Alıştırmalar
← Ünite 3

Ünite 3: Hukukunun Kaynakları — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

  1. Alıştırma 1myders hazırladı
    Hukukun maddi kaynakları ile şekli (biçimsel) kaynakları arasındaki temel farkları kendi cümlelerinizle açıklayarak, içinde yaşadığınız toplumun özelliklerini göz önüne alıp Türk hukukunun maddi kaynaklarına üç somut örnek veriniz.
    Yanıt / ipucu
    Maddi kaynaklar hukukun doğmasını sağlayan toplumsal, iktisadi ve kültürel etkenleri kapsarken (örneğin din, gelenekler, coğrafi yapı); şekli kaynaklar bu kuralların büründüğü dış görünüş şekilleridir (kanun, anayasa vb.). Yanıtınızda toplumsal yapıyı yansıtan somut etkenlere değinmeniz beklenmektedir.
  2. Alıştırma 2myders hazırladı
    Normlar hiyerarşisi kavramını bir piramit modeli çizerek veya açıklayarak; alt basamaktaki bir normun üst basamaktaki norma aykırı olamayacağı kuralını, anayasa ve kanun ilişkisi üzerinden tartışınız.
    Yanıt / ipucu
    Normlar hiyerarşisinde en üstte anayasa yer alır ve diğer tüm yazılı kurallar geçerliliğini ondan alır. Tartışmanızda, alt basamaktaki bir kanunun anayasaya aykırı olamayacağı ve bu durumun hukuk düzenindeki istikrarı nasıl sağladığı üzerinde durmalısınız.
  3. Alıştırma 3myders hazırladı
    Asli kurucu iktidar ile tali kurucu iktidar kavramlarını 1982 Anayasası ve TBMM'nin konumu bağlamında karşılaştırarak aralarındaki temel yetki farklarını listeleyiniz.
    Yanıt / ipucu
    Asli kurucu iktidar anayasayı ilk defa yapan veya tamamen değiştiren sınırsız iktidardır; tali kurucu iktidar ise mevcut anayasaya ve onun öngördüğü kurallara bağlı olarak değişiklik yapabilen sınırlı iktidardır. TBMM, 1982 Anayasası'na göre tali kurucu iktidar konumundadır.
  4. Alıştırma 4myders hazırladı
    Bir kuralın yazılı olmayan asli kaynak olan 'örf ve âdet hukuku' haline gelebilmesi için gereken maddi, manevi ve hukuki unsurları tek tek açıklayarak bu kuralların hangi hukuk dallarında uygulanamayacağını araştırınız.
    Yanıt / ipucu
    Örf ve âdet hukukunun oluşması için süreklilik (maddi unsur), genel inanç/zorunluluk (manevi unsur) ve devlet desteği/yasal yollama (hukuki unsur) gereklidir. Bu kurallar ceza ve vergi hukukunda kesinlikle uygulanamaz.
  5. Alıştırma 5myders hazırladı
    Asli (yazılı ve yazılı olmayan) kaynaklar ile yardımcı (tali) kaynaklar arasındaki bağlayıcılık farkını inceleyerek, bir hakimin karar verme sürecinde doktrin ve mahkeme kararlarından nasıl yararlanabileceğini senaryolaştırarak uygulayınız.
    Yanıt / ipucu
    Asli kaynaklar yargıç için bağlayıcıdır ve ilk sırada aranır; yardımcı kaynaklar (doktrin ve içtihatlar) ise bağlayıcı olmayıp hakime yol gösterir. Senaryonuzda hakimin kanun boşluğunu doldururken bilimsel görüşlerden nasıl faydalandığını gösterebilirsiniz.