Ünite 12: Medya Eleştirisi ve Eleştirel Pedagoji — Önemli Kavramlar

Öğrencinin öğrenme sürecinde aktif konuma yerleştirilmesini, olaylara sorgulayıcı yaklaşmasını ve mevcut iktidar ilişkilerinin dönüştürülmesini amaçlayan eğitim anlayışıdır. Örneğin, okullardaki ırk, sınıf ve cinsiyet eşitsizliklerini görünür kılıp ezilenlerin özgürleşmesini savunur.

Kapitalist değerlerin öğretilmesi ve piyasa ekonomisine iş gücü yetiştirilmesi amacıyla Batı'dan ithal edilen hiyerarşik eğitim anlayışıdır. Örneğin, öğretmenin bilgiyi aktardığı ve öğrenciyi boş kap olarak gördüğü bankacı eğitim modelini uygular.

Paulo Freire'nin geleneksel eğitimin eleştirisi için kullandığı, öğretmenin öğrencileri bilgi ile doldurulacak boş kaplar olarak gördüğü modeldir. Örneğin, öğretmenin değer yargılarından arınmış tarafsız tek otorite kabul edilip öğrencinin altyapısının yoksayılmasıdır.

Bourdieu'nün kavramsallaştırdığı, kişinin ekonomik, sosyal, ırksal ve etnik altyapısıyla şekillenen entelektüel birikimidir. Örneğin, farklı ekonomik sınıflara mensup öğrencilerin okul başarısında ve eğitim araçlarına erişiminde temel eşitsizlik unsuru oluşturur.

Kanpol'un geleneksel eğitimin okuryazarlık anlayışı için kullandığı terimdir. Örneğin, okuryazar bireyler yetiştirme sürecinin doğrudan pazar ekonomisi için iş gücü yetiştirilmesi ile eş anlama gelmesini ifade eder.

Giroux'nun öğretmenler ve entelektüeller için kullandığı, alışılagelmiş 'ev' kavramının (ideolojik sınırların) dışına çıkarak olaylara dışarıdan bakabilme yetisidir. Örneğin, öğretmenin kendi konumsallığını sorgulayıp dönüşüm ve eleştiri dilini benimsemesidir.

Freire'nin diyalogcu eğitim anlayışında sözün ve düşüncenin eylemle birleşmesi durumudur. Örneğin, öğrencinin edindiği bilgileri düşünme eyleminden geçirerek problem çözme yönünde hayata geçirmesidir.

Giroux'nun sınıf içi hedefler sınıflandırmasında, öğrencilerin okulda gördükleri dersler ile daha büyük toplumsal gerçeklik arasında bağ kurmasını sağlayan hedeflerdir. Örneğin, bilginin kuru kuruya ezberletilmeyip öğrencinin siyasi ve eleştirel bir bakış açısı kazanmasıdır.

Medya eğitiminde izleyicileri pasif kabul eden ve gençleri medyanın zararlı etkilerinden korumayı amaçlayan ilk yaklaşımdır. Örneğin, 1970 ve 1980'lerde İngiltere'de popüler kültüre karşı gösterilen ve sansüre zemin hazırlayabilen tutumdur.

Medya mesajlarına eleştirel yaklaşma ve medyanın üretim süreçlerine aktif katılım sağlama yeteneğidir. Örneğin, Thoman'ın tanımıyla televizyon, radyo ve reklamlardan alınan yüzlerce sembolü yorumlayıp kişisel anlamlar yaratma yetisidir.

Stuart Hall'a göre medyanın gerçekliği aktarırken aktif bir seçme, yapılandırma ve biçimlendirme yapmasıdır. Örneğin, haber bültenlerinde olayların olduğu gibi yansıtılmayıp yapımcının tercihleriyle yeniden kurgulanmasıdır.

Medya eğitiminde gençlerin medyanın zararlı etkilerine karşı savunmasız olduğunu varsayan korumacı yaklaşımdır. Örneğin, öğrencilerin kendi başlarına medya etkilerini tartamayacağını savunarak onları koruma eğitimidir.

Center for Media Literacy tarafından oluşturulan, Medya Okuryazarlığının 5 temel ilkesini ve sorusunu içeren yol gösterici rehberdir. Örneğin, 'Bu mesajı kim yarattı?' sorusuyla öğrencide eleştirel analiz başlatan çerçevedir.

Ders içeriğini temsil eden, verilerin sunulmasıyla ilgili olan ve bağlamlarına inmeyen dar kapsamlı hedeflerdir. Örneğin, bilginin herhangi bir eleştirel yorum süzgecinden geçirilmeden kuru kuruya sunulmasıdır.

Öğrencilerin maruz kaldıkları popüler kültürü sadece analiz etmekle kalmayıp onu üretebilecek teknoloji ve yetenekleri kazanmasıyla oluşan yaklaşımdır. Örneğin, çocukların medya ürünlerinin nesnesi değil öznesi olmasıdır.