Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » 20. Yüzyıl Felsefesinin Temel Sorunları
← Ünite 3
20. Yüzyıl Felsefesinin Temel Sorunları

Ünite 3: Modern Bilim

Ockhamlı William'ın Şüphecilik Anlayışı
Ockhamlı William, Protagoras'ın 'İnsan her şeyin ölçüsüdür' sözünden hareketle şüpheciliği bir araç olarak kullanmış ve Tanrı’nın varlığı ile birliğinin akılla asla kanıtlanamayacağını savunarak kilisenin tepkisini çekmiştir.
Jean de Mercuria'nın Mahkûmiyeti
1347 yılında Jean de Mercuria, evrende meydana gelen her şeyin sebebinin tanrısal irade olduğunu, günahın bir iyilik olduğunu ve yanlış yola sapma duygusuna sahip kişilerin günah işlemediğini savunduğu için mahkûm edilmiştir.
Roger Bacon'ın Temel Eserleri
Roger Bacon, skolastik dönemin çöküşünü hızlandıran kilit isimlerden biri olup 'Opus Majus', 'Opus Minus' ve 'Opus Tertium' adlı eserleriyle doğanın gözlemlenmesini ve deneysel yöntemi savunmuştur.
Büyük Coğrafi Keşifler
Kristof Kolomb'un Amerika'yı keşfetmesi, Vasco de Gama'nın Ümit Burnu'nu geçerek Hindistan'a deniz yoluyla ulaşması ve Fernando Magellan'ın dünyayı dolaşarak ilk deniz seferini tamamlaması bilimsel düşünceyi güçlendirmiştir.

Anahtar Kavramlar

NominalizmTümel kavramların gerçek bir varlığa sahip olmadığını, gerçek olanın sadece tikel ve bireysel yapılar (nomen/ad) olduğunu savunan felsefi akımdır. Metinde Guillaume Durand ve Ockhamlı William bu akımın öncüleri olarak anılır.
Realizm (Orta Çağ Felsefesi)Tümel varlıkların (ideaların veya soyut kavramların) bireysel nesnelerden bağımsız olarak gerçekten var olduğunu savunan felsefi görüştür. Orta Çağ'da Kilise bu görüşü benimsemiştir.
Skolastik DüşünceOrta Çağ boyunca kilisenin dogmalarını Aristotelesçi felsefe ile harmanlayarak akılla temellendirmeye çalışan, dünya merkezli evren tasavvurunu savunan baskıcı düşünce sistemidir.
Tikel (Particular)Genel veya evrensel olanın aksine, tek bir bireyi, nesneyi veya durumu ifade eden kavramdır. Nominalizme göre gerçek olan tümel değil, tikel olandır.
Tümel (Universal)Bir türün veya sınıfın bütün bireylerine ortak olan genel kavram veya özü ifade eder. Realist felsefede tümel kavramların nesnel bir gerçekliği vardır.
HümanizmOrta Çağ'ın dogmatik ve kilise merkezli yapısından uzaklaşılarak insanı, insan sevgisini ve bireysel aklı merkeze alan, tarihî ve bilimsel disiplinlerin gelişmesini sağlayan düşünce akımıdır.
DüalizmEvrenin veya varlığın iki temel, indirgenemez ilkeye (örneğin ruh ve beden, inanç ve akım) dayandığını savunan Orta Çağ anlayışıdır.
MonizmVarlığın tek bir temel tözden veya ilkeden oluştuğunu savunan, modern bilimin kuruluşunda etkili olan bütünsel ve birlikçi felsefi yapıdır.
Helyosentrik (Güneş Merkezli) SistemGüneş'in evrenin veya sistemin merkezinde yer aldığı, Dünya dahil diğer gezegenlerin Güneş'in etrafında döndüğünü savunan astronomi modelidir. Copernicus tarafından kurulmuştur.
Ars MagnaPalmalı dom Raymundus Lullus tarafından kullanılan ve Arap biliminin Batı'da yayılmasına, doğanın incelenmesine katkı sağlayan özel bir yöntemdir.

Diğer Önemli Bilgiler

Copernicus'un Güneş Merkezli Evreni

Nicolaus Copernicus, dünyayı merkezden çıkararak güneş merkezli bir evren sistemi kurmuş; bu hipotez Kepler ve Galileo tarafından geliştirilerek modern bilimin kurulmasındaki en büyük etken olmuştur.

Vésale ve İnsan Anatomisi

Biyoloji alanında Vésale, 'De Corporis Humani Fabrica' adlı eseriyle insan anatomisini bilimsel olarak ortaya koyarak skolastik tıbbın sınırlarını aşmıştır.

William Harvey'in Kan Dolaşımı Keşfi

William Harvey, 1628 yılında yaptığı bilimsel çalışmalar ve gözlemler sonucunda insan vücudundaki kan dolaşımını kesin olarak kanıtlamış ve tıp biliminde çığır açmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Nominalizm ile realizm arasındaki temel zıtlığa dikkat edin: Nominalistler tikeli (bireysel olanı), realistler ise tümeli gerçek kabul eder.
  • Ockhamlı William'ın Tanrı'nın varlığının kanıtlanamayacağı yönündeki şüpheci yaklaşımının sınavda soru potansiyeli yüksek olduğunu unutmayın.
  • Roger Bacon'ın deneysel yöntemi ve doğayı gözlemleme fikrini skolastik çöküşle ilişkilendiren maddeleri karıştırmayın.
  • Copernicus'un güneş merkezli sisteminin Kepler ve Galileo tarafından geliştirildiğini, bu durumun Kilise ile çatışma yarattığını ezberleyin.
  • 1628 yılındaki kan dolaşımı keşfinin William Harvey'e, insan anatomisini anlatan eserin ise Vésale'e ait olduğunu karıştırmayın.