Merkantilizm, 1450-1750 yılları arasında ortaya çıkmış olup; coğrafi keşifler, rönesans ve reform gibi aydınlanma hareketlerinin iktisadi hayata yansıması şeklinde şekillenmiştir. Bu dönemin en önemli temsilcileri arasında Jean Bodin, Thomas Miles, Montaigne, Thomas Mun ve Antonia Serra yer almaktadır. Merkantilizm, özünde moneter bir doktrin olarak kabul edilir ve temel amacı para miktarının, özellikle de altın ve gümüş gibi kıymetli madenlerin stoklarının artırılmasıdır. Merkantilist düşünceye göre dünya genelindeki zenginlik oranı sabittir; bu durum, bir ülkenin zenginleşmesinin ancak başka bir ülkenin fakirleşmesi pahasına gerçekleşebileceğini savunur. Bu rekabetçi ortamda devletin korumacı ve müdahaleci bir rol üstlenmesi, iktisadi faaliyetleri organize etmesi kaçınılmaz görülmüştür. İhracatın ithalattan fazla olması (dış ticaret fazlası verilmesi) ülkeye kıymetli maden girişini sağlayacak en önemli mekanizma olarak öne sürülmüştür. Üretim ve dış ticaret politikasında mamul mal ihracatı şiddetle teşvik edilirken, hammadde ihracatı katı bir şekilde yasaklanmış; hammaddenin ülkede işlenerek mamul halde satılmasının daha fazla gelir getireceği savunulmuştur. Ayrıca iç tüketimin kısılmasıyla ihracata daha fazla mal ayrılması hedeflenmiştir. İthalat ise kıymetli maden çıkışına yol açtığı için yasaklanmalı, yalnızca zorunlu hammadde ve nitelikli işgücü ithalatına izin verilmelidir. Sanayileşme süreci nüfus artış hızını tetiklemiş, emek arzındaki artış ücretleri düşürmüş ve bu durum sanayi üretimi ile ihracatı artırmıştır. Bu dönemde tarımsal üretimin yoğun olduğu yıllarda fiyatların düşük ve toplam tarımsal hasılanın az olacağını ifade eden 'King Kanunu' ile madeni paraların ayarındaki değişikliklerin dengesizliğe yol açacağını belirten 'kötü para iyi parayı piyasadan kovar' ilkesi ortaya çıkmıştır. Merkantilist düşünce ülkeden ülkeye farklı isimler ve vurgular almıştır. İspanya'da 'külçeci' yaklaşım olarak adlandırılmış ve enflasyon kavramı ilk kez burada görülmüştür. Fransa'da 'Colbertizm' adını alarak devletçi ve sanayiye yönelik bir yapı benimsemiş, bebek sanayilerin kanunlarla korunması politikası ilk defa burada uygulanmıştır. İngiltere sömürgeciliğe odaklanırken, Almanya milli ekonominin geliştirilmesini savunmuş ve birey ile toplumun devlet çıkarları için feda edilebileceği bir devlet müdahalesi öngörmüştür. Merkantilist politikaların bir süre sonra başarısız olmasının temel sebepleri, kıymetli madenlerin sürekli belli ülkelerde birikerek para arzını artırması ve enflasyona yol açmasıdır. İkinci neden ise tek taraflı uluslararası ticaretin ticaret ortaklarından birini sürekli fakirleştirerek bir süre sonra ticaretin sürdürülemez hale gelmesidir. Fizyokratizm, merkantilist görüşlere bir tepki olarak doğmuş ve zenginliğin kaynağının kıymetli madenler değil, doğrudan 'doğa' olduğunu savunmuştur. En önemli temsilcileri François Quesnay, Robert Jaques Turgot ve La Marquis de Mirabeau'dur. Fizyokratlara göre tarım, tek üretken sektördür çünkü tarım sürekli olarak yeni nimetler ve net fazla sunar; sanayi ve ticaret ise insanlara aynı şeyleri döndürür. Tarımın tek üretken sektör olarak kabul edilmesi, vergi sisteminin de tek ve sadece tarım üzerinden alınması gerektiği fikrini doğurmuştur. Ekonominin işleyişinde dış müdahalelere karşı çıkılmış, 'doğal düzen' kavramı benimsenmiştir. 'Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler' sloganıyla devletin ekonomiye müdahale etmemesi, yalnızca güvenlik ve adalet gibi temel işlevlerle sınırlandırılması gerektiği savunulmuştur. Bireylerin kendi çıkarlarını maksimize etmelerine imkan tanınmasının toplumsal çıkarları da maksimize edeceği inancı hakimdir. Merkantilizmin politik ve müdahaleci yaklaşımına karşılık Fizyokratizm, sebep-sonuç ilişkilerine dayanan, serbest ticareti ve ilahi/doğal düzeni esas alan bir yapı sunmuştur. Klasik iktisadi düşünce, Adam Smith'in 1776 yılında yayımladığı 'Ulusların Zenginliği' adlı eseriyle başlamıştır. Temsilcileri Adam Smith, David Ricardo, Jean Baptiste Say ve Robert Thomas Malthus'tur. Klasikler, fizyokratların doğal düzen fikrini geliştirerek 'görünmez el' prensibini benimsemişlerdir. Analizleri uzun dönemi kapsar ve ekonomi daima tam istihdam seviyesinde kararlı bir dengededir. Klasik modele göre firmalar karlarını, tüketiciler ise faydalarını maksimize eden rasyonel varlıklardır. Mal, işgücü ve ödünç verilebilir fon piyasalarında tam rekabet koşulları geçerlidir. Fiyatlar, reel ücretler ve faiz oranları tamamen esnektir. Klasik dikotomi gereği reel sektör ile parasal sektör birbirinden ayrılmıştır; para sadece işlem güdüsüyle talep edilir ve 'nötr'dür (yansızdır), yani para arzındaki değişimler reel üretimi etkilemez. Klasik iktisadın temel taşlarından biri Jean Baptiste Say tarafından ortaya atılan ve 'her arz kendi talebini yaratır' prensibine dayanan Say Yasası'dır. Bu yasaya göre üretilen her mal satılır, gömüleme yapılmaz ve gelirin tamamı harcanarak arz yanlı bir ekol oluşturulur. Adam Smith, dış ticaretin serbestleştirilmesi için 'Mutlak Üstünlükler Teorisi'ni geliştirmiştir. Buna göre her ulus, üretimde mutlak olarak üstün olduğu malı üretip ihraç etmelidir. Ayrıca işbölümü ve uzmanlaşmanın verimliliği artıracağını toplu iğne üretimi örneğiyle açıklamıştır. David Ricardo, dış ticaret için 'Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'ni kurmuş, toprak verimliliğindeki farklılıklara dayanan 'Klasik Rant Teorisi'ni geliştirmiştir. Ayrıca Ricardo, devlet borçlanmalarının ileride artacak vergilerle finanse edileceğini bilen rasyonel bireylerin bugünkü tüketimlerini kısıp tasarruflarını artıracağını savunan 'Ricardocu Denklik Teorisi'ni ortaya atmıştır. Robert Thomas Malthus, gıda arzının aritmetik, nüfusun ise geometrik artacağını öne sürerek ünlü nüfus yasasını kurmuş ve gelecekte kıtlıklar yaşanacağını savunmuştur. Diğer klasiklerden farklı olarak Say Yasası'nı eleştirmiş, zenginlik dönemlerinde artan tasarruf meyli ve yatırımlarla tüketim arasındaki dengesizlikler nedeniyle talep yetersizliği ve arz fazlası oluşabileceğini ileri sürmüştür.