← Ünite 5
AB Medya ve Demokrasi

Ünite 5: Hafta Ders Notu

Paris ve Roma Antlaşmaları
1951 yılında imzalanan Paris Antlaşması ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu kurulmuştur. 1957 yılında imzalanan Roma Antlaşması ile de Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu kurularak bugünkü AB'nin temelleri atılmıştır.
Charles De Gaulle Vetoları
Fransa Cumhurbaşkanı Charles De Gaulle, İngiltere'nin Kıta Avrupası'ndan farklı olduğu ve ABD'ye askeri-diplomatik açıdan bağımlı olduğu gerekçesiyle 1961 ve 1967 yıllarındaki üyelik başvurularını veto etmiştir. İngiltere ancak De Gaulle'ün 1969'daki istifasından sonra 1973'te üye olabilmiştir.
Yunanistan'ın Albaylar Cuntası Dönemi
1961'de AB ile Ortaklık Antlaşması imzalayan Yunanistan'ın ilişkileri, 1967'de askeri cuntanın (Albaylar Cuntası) yönetime el koymasıyla askıya alınmıştır. Cuntanın 1974'te devrilmesiyle demokratikleşen ülke, 1981'de tam üye yapılmıştır.
1995 Sessiz Genişlemesi
Soğuk Savaş döneminde tarafsızlık politikası izleyen Avusturya, Finlandiya ve İsveç, iki kutuplu dünyanın sona ermesinin ardından 1 Ocak 1995 tarihinde dördüncü genişleme dalgasıyla sorunsuz ve sessizce AB üyesi olmuşlardır.

Anahtar Kavramlar

Sınırlı Yetki İlkesiAvrupa Birliği kurumlarının sadece üye devletler tarafından kurucu antlaşmalarla kendilerine açıkça devredilen alanlarda düzenleme yapabilmesini öngören, yetki aşımını engelleyen temel hukuk kuralıdır.
Olağan Yasama UsulüAvrupa Komisyonu'nun önerisi üzerine, Avrupa Parlamentosu ve Konsey'in ortaklaşa karar verdiği, Parlamento'ya veto hakkı tanıyan ve AB'de kural olarak uygulanan genel karar alma yöntemidir.
Danışma UsulüKomisyon tarafından hazırlanan yasa önerisi hakkında Avrupa Parlamentosu'nun sadece bağlayıcı olmayan görüş bildirdiği, nihai kararın Konsey tarafından alındığı özel yasama usulüdür.
Muvafakat UsulüAvrupa Parlamentosu'nun onayının mutlak surette arandığı, Parlamento onay vermediği takdirde Konsey'in ilgili tasarrufu veya uluslararası antlaşmayı kabul edemediği özel yasama usulüdür.
Kopenhag Kriterleri1993 yılında Kopenhag Zirvesi'nde belirlenen, aday ülkelerin Avrupa Birliği'ne üye olabilmek için karşılamak zorunda oldukları siyasi, ekonomik ve kurumsal üyelik koşullarının tamamıdır.
Katılım Ortaklığı BelgesiAvrupa Birliği tarafından aday ülkeler için hazırlanan, üyelik yolunda yapılması gereken kısa ve orta vadeli reform önceliklerini ve yol haritasını içeren resmi belgedir.
İlerleme RaporuAvrupa Komisyonu tarafından her aday ülke için yıllık olarak hazırlanan, ülkenin AB müktesebatına uyum düzeyini ve reformlardaki gelişimini tarafsızca değerlendiren izleme raporudur.
Schuman BildirisiFransa Dışişleri Bakanı Robert Schuman tarafından 9 Mayıs 1950'de açıklanan, Avrupa'da kalıcı barış için kömür ve çelik üretiminin ortak bir yüksek otoriteye devredilmesini öneren ve AB'nin temeli sayılan tarihi belgedir.
Üçlü Dönem Başkanlığı (Trio)AB Konseyi Dönem Başkanlığı'nın sürekliliğini sağlamak amacıyla, birbirini takip eden üç dönem başkanının ortak bir çalışma programı hazırlayarak işbirliği içinde çalışması sistemidir.
PESCO (Yapılandırılmış Daimi İşbirliği)Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında savunma ve güvenlik alanlarında daha sıkı işbirliği ve askeri entegrasyon sağlamak amacıyla kurulan yapılandırılmış ortaklık mekanizmasıdır.
Bağlanabilirlik (Connectivity)Batı Balkanlar gibi hedef bölgelerin ulaşım, iletişim, enerji ve dijital altyapı ağları üzerinden Avrupa Birliği Tek Pazarı ile fiziki ve sistemsel olarak entegre edilmesini amaçlayan politikadır.
AB MüktesebatıAvrupa Birliği'nin kuruluşundan bu yana kabul ettiği kurucu antlaşmaları, ikincil mevzuatı, Adalet Divanı kararlarını ve ortak politikaları içeren birikiminin tamamıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Büyük Patlama (2004 Genişlemesi)

1 Mayıs 2004 tarihinde çoğunluğu eski Doğu Bloku ülkesi olan 10 yeni ülke (Macaristan, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Slovenya, Letonya, Litvanya, Estonya, Malta ve GKRY) aynı anda üye olarak AB tarihinin en büyük genişlemesini gerçekleştirmiştir.

2007 Romanya ve Bulgaristan Katılımı

2004 yılındaki büyük genişleme dalgasına yetişemeyen Romanya ve Bulgaristan, yolsuzlukla mücadele alanındaki eksikliklerini tamamlayarak 1 Ocak 2007 tarihinde Birliğe üye olmuş ve üye sayısını 27'ye yükseltmişlerdir.

İzlanda'nın Başvurusunu Geri Çekmesi

Avrupa Birliği'ne katılım için resmi başvuru yapmış olan İzlanda, kendi iç politik kararları doğrultusunda 12 Mart 2015 tarihinde AB adaylık başvurusunu resmi olarak geri çektiğini açıklamıştır.

9 Mayıs Avrupa Günü Kararı

1985 yılında Milano'da toplanan AB Zirvesi'nde alınan kararla, Robert Schuman'ın tarihi bildirisini açıkladığı 9 Mayıs tarihi, her yıl tüm üye ülkelerde 'Avrupa Günü' olarak kutlanmaya başlanmıştır.

Bulgaristan Dönem Başkanlığı Sloganı

1 Ocak 2018 tarihinde AB Konseyi Dönem Başkanlığı'nı Estonya'dan devralan Bulgaristan, dönem başkanlığı süresince 'Birlikte Güçlüyüz' (United We Stand Strong) sloganını ve uzlaşma, rekabetçilik, uyum ilkelerini temel almıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Yasama usullerini karıştırmayın; Olağan Yasama Usulü genel kuraldır ve Parlamento ile Konsey eşittir, Danışma Usulünde ise Parlamento'nun görüşü bağlayıcı değildir.
  • İngiltere'nin üyelik sürecini geciktiren liderin Charles De Gaulle olduğunu ve ancak onun istifasından sonra 1973'te üyeliğin gerçekleştiğini unutmayın.
  • Yunanistan'ın üyelik başvurusunun askıya alınma sebebinin 1967'deki askeri darbe (Albaylar Cuntası) olduğunu mutlaka aklınızda tutun.
  • 9 Mayıs tarihinin 'Avrupa Günü' olarak kutlanmasının gerekçesinin 1950 tarihli Schuman Bildirisi olduğunu ve bu kararın 1985 Milano Zirvesi'nde alındığını unutmayın.
  • Bulgaristan Dönem Başkanlığı'nın sloganının 'Birlikte Güçlüyüz' olduğunu ve önceliklerinde 'genişleme' kelimesine yer verilmediğini sınavda soru olarak görebilirsiniz.