Ünite 11: Kalkınma Sürecinde Nüfus ve Beşeri Sermaye; Ekonomik Kalkınmada Eğitim ve Sağlığın Rolü — Örnekler

Bir yazılım şirketinin en son teknoloji bilgisayarlara ve sunuculara (fiziki sermaye) sahip olduğunu düşünün. Ancak bu cihazları kullanacak nitelikli, eğitimli yazılımcıları (beşeri sermaye) istihdam etmezse, şirket verimli üretim yapamaz. Kalkınma sürecinde fiziki donanım ile insan becerisinin birbirini tamamlaması, ekonomik verimlilik için zorunludur.

Gelişmekte olan bir ülkede sağlık hizmetlerinin iyileşmesiyle bebek ölüm oranlarının hızla düştüğünü, ancak geleneksel aile yapısı nedeniyle doğum oranlarının bir süre daha yüksek kaldığını varsayalım. Bu durum, ülkenin nüfus dönüşüm teorisindeki ikinci aşamaya girdiğini ve hızlı bir nüfus artış süreci yaşadığını gösterir. Bu aşamada devletin, artan genç nüfusu işgücüne katabilmek için eğitim ve istihdam politikalarını yeniden düzenlemesi gerekir.

Bir tarım bölgesinde mevcut toprak ve sulama imkanları (doğal kaynaklar) belirli bir işgücü kapasitesiyle en yüksek verimi vermektedir. Eğer bölgedeki nüfus bu kaynakların kapasitesinin çok üzerine çıkarsa, kişi başına düşen toprak miktarı azalacak ve azalan verimler kanunu işlemeye başlayacaktır. Optimum nüfus kuramı, bölgenin ekonomik kaynaklarını en verimli şekilde kullanabileceği ideal nüfus miktarının korunması gerektiğini savunur.