← Ünite 1
Halkla İlişkilere Giriş

Ünite 1: Halkla İlişkilere Giriş

Eleştirel Halkla İlişkiler Literatürü
Ewen, Toth, Sproule, Scholle, Mills, Schiller, Herman ve Chomsky gibi ABD'li yazarlar ile Mickey ve Moloney gibi İngiliz araştırmacılar, halkla ilişkilerin liberal-kapitalist sistemde sınıf çıkarlarını korumak ve kamu zihnini denetlemek için yapılandırılmış bir araç olduğunu savunmuşlardır.
Ihlen'in Ontoloji Eleştirisi
Araştırmacı Ihlen'e göre, mevcut halkla ilişkiler kuramının en büyük eksikliği iyi bir ontoloji (varlık felsefesi) sunamamasıdır. Bu durum mesleğin kimliğini açıklayamamasına ve kamuoyunda yanlış veya manipülatif algılanmasına neden olmaktadır.
Starbucks ve Howard Schultz'un Felsefesi
Starbucks CEO'su Howard Schultz, markanın küresel itibarını reklamlarla değil, öncelikle kendi çalışanlarıyla (partnerleriyle) kurdukları güçlü bağ ve birleşik kültür sayesinde inşa ettiklerini belirterek iç hedef kitlenin önemini vurgulamıştır.
Barista Rolünün Stratejik Önemi
Starbucks'ta çalışanlara verilen resmi isim olan 'Barista', çalışanları şirketin birer ortağı (partneri) konumuna sokarak müşteriyle kişisel bağ kurulmasını ve marka sadakati yaratılmasını sağlayan stratejik bir halkla ilişkiler unsurudur.

Anahtar Kavramlar

Kurumsal İletişimKişi ya da kurumun hedef kitlesi ile sürekli, hızlı ve geribildirimli doğrudan iletişim sağlayan, hedef kitleden gelen yankılarla çalışmalarına yön veren ve kuruluş felsefesini oluşturan önemli bir yönetim görevidir.
İmaj (İzlenim)Bir kişi, nesne, kurum ya da olayın karşı tarafın zihninde yarattığı izlenimdir. Psikolojik anlamda ise halen mevcut olmayan bir şeyin ilk algılandığı andaki zihinsel temsilini ifade eder.
ParadigmaBir düşüncenin genel kabul gören tasarımsal varsayımının yansımasıdır. Bilimsel çalışmalarda model sunmak ya da görüngüleri önceden açıklamak amacıyla kullanılan genel düşünce çerçevesidir.
Halkla İlişkiler KültürüHalkla ilişkiler mesleğine ve uygulamalarına yönelik olarak uygulayıcılar ve akademisyenler tarafından ortaklaşa paylaşılan, mesleği algılama ve anlamlandırma biçimlerini yönlendiren düşünsel yapıdır.
Bilişsel Çelişki KuramıBireyin sahip olduğu inançlar, tutumlar ve davranışlar arasındaki tutarsızlıkların yarattığı rahatsızlık durumunu ve bireyin bu çelişkiyi çözerek bilişsel tutarlılığa ulaşma eğilimini açıklayan kuramdır.
MesajBilgi, düşünce ve duygunun iletişime uygun, kodlanmış biçimidir. Kurumsal iletişimde mesajın hedef kitle tarafından doğru çözümlenebilmesi için tutarlı ve anlaşılır olması gerekir.
AlgılamaGörsel, işitsel ve dilbilimsel uyarıcıların farkına varılması sürecidir. Kodlanmış bir iletinin hedef kitle tarafından çözümlenmesinin başlangıç aşamasını oluşturur.
YorumlamaAlgılanan mesajın, alıcının veya hedef kitlenin kendi kültürüne, yaşam biçimine, içsel değerlerine ve bazen kanaat önderleri gibi ikincil kişilerin görüşlerine göre açıklanması ve anlamlandırılması halidir.
Kararİleti çözümleme sürecinin tamamlandığı, hedef kitlenin kendisine ulaşan kurumsal mesajı değerlendirerek kabul veya reddetme durumuna geldiği aşamadır.
Olumlu EylemKurgulanan mesajın niteliğine ve tutarlılığına bağlı olarak, hedef kitlenin kurumun beklediği yönde davranış sergilemesidir (ürünü satın alma, oy verme veya destekleme gibi).
Kurumsal İtibarKurum kimliğinin tutarlı iletişim çalışmalarıyla kurumsal imaja dönüştürülmesi sonucunda, paydaşların zihninde uzun vadede oluşan güven ve saygınlık derecesidir.
Kültür Politikasıİkna ve kabul gerektiren konuları, hedef kitleler nezdinde olumlu, meşru ve onaylanabilir hale getirmeyi amaçlayan, siyasi mücadeleye girmeden hedeflere ulaşmayı sağlayan stratejik yaklaşımdır.
Araç MesajdırMarshall McLuhan tarafından ortaya atılan, iletişimde kullanılan sözlü, yazılı veya davranışsal her türlü aracın kendi yapısıyla mesaja yön verdiğini ve mesajın yorumlanabilirliğini belirlediğini savunan söylemdir.
Geri Bildirim (Feedback)İletişim sürecinde alıcının kaynağın gönderdiği mesaja verdiği yanıttır. Kurumsal iletişimin çift yönlü olabilmesi ve mesajların revize edilebilmesi için anında geri bildirime fırsat tanınmalıdır.
Mantıksal TutarsızlıkKişinin zihninde birbiriyle çelişen inanç, tutum veya davranışların bulunması durumudur. Kurumsal iletişimde tutarsız mesajlar hedef kitlede bu durumu tetikler.

Diğer Önemli Bilgiler

Metin Kazancı'nın İletişim Araçları Sınıflandırması

1995 yılında Metin Kazancı tarafından yapılan çalışmada, kurumsal iletişimin hedef kitlenin tutum ve inançlarını etkilemek için kullandığı araçlar; gazeteler, dergiler, radyo, televizyon, film, festival, sergi, tören, internet ve intranet olarak sıralanmıştır.

Peltekoğlu'nun Aksiyon ve İletişim Modeli

Filiz Balta Peltekoğlu'nun 1998 yılındaki çalışmasına göre, kurumsal iletişimin üçüncü adımı olan aksiyon sürecinde, işletmenin politika, ürün ve hizmetlerinde hedef kitleyle uyum sağlamak için yapılması gereken değişiklikler hareket planına dökülür.

Freedman'ın Tutum Değişikliği Koşulları

Sosyal psikolog Freedman'ın 1993 yılındaki kuramına göre tutum değişikliği için dört koşul şarttır: Güçlü iletişim, inanılabilir kaynak, değişime dirençli olmayan hedef kitle ve süreci kolaylaştırıcı ortamsal değişkenler.

Ken Cooper'ın İzlenim Şartları

Ken Cooper, tutarlı bir izlenim oluşturabilmek için yedi temel görünümün (fiziksel, işlevsel, etiksel, davranışsal, uzamsal, süremsel ve güzelduyusal) kendi içlerinde ve birbirleriyle tam bir uyum içinde olması gerektiğini savunmuştur.

Grolier-Webster Sözlük Tanımı

1973 tarihli Grolier-Webster sözlüğünde imaj (izlenim); bir birey veya kurumun felsefesi, değerleri ve prosedürlerinin kamusal izlenimlerinin bileşkesi ve mevcut olmayan bir şeyin zihinsel temsili olarak tanımlanmıştır.

Edward T. Hall'un Kültür Yaklaşımı

Antropolog Hall'a göre kültür; duyguları belli etme, düşünce tarzı, hareket şekilleri, problem çözme yöntemleri, ekonomi, yönetim ve ulaştırma sistemlerinin nasıl işlediği ve bir arada tutulduğu ile doğrudan ilintilidir.

McDonald's Örneği ve Sektörel Algı

Kitapta verilen McDonald's örneğine göre, tüketiciler bir kurumla doğrudan etkileşime girmemiş olsalar bile, sektörel ön yargılar, kulaktan kulağa yayılan bilgiler veya görsel semboller nedeniyle marka hakkında olumsuz bir imaja sahip olabilirler.

Sınavda Dikkat Et

  • Bilişsel Çelişki Kuramı ve Freedman'ın tutum değişikliği için sunduğu 4 koşul sınavda sıkça sorulur; kaynağın inanılabilirliği ve hedefin direnç seviyesine dikkat edin.
  • Kurumsal iletişim sürecinde Peltekoğlu'nun 'aksiyon ve iletişim' adımı ile Metin Kazancı'nın iletişim araçları listesini eşleştirebilmek puan kazandırır.
  • Ken Cooper'ın tutarlı izlenim yaratmak için sıraladığı 7 görünüm şartını (fiziksel, işlevsel, etiksel vb.) ezberleyin; araya yabancı bir kavram eklenerek soru oluşturulabilir.
  • Ihlen'in halkla ilişkiler kuramına yönelik 'ontoloji' (varlık felsefesi) eleştirisi, mesleğin kimlik sorunu bağlamında karşınıza çıkabilecek kritik bir bilgidir.
  • Marshall McLuhan'ın 'araç mesajdır' ifadesinin kurumsal iletişimdeki karşılığını ve mesajın kod açımı aşamalarını (Algı, Yorumlama, Karar) sırasıyla bilin.