AraştırmaBireylerin sosyal ortamı anlamlandırmak için soru sorup cevap aradığı sistematik eylemdir. Örneğin, bir öğrencinin derslikte en iyi duyabileceği yeri seçmek için yaptığı gözlem bir araştırmadır.
Bilimsel AraştırmaObjektif kriterlere dayanan, sistematik ve kuram temelli inceleme etkinliğidir. Gündelik araştırmadan farkı, planlı olması ve tekrarlanabilir olmasıdır.
Gündelik AraştırmaSezgisel, anlık gereksinimlere dayalı ve kişisel arzularla şekillenen karar alma sürecidir. Örneğin, hava sıcak olduğu için klimalı salona oturmayı tercih etmek.
Seçici AlgılamaBireyin arzularına uygun bilgileri görüp, tersi bilgileri görmezden gelme eğilimidir. Gazeteci olmayı isteyen birinin mesleğin olumsuz yanlarını fark etmemesi buna örnektir.
Keşif Amaçlı AraştırmaYeterli çalışma yapılmamış konularda temel gerçeklikleri keşfetmek için yapılan araştırmadır. Genellikle 'Ne' sorusuna odaklanır.
Tanımlayıcı AraştırmaBir olgunun resmini sunan ve 'Nasıl' sorusuna odaklanan araştırmadır. Örneğin, bir ildeki kapkaç olaylarına yönelik görüşlerin belirlenmesi.
Açıklayıcı AraştırmaOlayların neden-sonuç ilişkisini inceleyen ve 'Niçin' sorusuna odaklanan araştırmadır. Örneğin, kamu çalışanlarının iş tatminsizliğinin nedenlerini araştırmak.
Değerlendirme Amaçlı AraştırmaProgramların veya politikaların etkinliğini ölçmek için yapılan araştırmadır. Madde bağımlılığını azaltma programının başarısının ölçülmesi buna örnektir.
Temel Bilimsel AraştırmaBilgi için bilgi üretme anlayışıyla, uygulama amacı gütmeden yapılan araştırmadır. Genellikle üniversitelerde yürütülür.
Uygulamalı AraştırmaElde edilen bilgileri pratik bir amaca yönelik kullanmayı hedefleyen araştırmadır. Örneğin, nanoteknoloji ile paslanmaz boya üretimi.
Deneysel GeliştirmeVar olan bilgiyi kullanarak yeni ürün, süreç veya sistemler oluşturma çalışmasıdır. Örneğin, keşfedilen bir boyanın seri üretim yönteminin geliştirilmesi.
Yöntem (Metot)Belirli bir alanda izlenen doğru yol ve düzenleme etkinliğidir. Yunanca 'yol boyunca' anlamına gelir.
ManipülasyonDeneysel araştırmada araştırmacının ortama bağımsız bir değişken eklemesi veya müdahalede bulunmasıdır.
Survey (Tarama)Anket veya mülakat yoluyla geniş örnek gruplarından sistematik veri toplama yöntemidir.
Nitel AraştırmaSosyal olguları doğal ortamlarında, derinlemesine anlamayı amaçlayan yöntemlerdir. Görüşme ve gözlem en yaygın teknikleridir.
İkincil Veri AnaliziDaha önce toplanmış verilerin veya arşivlerin farklı kombinasyonlarla yeniden incelenmesidir.
EpistemolojiBilginin doğasını, sınırlılıklarını ve nasıl elde edildiğini inceleyen felsefe dalıdır.
PozitivizmBilginin ancak denenerek elde edilebileceğini savunan, neden-sonuç ilişkisine odaklanan felsefi akımdır.
PostpozitivizmGözlemlerin yanılabilir olduğunu ve araştırmacının önyargılarının sürece dahil olabileceğini kabul eden yaklaşımdır.
FenomenolojiGerçekliğin bilinç tarafından oluşturulduğunu savunan, olguların öznel deneyimlerle anlaşılabileceğini öne süren 'görüngübilim'dir.
SübjektivizmGerçekliğin objektif olamayacağını, bireysel deneyimlerle anlam kazandığını savunan akımdır.
RasyonalizmBilginin mantıki nedenlere ve önceden kabul edilmiş prensiplere dayandığını savunan görüştür.
DeneyselcilikBilginin beş duyu ve tecrübe yoluyla elde edildiğini savunan, zihni 'boş bir kutu' olarak gören görüştür.
YapısalcılıkBilginin bireyler tarafından önceden inşa edildiğini ve gerçeklik imajının önyargılara dayandığını savunan görüştür.
OluşturmacılıkBireylerin öznel deneyimleriyle dünyayı anlamlandırdığını ve çevrelerini bu şekilde yorumladığını savunan görüştür.
