← Ünite 12

Ünite 12: Kadın Sorunlarına Duyarlı Medya Dili ve Uygulamaları — Önemli Kavramlar

Söylem
Belli bir konuyu ele alan, anlamlandıran ve toplumsal pratikleri şekillendiren dilsel ve yapısal pratikler bütünüdür. Metinde Teun van Dijk ve Foucault'nun vurguladığı gibi, söylem sadece kelimelerden ibaret olmayıp ideolojileri dolaşıma sokan en temel araçlardan biridir.
İdeoloji
Althusser'e göre bireylerin gerçek varoluş koşulları ile aralarındaki imgesel ilişkilerin bir temsilidir. Medya ve kitle iletişim araçları aracılığıyla egemen sınıfların veya ataerkil yapının çıkarlarını topluma doğal ve tarafsızmış gibi benimseten sistemdir.
Temsil
Gerçeğin aynen yansıtılması olmayıp, dil ve anlamlandırma kodları aracılığıyla yeniden kurulması ve modellenmesidir. Haberler dünyayı doğrudan yansıtmaz, belirli bir bakış açısıyla temsil ederek inşa eder.
Devletin İdeolojik Aygıtları
Louis Althusser'in kuramında yer alan; medya, okul, aile ve kilise gibi baskı yerine ideoloji ve söylem yoluyla işlev gören, egemen ideolojiyi bireylere rıza yoluyla benimseten kurumların genel adıdır.
Hegemonya
Antonio Gramsci tarafından ortaya atılan, egemen sınıfların veya zihniyetlerin toplumu baskıyla değil, kültürel, ideolojik ve rızaya dayalı mekanizmalar (okul, medya, mahkeme vb.) aracılığıyla yönetme ve yönlendirme gücüdür.
Hak Temelli Gazetecilik
Habercilik yapılırken insan haklarını, evrensel eşitlik ilkelerini, toplumsal cinsiyet eşitliğini ve mağdurun haklarını merkeze alan, ayrımcı ve önyargılı kalıpları reddeden profesyonel yayıncılık yaklaşımıdır.
Stereotip (Kalıp Yargı)
Toplumsal gruplar (kadınlar, azınlıklar vb.) hakkında zihne kazınmış, genellikle gerçeği yansıtmayan ve indirgemeci önyargılı algı kalıplarıdır. Medya dilinde kadın cinayetlerini 'namus' veya 'kıskançlık' gibi kalıplarla açıklamak buna örnektir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Şiddet Pornografisi Dili
Kadına yönelik şiddet ve cinayet haberlerinin, izleyici/okuyucu çekmek amacıyla trajikleştirilerek, magazinleştirilerek ve detaylı şiddet sahneleriyle estetize edilerek aktarıldığı zarar verici medya dilidir.
Ataerkil İdeoloji
Erkek egemenliğine dayanan, toplumsal yaşamın her alanında erkeği iktidar sahibi kılan ve kadını ikincilleştiren, dilimize ve kurumlarımıza kadar işlemiş olan egemen zihniyet yapısıdır.
Semiyotik Kod
Anlam üreten işaretler sistemidir. Haber metinlerinde dilsel ifadeler birer semiyotik kod olarak çalışarak toplumsal değerleri ve ideolojileri okuyucuya aktarır.
Melodramatik Haber Dili
Gerçek toplumsal sorunları ve şiddet olaylarını rasyonel bir temelde incelemek yerine, aşırı duygusal, ajitasyona dayalı ve acıma duygusu uyandıran sahte bir dramatik kurguyla sunan medya dilidir.
Haksız Tahrik İndirimi
Suç işleyen kişilerin mahkemelerde cezalarını hafifletmek amacıyla kullandıkları, medyada ise 'cinnet', 'kıskançlık' veya 'namus' gibi bahanelerle desteklenen hukuki indirim mekanizmasıdır.