Ünite 12: VERİ GÖRSELLEŞTİRME

1843-1856 Kırım Savaşı ve Nightingale

1853-1856 Kırım Savaşı sırasında Üsküdar Selimiye Kışlası'nda görev yapan Florence Nightingale, 1854'ten itibaren topladığı asker ölümü verilerini polar diyagramla görselleştirmiştir. Bu görselleştirme, Rus saldırılarından çok tifo, kolera ve dizanteri gibi önlenebilir hastalıkların askerleri öldürdüğünü kanıtlayarak İngiliz Kralliyet Komisyonu'nu hijyen reformuna ikna etmiştir.

Bilinen En Eski Harita: Çatalhöyük

M.Ö. 6500 yıllarına tarihlenen ve Konya Çatalhöyük'te bulunan harita, bilinen en eski haritacılık ve görselleştirme örneğidir. Günümüzde Konya Müzesi'nde sergilenmektedir.

İlk Nicel Zaman Serisi Grafiği (M.Ö. 950)

Avrupa'da M.Ö. 950 yılında hazırlanan grafik, gezegenlerin ve ayların değişen konumlarını gösteren ilk bilinen nicel çoklu zaman serisi görselleştirmesidir.

1984: Bilgisayar Tabanlı Görselleştirme Sıçraması

Veri görselleştirme tarihsel bir geçmişe sahip olmakla birlikte, bilgisayar tabanlı görselleştirme yazılımları ve çalışmaları 1984 yılından itibaren ivme kazanmıştır.

Anahtar Kavramlar

Veri GörselleştirmeHam verilerin hızlı ve etkili karar almayı sağlamak amacıyla kolayca anlaşılır görüntülere ve grafiklere dönüştürülme sürecidir. Karar alma mekanizmalarını harekete geçirmeyi ve verideki gizli ilişkileri açığa çıkarmayı hedefler.

Polar Diyagram (Gül Diyagramı)Dairesel bir merkezden yayılan dilimlerle verilerin açısal ve uzunluksal olarak gösterildiği grafik türüdür. Florence Nightingale tarafından Kırım Savaşı'ndaki ölüm nedenlerini aylara göre görselleştirmede kullanılmıştır.

Gestalt Psikolojisi20. yüzyıl başlarında ortaya çıkan, görsel elemanların bir bütün/şekil haline geldiğinde zihindeki algısal çıktısının parçaların toplamından daha güçlü ve etkili olduğunu savunan psikoloji yaklaşımıdır.

Görsel EtikGörsellerin insanların düşünce ve davranışlarını etkileme gücü sebebiyle tarafsız, doğru ve manipülasyondan uzak şekilde sunulmasını savunan iletişim ilkeleridir. İletişimin 'sinir sistemi ve ruhu' olarak nitelendirilir.

Veri KalitesiGörselleştirme öncesinde ham verinin doğruluğunu, güncelliğini ve eksiksizliğini ifade eden sınır şartıdır. Yeterli kalitede olmayan veri temizlenmeden görselleştirilemez.

Periyodik Görselleştirme TablosuHangi veri seti ve analiz amacı için hangi görselleştirme yönteminin (C, T, Pi, L, B vb.) seçilmesi gerektiğini gösteren interaktif rehber tablodur.

Serpilme Grafiği (Scatter Plot)İki farklı sayısal değişken arasındaki ilişkiyi, etkileşimi ve olası korelasyonu kartezyen koordinat sistemindeki noktalarla gösteren grafik türüdür.

Edward Tufte Mükemmellik İlkesi1983 yılında ortaya konan, bir grafiğin izleyiciye en kısa sürede ve en az mürekkep (veri-mürekkep oranı) kullanılarak sonsuz sayıda fikir vermesi gerektiğini savunan temel veri ilkesidir.

Çubuk Grafik (Bar Chart)Farklı kategorilere ait değerleri ve büyüklükleri birbirleriyle karşılaştırmak amacıyla kullanılan dikey veya yatay sütunlardan oluşan grafik türüdür.

Çizgi Grafik (Line Chart)Bir veya birden fazla değişkenin zaman içindeki değişimini, artış/azalış trendini ve zamansal seyrini izlemek için kullanılan grafik türüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Edward Tufte ve Minimalist Grafik Anlayışı (1983)

Edward Tufte 1983'teki çalışmasında grafikte mükemmelliği 'en az mürekkeple en kısa sürede sonsuz fikir vermek' olarak tanımlayarak veri görselleştirme literatürüne damga vurmuştur.

Nightingale Diyagramındaki Renk Kodları

Selimiye Kışlası ölümlerini gösteren polar diyagramda mavi renk önlenebilir hastalıkları, kırmızı renk savaş yaralanmalarını, siyah renk ise diğer ölüm nedenlerini temsil etmektedir.

Visual-Literacy Periyodik Tablo Kodları

Visual-Literacy sitesinde yer alan görselleştirme periyodik tablosunda C süreçleri, T tabloları, Pi pasta grafikleri, L çizgi grafikleri ve B çubuk grafikleri simgelemektedir.

Sınavda Dikkat Et

Florence Nightingale'in Kırım Savaşı (1853-1856) verileriyle hazırladığı Polar Diyagramı ve renk anlamlarını (Mavi: Önlenebilir hastalık, Kırmızı: Yaralanma, Siyah: Diğer) mutlaka ezberleyin; sınavlarda sıklıkla sorulur.
Edward Tufte'in 1983 yılındaki 'en az mürekkeple en kısa sürede sonsuz fikir verme' ilkesini mükemmel grafik tanımı olarak zihninize kazıyın.
Tarihsel tarihlemeleri karıştırmayın: Bilinen en eski harita M.Ö. 6500 (Çatalhöyük), ilk nicel zaman serisi M.Ö. 950 (Avrupa), bilgisayar tabanlı görselleştirme sıçraması ise 1984'tür.
Grafik türlerinin kullanım amaçlarını eşleştirin: Karşılaştırma = Çubuk Grafik, Zaman İçi Eğilim = Çizgi Grafik, İki Değişkenli Etkileşim = Serpilme Grafik, Coğrafya = Harita.
Veri görselleştirmenin 3 temel sınırını (Veri Kalitesi, Neden-Sonuç İlişkisi ve Doğrulanabilirlik) doğrudan soru olarak gelebileceği için iyi öğrenin.
Görsel etiğin sadece dijital kurallar olmadığını, iletişimin 'sinir sistemi ve ruhu' olduğunu ve manipülasyonu engellediğini unutmayın.