← Ünite 2
Kurumsal İletişim

Ünite 2: Sosyalizasyon ve Kimlik

John Van Manen ve Edgar Schein Modeli
Sosyalizasyon süreçleri ve değerlerini kontrast içinde ele alan 6 boyut (kolektif-bireysel, formel-informel, ardışık-rastlantısal, sabit-değişken, sıra izleyen-parçalı, törensel-mahrum etme) Van Manen ve Schein tarafından tanımlanmıştır.
Hawkins Örgüt Kültürü Düzeyleri (1997)
Hawkins, Schein'ın 3 düzeyli örgüt kültürü modelini inceleyip genişleterek örgüt kültürünü yapay, davranış, düşünce, duygu ve motivasyon olmak üzere beş düzey altında toplayarak zenginleştirmiştir.
İplikçi ve Topsakal Çalışması (2014)
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi'nde yayımlanan 'Üniversitelerde Örgüt Kültürünü Belirleyen ve Etkileyen Boyutlar' adlı ampirik çalışma, örgütsel kültür düzeylerinin akademik analizinde kaynak olarak kullanılmıştır.
Lewis ve Arkadaşları Örgüt Modeli (2003)
Lewis ve meslektaşları (2003), Schein'ın 1985 yılında geliştirdiği örgüt kültürü modelindeki yapay, değerler-normlar ve inançlar düzeylerinin içsel bütünlük sağlamadaki rolünü incelemiştir.

Anahtar Kavramlar

SosyalizasyonBir etkileme sürecidir; örgütün yeni üyelerinin uygun davranışlar, normlar ve değerleri öğrenmelerine yardımcı olur. Örneğin, yeni işe başlayan bir personelin şirket hiyerarşisini ve işleyişini öğrenmesi bu kapsamdadır.
Beklenti SosyalizasyonBireylerin daha örgüte girmeden önce aile, okul, arkadaşlar ve geçmiş iş deneyimleri yoluyla edindiği beklenti ve enformasyonları içeren sosyalizasyon evresidir. Mülakatlar bu aşamada kritik rol oynar.
Karşılaşma SosyalizasyonÖrgüte yeni girenlerin eğitimini, supervisor yönetimini ve formel dokümanları kapsayan, bireyin görevleri öğrenip belirsizliği azalttığı sosyalizasyon aşamasıdır.
Metamorfoz SosyalizasyonBireylerin temel örgütsel gereklilikleri tamamen öğrenmeye başladığı ve örgüte uyum göstererek yeni özellikler kazandığı son sosyalizasyon aşamasıdır.
İletişim KurallarıBelirli bir çevredeki uygun iletişim davranışları hakkındaki talimatlardır ve örgütte arzu edilen iletişim türlerine dair informel normları belirler.
Tematik KurallarÖrgütün inançlarını ve değerlerini yansıtan davranışların genel talimatlarıdır; anayasa kuralları gibi geneli tanımlar ve bunlardan spesifik kurallar türetilir.
Taktik KurallarTematik kurallara dayanarak çıkarılan ve örgüt içinde spesifik, özel durumları emreden doğrudan davranış talimatlarıdır.
Koalisyon TaktikleriKişinin başkalarının desteğini alarak karşısındakinin yardımını sağlaması ve bir şeyi kabul ettirmek için üçüncü şahısların yardımını araç olarak kullanmasıdır.
Rasyonel İknaGörev amaçlarına ulaşmak için istek veya amacın yaşamsal olduğuna yönelik rasyonel argümanlar ve gerçek kanıtlar sunarak ikna etmeye çalışmaktır.
Örgüt KültürüGrup üyelerince işlerliği kabul edilen, problemlerin çözümünde kullanılan ve grup tarafından öğrenilip paylaşılan temel varsayım kalıplarıdır; örgütün iş yapış tarzıdır.
Örgüt İklimiÖrgütü betimleyen, diğerlerinden ayıran, zaman içinde sürekli olan ve bireylerin davranışlarını etkileyen ölçülebilir özellikler kümesidir; kültürün bireyler tarafından algılanış biçimidir.
Yağcılık TaktikleriBir şeyin yapılmasını istemeden önce iyi bir ruh hali yaratarak, karşıdaki kişinin pozitif düşündüğünü belirterek ikna etme çabasıdır.
Kültür Olarak İletişimKültür ve iletişimi ayrı başlıklar olarak tanımlamak yerine, iletişimin bizzat kültürün kendisi olduğunu ve iletişim yoluyla kültürün yaratılıp sürdürüldüğünü savunan yaklaşımdır.

Diğer Önemli Bilgiler

İletişim İkliminin 5 Faktörü

Örgüt üyelerinin iletişim olaylarını algılamalarına dair sübjektif tepkilerini şekillendiren kolektif inançlar; destekleyicilik, kararlara katılma, güven-sorumluluk-inanırlık, açıklık-tarafsızlık ve yüksek başarı hedefleri olmak üzere 5 temel faktörle ilgilidir.

Beklenti Sosyalizasyonunun Kapsamı

Bireylerin örgüte adım atmadan önce aile, okul, arkadaşlar, dini kurumlar ve geçmiş sosyal organizasyonlardaki deneyimleri üzerinden şekillenen giriş öncesi enformasyon aşamasıdır.

Yönetim Kontrol Mekizmaları

Yöneticiler performans değerlendirmesini ve enformasyon akışını denetlerken; astlar ise işin geliştirilmesi için birinci el enformasyona sahip olduklarından teknik performansı kontrol ederler.

Güç ve Bağımlılık İlişkisi

Güç bir varlık olmayıp iletişim içinde gerçekleşen bir süreçtir; bireyler veya gruplar sahip oldukları materyal, bilgi ve para gibi kaynaklarla güç kullanarak kullanıcılarına karşı bağımlılıklarını azaltmaya çalışırlar.

Çağdaş Çıkış Perspektifleri Yaklaşımı

Küreselleşme ve iletişim teknolojisinin hızla değiştiği, kitle kültürünün etkilerinin hissedildiği kargaşa (turbulence) zamanlarında örgütsel hayatı anlamak için geliştirilen birleştirici bir yaklaşımdır.

Sınavda Dikkat Et

  • Sosyalizasyonun beklenti, karşılaşma ve metamorfoz evrelerinin sırasını ve her evrede ne yapıldığını karıştırmayın; sınavda evre bazlı sorular sıkça gelir.
  • Van Manen ve Schein'ın 6 sosyalizasyon boyutunun (kolektif-bireysel, formel-informel vb.) isimlerine dikkat edin.
  • Tematik kurallar ile taktik kurallar arasındaki 'genel anayasa kuralı vs spesifik kural' ayrımını iyi kavrayın.
  • Etkileme taktiklerinin (baskı, koalisyon, rasyonel ikna, karşılıklı değiş-tokuş vb.) tanımlarını ezberleyin, sınavda tanım verilip taktik sorulmaktadır.
  • Schein ve Hawkins'in örgüt kültürü düzeyleri ile iletişim ikliminin 5 faktörünü (destekleyicilik, kararlara katılma vb.) birbirine karıştırmayın.
  • Örgüt ikliminin üç değişken kümesinin (çevresel, bireysel, sonuç) neler olduğunu mutlaka not edin.