Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Mantık Felsefesi

Ünite 7: Gottlob Frege 1 — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Begriffsschrift (Kavram Yazısı) — Frege'nin formel bir saf düşünce dili oluşturmak ve dedüksiyonda mutlak kesinliği sağlamak amacıyla kaleme aldığı ilk eseridir. Günlük dilin retorik vurgularından arındırılmış, kavramsal içeriği öne çıkaran bir sembolleştirme sistemi sunar.

Yargı İmi (⊢) — Frege'nin bir ifadenin yargı bildirdiğini belirtmek için sembollerin soluna yazdığı özel imdir. Örneğin '⊢ Γ' ifadesi, Gama içeriğinin bir yargı olarak evetlendiğini ve doğruluk değeri taşıdığını gösterir.

İçerik Çizgisi — Yargı imindeki dikey çizgi olmaksızın sadece yatay çizgiden oluşan kısımdır. Ardından gelen işaretin doğruluğu hakkında bir hükme varılmaksızın, sadece bir düşünce olarak ele alındığını bildirmeye yarar.

Philocu Koşullu Önerme — Delta evetlendiği sürece Gama'nın yalanlanmaması gerektiği durumunu ifade eden koşullu önerme biçimidir. Frege, bu kavramı Philo'nun dört olasılık kuralına dayandırarak mantıksal sistemine uyarlamıştır.

Modus Ponens (Ayırma Kuralı) — Frege'nin tüm çıkarımları indirgemeyi önerdiği tek temel çıkarım şeklidir. Koşullu bir karmaşık ifadede alt cümleciğin atılması suretiyle öncülden sonuca geçişi sağlar.

İçerik Özdeşliği (≡) — İki farklı adın aynı kavramsal içeriğe sahip olduğunu ve her zaman birbirinin yerine geçebileceğini belirten semboldür. Frege, 'sabah yıldızı ≡ akşam yıldızı' örneğinde olduğu gibi bu özdeşliğin önemli bilgiler verdiğini savunmuştur.

Fonksiyon — Bir ifadenin içerisindeki bir veya birden fazla savın başka bir sembolle değiştirilebilir olduğu varsayıldığında, ifade de değişmeden kalan ana kısımdır. Matematikten mantığa uyarlanmıştır.

Sav — Fonksiyon içerisinde yer değiştiren, değişkenlik gösteren ve fonksiyonu tamamlayarak olası bir yargı içeriği ortaya çıkaran unsurdur. Örneğin 'karbondioksitin ...den daha ağır olma durumu' fonksiyonunda 'hidrojen' bir savdır.

Gotik Harf Stili — Frege'nin değişkenlerin ve niceleyicilerin rolünü günlük dil harflerinden ayırmak ve kapsam sınırlarını belirlemek için sembolizmde kullandığı özel harf stilidir.

Tümel Niceleyici — Bir önermenin ya da fonksiyonun evrensel olarak geçerli olduğunu (her şey için sağlandığını) belirten, gotik harfler ve girintiler yardımıyla kurulan mantıksal araçtır.

Bağsız Değişken (İtalik Harf) — Frege sisteminde niceleyici olmaksızın italik harflerle ifade edilen ve tümelliği kısayoldan temsil etmek için kullanılan değişkenlerdir.

Mantıksal Aksiyomlar — Frege'nin saf düşünce ilkelerini temsil etmek ve tüm diğer çıkarımların temelini oluşturmak üzere belirlediği, koşul, değilleme ve özdeşlik içeren dokuz temel önermedir.

Bağıntılar Mantığı — Frege'nin mantık sistemine ilk kez tatmin edici biçimde dâhil ettiği; matematiksel indüksiyonun ve doğal sayıların dizisel sıralamasının açıklanabilmesi için hayati önem taşıyan mantık dalıdır.