Ünite 12: Nitel Araştırma Yöntemleri - 2 — Önemli Kavramlar

Araştırmacı ile katılımcı arasında soru-cevap yoluyla gerçekleşen, katılımcının deneyimlerini ve bakış açısını anlamayı hedefleyen etkileşimli bir veri toplama sürecidir. Örneğin; bir sosyal medya platformundaki nefret söylemini anlamak için kullanıcılarla yapılan derinlemesine görüşmeler.

Küçük bir katılımcı grubuyla, yönlendirici eşliğinde belirli bir konu üzerinde yapılan tartışma odaklı görüşmedir. Örneğin; yeni bir televizyon programının izleyici üzerindeki etkisini ölçmek için 8 kişilik bir grupla yapılan toplantı.

Araştırmacının incelediği topluluğun doğal bir üyesi gibi davranarak gruba katılması ve gözlem yapmasıdır. Örneğin; bir göçebe topluluğun günlük yaşam pratiklerini anlamak için araştırmacının o toplulukla birlikte yaşaması.

Araştırmacının sosyal ortama dahil olmadan, sadece dışarıdan izleyerek ve kaydederek veri topladığı yöntemdir. Örneğin; bir parktaki insanların oyun oynama davranışlarını uzaktan izleyerek not almak.

Araştırma konusuyla ilgili yazılı, görsel veya işitsel materyallerin analiz edilmesidir. Örneğin; bir kurumun son 10 yıla ait yıllık faaliyet raporlarını inceleyerek kurumsal değişimleri analiz etmek.

Soruların önceden belirlenmediği, sohbet havasında geçen ve katılımcının anlatımına göre şekillenen esnek görüşme türüdür. Örneğin; bir sanatçının yaratıcılık süreçlerini anlamak için serbest bir söyleşi yapmak.

Görüşme formu ile belirli konu başlıklarının belirlendiği ancak araştırmacının ek sorularla derinleşebildiği yöntemdir. Örneğin; iş yeri memnuniyetini ölçmek için hazırlanan soru listesi üzerinden katılımcıyla sohbet etmek.

Tüm katılımcılara soruların aynı sırada ve aynı biçimde sorulduğu, esnekliğin en az olduğu görüşme türüdür. Örneğin; bir anketin yüz yüze, standart sorularla her katılımcıya aynı şekilde uygulanması.

Gözlem sürecinde araştırmacının tuttuğu yazılı kayıtlar, fotoğraflar veya video kayıtlarının bütünüdür. Örneğin; bir okul bahçesindeki gözlemler sırasında araştırmacının öğrencilerin etkileşimlerini anlık olarak kağıda dökmesi.

Odak grup görüşmelerinde tartışmayı yöneten, katılımcıların katılımını sağlayan ve süreci rehberlik eden kişidir. Örneğin; bir odak grup toplantısında herkesin konuşmasını sağlayan ve konudan sapılmasını engelleyen uzman.

Katılımcı gözlemde, araştırmacının topluluk tarafından araştırmacı olduğunun bilinmediği, doğal üye gibi hareket ettiği roldür. Örneğin; bir tarikatın içine girip kimliğini gizleyerek onların ritüellerini gözlemlemek.

Görüşme sırasında alınan ses veya görüntü kayıtlarının yazılı metne dönüştürülmesi sürecidir. Örneğin; yapılan 1 saatlik mülakatın kelimesi kelimesine bilgisayar ortamında yazıya geçirilmesi.

Elektronik dokümanların birbirine bağlantılarla (link) bağlı olması sayesinde araştırmacının ilgili diğer kaynaklara kolayca ulaşabilmesidir. Örneğin; bir web sayfasındaki haberin içindeki linke tıklayarak orijinal rapora ulaşmak.