç duyduğu, öz bakım, ev içi, toplumsal ve sosyal alanları kapsayan hayati becerilerin tümüdür.
Etkileşimli Öğretim (İnteraktif Eğitim)Bilgisayar destekli teknolojilerin kullanıldığı ve uzaktan eğitime de imkan sunarak öğrencinin sürece aktif katılımını sağlayan modern bir öğretim yöntemidir.
İşbirliğine Dayalı ÖğretimFarklı yetenek düzeylerindeki çocukların ortak bir amaç doğrultusunda bir araya gelerek çalıştıkları ve birbirlerinin öğrenme süreçlerine yardımcı oldukları öğretim yöntemidir.
Doğrudan ÖğretimÖğretilecek bilgi ve becerilerin öğretmen tarafından doğrudan, açık ve aşamalı bir süreç takip edilerek öğrenciye aktarıldığı geleneksel ve yapılandırılmış yöntemdir.
Akran ÖğretimiÖğrencilerin sınıf ortamında veya sosyal ortamlarda birbirlerine yardım ederek, öğretirken öğrendikleri akran etkileşimine dayalı öğretim sürecidir.
Model OlmaÖğrencinin, hedef davranışı sergileyen öğretmeni veya bir başkasını gözlemleyip onu taklit ederek yeni bir beceriyi öğrenmesini temel alan stratejidir.
Uygulamalı Davranış AnaliziÖdül (pekiştirme) ve ceza yöntemlerini sistematik olarak kullanarak bireyde istendik davranışları artırmayı ve problem davranışları azaltmayı hedefleyen stratejidir.
Ayrık Denemelerle ÖğretimÜst üste denemelerin yapıldığı, bu denemelerin birbiri üzerine bindiği ve öğrenme gerçekleşene kadar defalarca tekrarın sistematik olarak uygulandığı öğretim stratejisidir.
Yapılandırılmış ÖğretimBireyin var olan ön öğrenmeleri ile yeni öğreneceği bilgiler arasında güçlü bağlar kurarak, her yeni bilgiyi mevcut bilgi birikimiyle bütünleştiren öğretim stratejisidir.
Beceri AnaliziKarmaşık, çok basamaklı bir becerinin ya da davranış serisinin, öğretimi kolaylaştırmak amacıyla daha küçük, ardışık ve kolayca öğrenilebilir bileşenlerine ayrılması sürecidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Özsoy (2002) - Özel Eğitim Gereksinimleri

Özsoy'un 2002 yılındaki çalışmasında, özel gereksinimli bireylerin eğitiminde özel yetişmiş personelin, özel geliştirilmiş programların, yöntem ve tekniklerin kullanılmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Akcamete (2010) - Aile Sağlığı ve Performans

Akcamete'nin 2010 yılındaki bulgularına göre, özel gereksinimli çocuğa sahip ailelerin sağlığı ve psikolojik durumu ne kadar iyiyse, çocuklarıyla yapacakları eğitsel ve sosyal faaliyetlerdeki performansları da o kadar yüksek olmaktadır.

İlik (2006) - Yardım Düzeyleri

İlik tarafından 2006 yılında yapılan çalışmada, özel gereksinimli bireylerin yaşam becerilerini kazanırken performanslarına göre tam yardıma, kısmi yardıma veya model olunmasına ihtiyaç duydukları ortaya konmuştur.

Yavuz (2006) - Kullanım Alanları

Yavuz'un 2006 yılındaki çalışmasında, yaşam becerilerinin sadece okulda değil; iş alanlarında, market ve eczane gibi fizyolojik ihtiyaçların temin edildiği tüm toplumsal alanlarda aktif olarak kullanıldığı belirtilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Yaşam becerilerinin sınıflandırılmasında 'alışveriş yapma' ve 'seyahat etme' gibi becerilerin ev içi değil, 'toplumsal beceriler' altında yer aldığına dikkat edin; sınavda kategori karıştırma soruları gelebilir.
  • Ayrık denemelerle öğretim ile yapılandırılmış öğretim arasındaki farkı iyi bilin; ayrık denemeler 'üst üste tekrar' vurgusu taşırken, yapılandırılmış öğretim 'eski ve yeni bilgi arasında bağ kurma' odaklıdır.
  • Özel gereksinimli bireyler için yaşam becerileri eğitiminin başlama zamanı sorulursa, bunun 'tanılandığı andan itibaren aciliyetle' başladığını unutmayın.
  • Doğrudan öğretim yönteminin bilginin öğretmen tarafından doğrudan ve aşamalı aktarılması süreci olduğunu, bunun işbirlikçi veya akran yöntemlerinden farklı olduğunu aklınızda tutun.
  • Beceri analizinin tanımında geçen 'karmaşık becerileri küçük ve öğretilebilir bileşenlere ayırma' ifadesi sınavda doğrudan tanım sorusu olarak karşınıza çıkabilir.