Ünite 4: Yaratıcılık — Önemli Kavramlar

Bir şey icat etme, yenilik oluşturma ve problemlere yeni bir bakış açısıyla yaklaşma yeteneğidir. Metinden örnekle; Galileo'nun uzağı gösteren oyuncak teleskopu gökyüzüne çevirerek çığır açması yaratıcı düşünceye örnektir.

Net tanımlı problemler tek bir doğru çözüme sahipken, bulanık tanımlı (yaratıcı) problemler tek bir doğru cevabı olmayan, çok sayıda alternatif çözüm üretilmesini gerektiren durumlardır.

Farklı yönlerde düşünme, değişiklik arama ve birden fazla özgün fikir üretme yeteneğidir. Yaratıcı düşüncenin temel unsurunu oluşturur ve Guilford'un zihin modelinde önemli bir yer tutar.

Tek doğru cevabı bulmaya odaklanmış, belirlenmiş bir işi etkili şekilde yürüten ancak yeni ve farklı çözümler üretmekte zorlanan düşünme biçimidir.

Bir konu çerçevesinde üretilen değişik ve bağlantılı fikirlerin toplam miktarı ya da bir uyarana verilen çağrışımların sayısıdır. Yaratıcı düşüncenin dört temel niteliğinden biridir.

Bir uyaranın oluşturduğu çağrışımların birbirinden farklı alanlarda olması veya aynı uyaranın farklı açılardan ele alınarak yeniden tanımlanması becerisidir.

Bir konu ya da durumda az rastlanır, nadir fikirler, beklenmedik ve özgün çağrışımlar üretebilme yeteneğidir.

Yaratıcılığın ilahi ya da ilhama dayalı, insanın içine üflenen esrarengiz bir nefes olduğunu savunan ve 1900'lerin başlarına kadar süregelen felsefi bakış açısıdır.

Yaratıcılığın bilinçli gerçeklik ile bilinçaltı dürtüler arasındaki gerilim vasıtasıyla ortaya çıktığını savunan, Freud ve takipçilerinin benimsediği yaklaşımdır.

Yaratıcı düşüncenin kâğıt-kalem testleriyle (örneğin Torrance Yaratıcı Düşünme Testi) ölçülebilir ve nesnel olarak değerlendirilebilir olduğunu savunan bilimsel yaklaşımdır.

Sternberg ve Lubart tarafından ortaya atılan; yaratıcılığın zekâ süreçleri, zihinsel tarz, bilgi, kişilik, motivasyon ve çevresel bağlam olmak üzere altı özelliğin etkileşimiyle oluştuğunu savunan kuramdır.

Zekâ ile yaratıcılık arasındaki ilişkiyi açıklayan; yaratıcı bireylerin en az ortalama bir zekâ düzeyine sahip olması gerektiğini, ancak bu eşikten sonra zekâ ile yaratıcılık arasında bir ilişki olmadığını savunan görüştür.