← Ünite 1
Kurumsal İletişim

Ünite 1: Örgütsel İletişimin Teorik Çerçevesi

Weick'in Örgütleme Modeli
Karl Weick tarafından geliştirilen model, örgütlerin insan etkileşimlerinden ayrı olarak var olamayacağını savunur. İletişim, örgütlemenin asıl anlamıdır ve model fiziksel yapılar yerine bireylerin tepki gösterdiği enformasyon ve çevre üzerinde odaklaşır.
Gordon ve Postman'ın Çarpıtma Araştırmaları
Gordon ve Postman, mesajların seri iletimi sürecinde uğradığı sistematik çarpıtmaları incelemiştir. Araştırmalara göre mesajlar düzey düşürme, asimile etme (turuma uydurma), keskinleştirme ve başka amaca yöneltme şekillerinde değişime uğramaktadır.
Statü Sembollerinin Rolü
Örgütlerde büyük ofisler, rezerve park yerleri ve ofis dekorasyonları ilişki mesajlarının somut birer göstergesidir. Garaj boş olsa dahi başkaları tarafından kullanılamaz; bu durum statü değiştikçe sembollerin de nasıl dönüştüğünü gösterir.
Amaçlı ve Amaçsız Çıktı Örnekleri
Örgütlerin dış çevreye gönderdiği mesajlar arasında satış gücü, reklam ve halkla ilişkiler faaliyetleri bilinçli yaratılan amaçlı çıktılardır. Buna karşın, piyasaya yansıyan hatalı ürünler ve tüketici şikayetleri maksatsız/amaçsız çıktılara örnek oluşturur.

Anahtar Kavramlar

Kurumsal iletişimKişi ya da kurumun hedef kitlesi ile sürekli, hızlı ve geribildirimli doğrudan iletişim sağlayan, hedef kitleden gelen yankılarla çalışmalarına yön veren, kuruluş felsefesini oluşturan önemli bir yönetim görevidir. Örneğin, bir şirketin müşterileriyle sürekli etkileşim kurarak ürün geliştirme sürecine yön vermesi bu kapsamdadır.
İmajBir kişi, nesne ya da olayın karşı tarafın zihninde yarattığı izlenimdir. Örneğin, bir kurumun kamuoyunda güvenilir ve şeffaf olarak algılanması onun olumlu imajını yansıtır.
ParadigmaBir düşüncenin genel onayı (genel kabul görüleni) tasarımsal olarak varsayışının bir yansımasıdır ve bu da birçok sorunun yanıtlarını sunar. Bilimsel çalışmalarda model sunmak ve görüngüleri önceden açıklamak için kullanılan bir deney varsayımıdır.
KimlikTemel inançlarımız, değerlerimiz, tutumlarımız, tercihlerimiz ve kararlara ilişkin önceliklerimizi kapsayan göreceli, durağan özelliklerdir. Örneğin, bir çalışanın dürüstlük ve kaliteyi mesleki öncelik olarak benimsemesi onun kimliğinin bir parçasıdır.
Fonksiyonel Yaklaşımİletişimin örgütsel kurallarını, düzenlemelerini ve örgüt içinde enformasyonun iletilmesini içeren; örgütsel amaçlara ulaşmak için kolektif çaba ile bireylerin oluşturduğu dinamik bir süreçtir. Örgütün sürekliliğini ve sisteme uyumu hedefler.
Örgütsel İletişim SistemiÖrgütsel olayları yaratmak ve biçimlendirmek için örgüt çevresinde ve içinde birlikte işleyen, enformasyon işleme birincil işlevi olan birbiriyle ilgili birimler ve süreçlerdir.
İletişim GirdileriDışsal çevredeki, örgütün karar vermesinde etkili olan enformasyonlardır. Örneğin, piyasadaki döviz kuru değişimlerinin bir şirket tarafından analiz için içeri alınması iletişim girdisidir.
İletişim ÇıktılarıÖrgütün içinden dışsal çevreye yöneltilen mesajlardır. Pazarlama iletişimi, reklam ve halkla ilişkiler faaliyetleri amaçlı çıktılara örnekken, hatalı ürünler maksatsız çıktılardır.
Açık ve Kapalı SistemlerAçık sistemler dışsal çevreden sürekli enformasyon alıp bunları dönüştürerek tekrar dış çevreye veren ve çevreye adapte olan yapılardır. Kapalı sistemler ise dış çevreye kapalı, iç dinamiklerle sınırlı yapılardır.
İlişki FonksiyonlarıBireylerin rollerini tanımlamalarına, bireysel ve örgüt amaçlarının uyum içinde değerlendirilmesine yardım eden, aidiyet duygusu ve statü sembollerini kapsayan iletişim işlevleridir.
Formel İletişim KanallarıÖrgüt şemaları ve hiyerarşik yapıya dayanan, ast-üst ilişkilerini düzenleyen, yazılı ve sözlü resmi mesaj iletim araçlarıdır. Örneğin, genel müdürlükten çıkan yazılı bir genelge formel kanaldır.
İnformel İletişimResmi kumanda zincirinin dışına çıkarak kişisel ilişkilere dayalı olarak gelişen, dedikodu veya fısıltı biçiminde bilgi yayan resmi olmayan iletişim ağıdır.
Çapraz İletişimBir yöneticinin hiyerarşik basamakları ve kademeleri izlemeden, farklı birimlerdeki kişilerle doğrudan haberleşmede bulunmasıdır. Kısa yoldan zaman tasarrufu sağlar.
İletişim Yüküİletişim sistemi içinde hareket eden mesajların sayısı, hacmi ve çeşididir. Bütün olarak örgütün ve bireylerin işlediği mesajın karmaşıklığını ifade eder.
Mesaj ÇarpıtmasıMesajın örgüt içinde hareketi sırasında anlam değişikliklerine uğraması ve gürültüler nedeniyle orijinal içeriğini kaybetmesidir.
Anlam Merkezli YaklaşımSisteme uyum sağlamak yerine, bireylerin karşılıklı etkileşimleriyle örgüt içinde anlam yaratmasını savunan, Weick modeli ile temellendirilen yaklaşımdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Klasik Komuta Yapısında Dikey İletişim

Klasik komuta örgüt yapılarında emir ve yönergeler genel müdürden aşağıya doğru akarken; raporlar, istekler ve bilgi vermeler astlardan üstlere doğru akar. En zayıf yönü, mesajın alt kademelere ulaşana kadar değişikliğe uğramasıdır.

Fonksiyonel Yaklaşımın Temel Soruları

Fonksiyonel yaklaşım üç temel soru sorar: Örgütsel olayları yaratmak için hangi parçalar birlikte çalışır? Sistem dinamiklerini sürdürmeye iletişim nasıl katkı yapar? Örgütün varlığını sürdürmesinde iletişimin rolü nedir?

İnformel İletişimin Ortaya Çıkış Nedeni

Örgüt içinde etkili bir iç formel iletişim bulunmadığında informel iletişim hızla gelişir. Çalışanlar hem kendileri hem de firmaları hakkında konuşma konusundaki psikolojik ihtiyaçlarını dedikodu ve söylentiler yoluyla giderirler.

Yazılı ve Sözlü Mesajların Kullanım Alanları

Kınama ve iş anlaşmazlıklarının çözümünde sadece sözlü mesajların kullanımı yazılı desteklenenlere göre daha etkilidir. Buna karşın direktifler, talimatlar ve önemli politika değişikliklerinde yazılı mesajlarla desteklemek şarttır.

Çapraz İletişimin Ortaya Çıkışı

Çapraz iletişim, komuta-uzman ve matriks örgüt yapılarında önem kazanır. Genel müdürün hiyerarşik basamakları izlemeden farklı kademelerdeki birimlerle doğrudan haberleşmesi, zamandan tasarruf etme isteğinin sonucudur.

İletişim Yükü Dengesizliği

İletişim yükünün az olması rutin işlerde potansiyelin harcanmamasına ve kapasitenin düşmesine neden olur. Fazla yük durumu ise mesaj karışıklıkları, stres ve gerilim ortamı yaratarak karar verme sürecine zarar verir.

Anlam Merkezli Yaklaşımın Varsayımı

Bu yaklaşıma göre bütün sürekli insan etkileşimleri bir formdan diğerine değişen bir iletişimdir. Yaşayan örgütler içindeki insan etkileşimi, yapılar ve teknolojiler bireylerin tepki gösterdiği enformasyondan meydana gelir.

Kimlik Oluşturma Süreci

Kimlik oluşturma, benzerlikler yapılandırılarak içinde bizleri yönlendiren ve dünyaya kurallar getiren dinamik bir sosyal süreçtir. Bu süreç, insanları ikna etme ve ikna edilme kolaylığı sağlayarak grup bağlarını temsil eder.

Sınavda Dikkat Et

  • Fonksiyonel yaklaşım ile Anlam merkezli yaklaşımın temel amaçlarını karıştırmayın; fonksiyonel yaklaşım sisteme uyum ve süreklilik ararken, anlam merkezli yaklaşım ortak anlam yaratılmasına odaklanır.
  • Weick modelinin insan etkileşimleri ve enformasyon üzerine odaklandığını, fiziksel yapılarla ilgilenmediğini sınavda mutlaka hatırlayın.
  • Amaçlı çıktılar (reklam, halkla ilişkiler) ile maksatsız çıktıların (hatalı ürün, şikayet) ayrımını iyi yapın, çıkmış sınav sorularında sıkça sorulur.
  • Gordon ve Postman'ın sistematik seri gönderme çarpıtmalarını (düzey düşürme, asimile etme, keskinleştirme, başka amaca yöneltme) ezberleyin.
  • İletişim yükünün az olmasının kapasite düşüşüne, fazla olmasının ise stres ve gerilime yol açtığı bilgisini unutmayın.
  • Kınama ve iş anlaşmazlıklarında sözlü mesajların yazılı destek olmadan daha etkili olduğu istisnai kuralına dikkat edin.
  • Formel ve informel iletişim ağlarının temel özelliklerini ve informel iletişimin resmi formellerin yetersizliğinde ortaya çıktığını göz ardı etmeyin.