Ünite 4: Hafta Ders Notu

ABAD'ın Kuruluşu ve Merkezi

Avrupa Birliği Adalet Divanı, 1952 yılında kurulmuştur ve merkezi Lüksemburg'dadır. AB'nin yargı organı olarak çalışan kurumun günümüzdeki başkanı Koen Lenaerts, başkan yardımcısı ise Antonio Tizzano'dur.

Sayıştay'ın Kuruluşu ve Brüksel Anlaşması

Avrupa Birliği Sayıştayı, 1975 yılında imzalanan Brüksel Anlaşması ile kurulmuştur. Merkezi Lüksemburg'da bulunan kurum, AB bütçesinin denetimini gerçekleştirir ancak doğrudan cezai bir yaptırım gücü bulunmamaktadır.

Avrupa Merkez Bankası'nın Kuruluşu ve Euro Bölgesi

Avrupa Merkez Bankası, 1 Haziran 1998 tarihinde Frankfurt'ta kurulmuştur. Bankanın başkanlığını Mario Draghi, başkan yardımcılığını ise Vítor Constâncio yürütmektedir. Euro para birimini kullanan üye ülke sayısı ise 19'dur.

Ekonomik ve Sosyal Komite Üye Sayısı ve Yapısı

Ekonomik ve Sosyal Komite'nin günümüzde 353 üyesi bulunmaktadır. Üyeler, üye devletler tarafından gösterilen adaylar arasından Konsey tarafından 5 yıllık süre için atanır ve komite içinde hükümet temsilcileri yer almaz.

Anahtar Kavramlar

Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD)AB'nin en üst yargı organı olup, AB hukukunun üye ülkelerde aynı şekilde yorumlanmasını ve uygulanmasını sağlayan, Lüksemburg merkezli bağımsız mahkemedir.

Avrupa Birliği SayıştayıAB'nin tüm gelir ve giderlerini, bütçenin doğru ve hukuka uygun şekilde kullanılıp kullanılmadığını denetleyen, yaptırım gücü rapor sunmakla sınırlı olan mali denetim organıdır.

Avrupa Merkez Bankası (AMB)Euro bölgesinin para politikasını yöneten, euronun değerini korumak ve fiyat istikrarını sağlamakla görevli Frankfurt merkezli bağımsız bankadır.

EurosistemAvrupa Merkez Bankası ile euro para birimini kabul etmiş olan üye ülkelerin ulusal merkez bankalarının oluşturduğu, temel amacı fiyat istikrarını korumak olan ortak yapıdır.

EurogroupEuro bölgesine dahil olan üye ülkelerin maliye bakanlarından oluşan, ortak para birimine dair siyasi denetimi ve ekonomik koordinasyonu sağlayan kuruldur.

Ekonomik ve Sosyal Komiteİşçi, işveren ve çeşitli sivil toplum gruplarının menfaatlerini temsil eden, AB yasama sürecinde görüş bildiren 353 üyeli danışma organıdır.

Bölgeler KomitesiAB içindeki yerel ve bölgesel yönetimlerin temsilcilerinden oluşan, bölgesel kalkınma ve uyum politikalarında görüş bildiren 353 üyeli danışma kuruludur.

Avrupa Yatırım Bankası (AYB)Üyeleri üye devletler olan, kazanç amacı gütmeden AB'nin iç pazar dengesini, altyapı ve KOBİ projelerini finanse eden resmi finans kuruluşudur.

Avrupa OmbudsmanıAvrupa Parlamentosu tarafından seçilen, AB kurumlarının faaliyetlerindeki kötü yönetim şikayetlerini inceleyen ve bağımsız raporlar hazırlayan denetim makamıdır.

Ön Karar / Görüş BildirmeUlusal mahkemelerin baktıkları davalarda AB hukukunu ilgilendiren bir husus olduğunda, yorum veya uygunluk almak için ABAD'a başvurduğu usuldür.

İptal DavasıAB kurumları tarafından kabul edilen herhangi bir yasal düzenlemenin veya kararın, kurucu anlaşmalara aykırı olduğu gerekçesiyle yürürlükten kaldırılması için açılan davadır.

Hareketsizlik DavasıAB kurumlarının anlaşmalar gereği almaları gereken bir kararı almamaları durumunda, üye devletler veya diğer kurumlar tarafından açılan dava türüdür.

Kötü Yönetim (Maladministration)AB kurum ve organlarının görevlerini yerine getirirken hukuka, şeffaflığa veya adalet ilkelerine aykırı davranması durumunu ifade eden ve Ombudsman'ın inceleme alanına giren olgudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Bölgeler Komitesi ve AP Üyeliği Yasağı

Bölgeler Komitesi, 353 üyeden oluşur ve üyeleri 5 yıllığına Konsey tarafından atanır. Kurucu anlaşmalar gereğince, bir Bölgeler Komitesi üyesinin aynı zamanda Avrupa Parlamentosu üyesi olması kesinlikle yasaklanmıştır.

Avrupa Yatırım Bankası'nın Hukuki Dayanağı

Avrupa Yatırım Bankası'nın hukuki dayanağı, AB'nin İşleyişine Dair Antlaşma'nın 308. ve 309. maddeleri ile Avrupa Yatırım Bankası'nın Statüsü Hakkında 5 No.'lu Protokol'dür.

Maastricht Antlaşması ve Ombudsmanlık

Avrupa Ombudsmanlığı kurumu, AB yapısına ilk kez Maastricht Antlaşması ile kazandırılmıştır. Ombudsman, Avrupa Parlamentosu tarafından 5 yıllık yenilenebilir bir süre için seçilir ve görevini tamamen bağımsız yürütür.

Ombudsman'ın Soruşturma Süreçleri

Ombudsman şikayet üzerine haklılık bulgularına ulaştığında, ilgili kuruma başvurarak 3 ay içinde cevap vermesini ister. Ayrıca her yıl hazırladığı genel faaliyet raporunu doğrudan Avrupa Parlamentosu'na sunar.

AB Teknik ve Bilimsel Ajansları

AB bünyesinde teknik konularda çalışan Avrupa Çevre Ajansı, Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığını İzleme Merkezi ile Irkçılık ve Yabancı Düşmanlığını İzleme Merkezi gibi özelleşmiş ajanslar bulunmaktadır.

Sınavda Dikkat Et

Yargıçlık şartlarına dikkat edin: Adalet Divanı ve Genel Mahkeme yargıçlığı için AB vatandaşı olma şartı yoktur, ancak Personel Mahkemesi için bu şart aranır.
Süreleri karıştırmayın: Sayıştay üyeleri ve ABAD yargıçları 6 yıllığına seçilirken, AMB Yürütme Kurulu üyeleri 8 yıllığına seçilir ve yeniden seçilemezler.
Danışma organlarının üye sayıları ortaktır: Hem Ekonomik ve Sosyal Komite hem de Bölgeler Komitesi 353 üyeden oluşur ve üyeleri 5 yıllığına atanır.
Ombudsman'ın yetki sınırını unutmayın: Ombudsman, ABAD'ın yargısal görevlerini yürüttüğü esnadaki işlemlerini denetleyemez.
Sayıştay'ın yaptırım gücü yoktur: Sınavda Sayıştay'ın ceza verme veya bütçeyi bloke etme yetkisi olduğu yönündeki şıklar yanlıştır, sadece rapor sunar.