Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Dış Ticaret Önlisans Programı » Ticari Matematik

Ünite 4: Oranlı Bölme ve Şirket Hesapları — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Oran — Sıfırdan farklı olan aynı türden iki çokluğun birbirine bölünmesi ile elde edilen birimsiz sayısal değerdir. Örneğin, bir kalemlikteki 5 kırmızı kalemin 15 mavi kaleme oranı 5/15 yani 1/3'tür.

Orantı — İki veya daha fazla oranın birbirine eşit olması durumudur. Örneğin, 10/20 oranı ile 5/10 oranının birbirine eşitliği (10/20 = 5/10) bir orantı oluşturur.

Orantı Sabiti — Bir orantıyı oluşturan çoklukların birbirine bölünmesiyle elde edilen ve genellikle 'k' harfi ile gösterilen değişmez değerdir. a/b = c/d = k eşitliğinde 'k' orantı sabitidir.

İçler — a/b = c/d şeklinde yazılan bir orantıda, iç kısımda yer alan b ve c terimleridir. Orantının temel kuralı gereği içlerin çarpımı dışların çarpımına eşittir.

Dışlar — a/b = c/d şeklinde yazılan bir orantıda, dış kısımda yer alan a ve d terimleridir. İçler-dışlar çarpımında dışların çarpımı içlerin çarpımıyla aynı sonucu verir.

Doğru Orantı — İki çokluktan biri artarken diğerinin de aynı oranda artması veya biri azalırken diğerinin de aynı oranda azalması durumudur. Örneğin, boyanan alan miktarı arttıkça geçen sürenin de artması doğru orantıdır.

Ters Orantı — İki çokluktan biri artarken diğerinin aynı oranda azalması veya biri azalırken diğerinin aynı oranda artması durumudur. Örneğin, traktör sayısı arttıkça tarlanın sürülme süresinin kısalması ters orantıdır.

Aritmetik Ortalama — Belirli bir veri grubundaki tüm sayıların toplanıp, gruptaki veri sayısına bölünmesiyle elde edilen değerdir. Örneğin, 21, 20, 17, 22, 24, 25, 25 sıcaklık değerlerinin toplamının gün sayısı olan 7'ye bölünmesiyle haftalık ortalama bulunur.

Orantılı Bölme — Bir bütünün, belirlenen belirli sayılarla doğru orantılı olacak şekilde parçalara ayrılması işlemidir. Şirket kârlarının ortakların sermaye paylarına göre dağıtılmasında bu yöntem kullanılır.

Sadeleştirme — Bir oranın pay ve paydasının aynı sayıya bölünerek değerinin değişmeden daha küçük sayılarla ifade edilmesi işlemidir. Örneğin, 30/50 oranının 10 ile sadeleştirilerek 3/5 yapılmasıdır.

Genişletme — Bir oranın pay ve paydasının aynı sıfırdan farklı sayı ile çarpılarak daha büyük sayılarla ifade edilmesi işlemidir. Örneğin, 4/6 kesrinin pay ve paydasının 2 ile çarpılarak 8/12 yapılmasıdır.

Üçlü Orantı — Üç farklı oranın birbirine eşitlendiği ve a:c:e = b:d:f şeklinde de gösterilebilen orantı türüdür. Bu orantıda payların çarpımının paydaların çarpımına oranı orantı sabitinin küpüne (k³) eşittir.

Birim — Ölçülen çokluğun cinsini belirten ifadedir. Oran hesaplamalarında pay ve payda aynı birimde olmalıdır, aksi takdirde elde edilen ifade matematiksel bir oran teşkil etmez.

İç Terimlerin Yer Değiştirmesi — a/b = c/d orantısında içte yer alan b ve c terimlerinin yerleri değiştirildiğinde (a/c = b/d) orantının eşitliğinin ve içler-dışlar çarpımı sonucunun değişmemesi özelliğidir.

Dış Terimlerin Yer Değiştirmesi — a/b = c/d orantısında dışta yer alan a and d terimlerinin yerleri değiştirildiğinde (d/b = c/a) orantının temel eşitliğinin korunması özelliğidir.