İşletmenin aktif ve pasif kalemlerinin bilanço günündeki miktar ve değerlerinin ayrıntılı olarak tespit edilmesidir. Örneğin; yıl sonunda depodaki malların tek tek sayılıp listelenmesi bir envanter işlemidir.

Envanterle tespit edilen iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarına göre parasal değerinin belirlenmesidir. Örneğin; bir makinenin maliyet bedeli üzerinden amortisman payının hesaplanması değerlemedir.

Bir hesap dönemi boyunca mali nitelikli olayların belirli bir sıra ve yöntemle kaydedilmesi, sınıflandırılması ve raporlanmasıdır. Örneğin; 1 Ocak'ta başlayıp 31 Aralık'ta biten kayıt döngüsü bu süreci oluşturur.

İşletme faaliyetlerinin belirli dönemlere bölünerek her dönemin gelir ve giderinin kendi döneminde kaydedilmesidir. Örneğin; 2023 yılına ait bir giderin 2024 yılı kayıtlarına alınmaması bu ilke gereğidir.

Bir iktisadi kıymetin satın alınması veya değerinin artırılması için yapılan tüm giderlerin toplamıdır. Örneğin; bir taşıtın alım bedeline ek olarak ödenen noter masrafları maliyet bedeline eklenir.

Borsaya kayıtlı kıymetlerin değerlemeden önceki son işlem günündeki ortalama değeridir. Örneğin; işletmenin elindeki devlet tahvillerinin borsa kapanış fiyatı üzerinden değerlenmesi.

Bir kıymetin değerleme gününde sahibi için ifade ettiği gerçek değerdir. Örneğin; senetli alacakların reeskont yöntemiyle bugünkü değerine indirgenmesi.

Bir kıymetin muhasebe kayıtlarında yer alan defter değeridir. Örneğin; bir demirbaşın kayıtlı olduğu tutar üzerinden değerlenmesi.

Senetlerin veya paraların üzerinde yazılı olan nominal değerdir. Örneğin; kasadaki Türk Lirası'nın üzerindeki rakam itibari değeridir.

Bina ve arazilerin emlak vergisine esas olan rayiç bedelidir. Örneğin; bir arsanın belediye tarafından belirlenen emlak vergisi değeri.

Bir kıymetin değerleme günündeki normal alım-satım değeridir. Örneğin; bir malın piyasadaki o anki piyasa fiyatı.

Gerçek değeri bilinmeyen malların emsallerine göre belirlenen değeridir. Örneğin; piyasa fiyatı olmayan bir ürünün benzer ürünlerin satış fiyatına göre değerlenmesi.

Kayıtlara bakılmaksızın varlıkların fiilen sayılması ve ölçülmesidir. Örneğin; depodaki stokların fiziksel olarak sayılması.

Fiili sayım sonuçları ile kayıtlar arasındaki farkların düzeltilmesi işlemidir. Örneğin; kasa sayımında çıkan noksanlığın 'Kasa Noksanları' hesabına kaydedilmesi.

Dönem sonunda envanter işlemlerinden önce tüm hesapların bakiyelerini gösteren çizelgedir. Örneğin; 31 Aralık mesai bitiminde alınan mizan.

Envanter ve gelir tablosu işlemleri bittikten sonra alınan mizandır. Örneğin; tüm gelir-gider hesapları kapandıktan sonra sadece bilanço hesaplarını içeren liste.

Tek borçlu ve tek alacaklı hesaptan oluşan yevmiye kaydıdır. Örneğin; kasadan bankaya para yatırılması.

Birden fazla borçlu veya birden fazla alacaklı hesabın bulunduğu kayıttır. Örneğin; mal alımında hem KDV hem de mal bedelinin kaydedilmesi.

Birden fazla borçlu ve birden fazla alacaklı hesabın bulunduğu kayıttır. Örneğin; bir mal satışında hem KDV, hem satış geliri hem de indirimlerin aynı anda kaydedilmesi.

Kasaya giren paraların kaydedildiği belgedir. Örneğin; bir müşteriden tahsil edilen nakit için düzenlenen fiş.

Kasadan çıkan paraların kaydedildiği belgedir. Örneğin; personele ödenen maaş için düzenlenen fiş.

Kasa ile ilgili olmayan işlemlerin kaydedildiği belgedir. Örneğin; banka havalesi ile yapılan bir ödeme.

Yevmiye defterine kaydedilen işlemlerin hesap bazında sınıflandırıldığı defterdir. Örneğin; 'Kasa' hesabının borç ve alacak hareketlerinin izlendiği büyük defter.

Çeki düzenleyen, imzalayan ve borçlu olan taraftır. Örn: Bir mal alımı karşılığında çek kesen işletme keşidecidir.

Çek üzerinde yazılı olan tutarı tahsil etme hakkına sahip olan kişidir. Örn: İşletmenin mal sattığı ve karşılığında çek aldığı müşteri lehdardır.

Çek bedelini ödemekle yükümlü olan bankadır. Çek, kanunen bir bankaya hitaben düzenlenir.

Nakit yabancı paraların dönem sonu değerlemesinde kullanılan kurdur. Maliye Bakanlığı tarafından ilan edilir.

Nakit dışındaki yabancı para cinsinden ödeme araçlarının (çek, poliçe) değerlemesinde esas alınan kurdur.

İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında şekilden ziyade ekonomik özün esas alınmasıdır. Örn: Vadeli çeklerin alacak senedi olarak raporlanması.

İşletmenin karşılaşabileceği risklere karşı tedbirli davranmasıdır. Örn: Şüpheli alacaklar için karşılık ayrılması.

Fiili kasa sayımının, defter kayıtlarından fazla çıkması durumudur. 397 nolu hesapta izlenir.

Fiili kasa sayımının, defter kayıtlarından az çıkması durumudur. 197 nolu hesapta izlenir.

Mali tabloyu etkilemeyen ancak bilgi verme amacıyla izlenen hesaplardır. Örn: Teminat amaçlı alınan çekler.

Kıymetli evrakın veya paranın üzerinde yazılı olan değerdir. Örn: 100 TL'lik bir posta pulunun itibari değeri 100 TL'dir.

Bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında yer alan değeridir. Örn: Bankadaki vadesiz mevduatın kayıtlı tutarı.

Yabancı para değerlemesi sonucu ortaya çıkan olumlu kur farkıdır. 646 nolu hesapta izlenir.

Yabancı para değerlemesi sonucu ortaya çıkan olumsuz kur farkıdır. 656 nolu hesapta izlenir.

Alacak veya borç senetlerinin değerleme günündeki tasarruf değerine indirgenmesidir. Vergi kanunlarına göre gider yazılması mümkün değildir.

Bir gelir veya giderin ait olduğu döneme isabet eden kısmıdır. Örn: 1 yıllık faizin 3 ayının 2009'a, 9 ayının 2010'a yazılması.

Bankanın işletmeye ait hesap hareketlerini gösteren belgedir. Muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılır.

Bir kıymetli evrakın arkasının imzalanarak başkasına devredilmesidir. Çeklerde sıkça kullanılır.

Çekin ödenmesi için bankaya sunulmasıdır. Çekler belirli süreler içinde ibraz edilmelidir.

Bankada yeterli karşılığı olmayan çeklerdir. Şüpheli alacaklar hesabına aktarılmaları gerekir.

Borç artış, alacak azalış kaydedilen hesaplardır. Kasa ve Bankalar hesabı buna örnektir.

Alacak artış, borç azalış kaydedilen hesaplardır. 103 Verilen Çekler hesabı buna örnektir.

Hesapların borç ve alacak toplamlarının kontrol edildiği çizelgedir. Envanter öncesi durumun özetidir.

Ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan, seri halinde çıkarılan ve yatırım aracı olarak kullanılan kıymetli evraktır. Örnek: Hazine bonosu veya hisse senedi.

Bir iktisadi kıymetin elde edilmesi için satıcıya ödenen veya borçlanılan meblağdır. VUK'a göre hisse senetleri bu bedel üzerinden değerlenir.

Menkul kıymetin borsadaki son muamele günündeki ortalama değeridir. Borsa rayici yoksa veya muvazaalıysa kıst getiri ölçüsü kullanılır.

Alış bedeline, vadesinde elde edilecek gelirin iktisap tarihinden değerleme gününe kadar geçen süreye isabet eden kısmının eklenmesiyle bulunan değerleme ölçüsüdür.

Anonim ortaklıklarda sermaye payını temsil eden ve sahibine ortaklık hakkı veren değerli evraktır. VUK gereği daima alış bedeliyle değerlenir.

Devletin veya özel şirketlerin ödünç para bulmak için çıkardığı uzun vadeli borç senetleridir. Genellikle borsa rayici ile değerlenirler.

Devletin kısa vadeli (1 yıldan az) finansman ihtiyacını karşılamak için çıkardığı kamu iç borçlanma senedidir. Borsa rayici ile değerlenir.

İhraççıların borçlu sıfatıyla çıkardığı, getirisi sabit olan ve borsada işlem görmeyen bonolardır. Kıst getiri ölçüsü ile değerlenirler.

Fon portföyünün %51'i hisse senedi ise alış bedeliyle, değilse borsa rayiciyle değerlenen, riskin dağıtılması ilkesine dayalı bir yatırım aracıdır.

Şirketlerin kâr veya zararına ortak olmak için çıkardığı, oy hakkı vermeyen kıymetlerdir. Borsada işlem görmedikleri için alış bedeliyle değerlenirler.

Kamuya ait köprü, baraj gibi kıymetlerin gelirlerine ortaklık hakkı veren senetlerdir. Borsada işlem görmüyorsa kıst getiri ile değerlenir.

Bankaların veya finans kuruluşlarının ticari alacakları karşılığında ihraç ettikleri kıymetlerdir. Genellikle kıst getiri ölçüsü ile değerlenirler.

Hisse senetlerinin değerinin sürekli düşmesi durumunda, oluşan zararı karşılamak için ayrılan ve pasif karakterli bir hesapta izlenen tutardır.

Daha önce ayrılan değer düşüklüğü karşılığının, hisse senedinin satılması veya değerinin artması sonucu işlevini yitirmesiyle gelir kaydedildiği hesaptır.

Borsa rayicinin gerçekçi olmayan, danışıklı bir şekilde oluşması durumudur. Bu durumda borsa rayici yerine kıst getiri ölçüsü esas alınır.

Fiili envanter ile defter kayıtları arasında çıkan farkların geçici olarak izlendiği hesap grubudur.

Bir kıymetli evrakın veya alacağın üzerinde yazılı olan nominal değerdir. Örneğin, 10.000 TL'lik bir senedin üzerindeki 10.000 rakamı onun itibari değeridir.

Alacağın defter kayıtlarında yer alan, faiz ve iskonto etkileriyle düzeltilmiş değeridir. VUK'a göre alacaklar dönem sonunda bu değerle değerlenir.

Vadesi gelmemiş alacak ve borç senetlerinin, değerleme günündeki bugünkü değerine (halihazır değer) indirgenmesi işlemidir. Amaç, dönemsellik ilkesi gereği faiz etkisini ilgili döneme dağıtmaktır.

Reeskont hesaplanırken kullanılan, halihazır değer üzerinden faiz hesaplanması yöntemidir. Formülde nominal değerden vade farkının düşülmesiyle bulunur.

Dövizli alacakların dönem sonu kur değerlemesi sonucu oluşan farklardır. Örneğin, kur artışı nedeniyle alacağın TL karşılığı artarsa 646 Kambiyo Kârları hesabı kullanılır.

İşletmenin ana faaliyet konusu olan mal ve hizmet satışlarından doğan alacaklardır. 120 Alıcılar ve 121 Alacak Senetleri bu gruptadır.

Bilançonun aktifinde yer almasına rağmen, ait olduğu varlığın değerini azaltan ve pasif karakterli çalışan hesaplardır. 122 Alacak Senetleri Reeskontu buna örnektir.

Vadesi geldiği halde tahsil edilemeyen ve dava veya icra safhasına intikal eden alacaklardır. 128 numaralı hesapta izlenirler.

TTK'ya göre düzenlenmiş, kıymetli evrak niteliğindeki senetlerdir. Reeskont işlemine konu olabilmeleri için bu tür senetler olmaları şarttır.

Vadeli satış veya alışlarda, peşin fiyat ile vadeli fiyat arasındaki farktır. Reeskont işlemi bu farkın ilgili dönemlere dağıtılmasını sağlar.

Gelir ve giderlerin, ait oldukları dönemde muhasebeleştirilmesi prensibidir. Reeskont, gelecek döneme ait faiz gelir/giderlerini bu ilkeye göre ayırır.

Mali tabloyu doğrudan etkilemeyen ancak bilgi amaçlı izlenmesi gereken işlemlerin takip edildiği hesaplardır. Dövizli alacaklar burada da izlenebilir.

Fiili sayım sonucu bulunan değer ile muhasebe kayıtları arasındaki uyumsuzluktur. 197 veya 397 no'lu hesaplarla geçici olarak kapatılır.

Ticari bir mal veya hizmet alışverişine dayanmayan, sadece finansman sağlama amaçlı düzenlenen senetlerdir. Reeskont işlemine konu edilemezler.

Bir borcun veya alacağın vadesinin dolması ve ödenmesi gereken hale gelmesidir. Şüpheli alacaklar muaccel hale gelmiş sayılır.

Üzerindeki hakkın senetten ayrılamadığı, devredilebilir belgelerdir (Bono, Poliçe). Senetsiz alacaklar bu nitelikte değildir.

Senedin üzerinde yazılı olan, vade sonundaki ödeme tutarıdır. Reeskont hesaplamasında 'A' harfi ile gösterilen değerdir.

Tahsilinin şüpheli hale geldiği karinelerle kabul edilen alacaklardır. Örn: Dava veya icra takibine konu olmuş bir alacak şüpheli alacaktır.

Kazai hüküm veya kanaat verici vesika ile tahsil imkanı kalmadığı kesinleşen alacaklardır. Örn: Borçlunun varlık bırakmadan ölmesi sonucu alacağın tahsil edilememesi.

Konkordato veya sulh yoluyla alacaklı tarafından tahsilinden vazgeçilen tutarlardır. Örn: Borçlu ile yapılan sulh anlaşması sonucu alacağın bir kısmının silinmesi.

İhtiyatlılık gereği şüpheli alacaklar için ayrılan ve dönem karını azaltan gider kalemidir. Örn: 50.000 TL'lik şüpheli alacak için yıl sonunda ayrılan karşılık.

Bir varlığın veya alacağın muhasebe kayıtlarında görünen değeridir. Örn: Alacağın ilk kaydedildiği 50.000 TL'lik tutar.

Bir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi için arz ettiği gerçek değerdir. Örn: Şüpheli alacağın karşılık ayrıldıktan sonraki net değeri.

Alacağın tahsil edilemeyeceğini hükme bağlayan mahkeme kararıdır. Örn: Mahkemenin borçlunun ödeme gücü olmadığına dair verdiği karar.

Alacağın tahsil edilemeyeceğine dair inandırıcı belge ve kanıtlardır. Örn: Borçlunun yurt dışına kaçtığını gösteren resmi belge.

Borçlunun alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını ödeme planına bağlaması veya bir kısmından kurtulmasıdır. Örn: Mahkemece onanan konkordato anlaşması.

Tarafların karşılıklı irade beyanıyla uyuşmazlığı sona erdirmesidir. Örn: Borçlunun borcunun bir kısmını ödeyip kalanından vazgeçilmesi için yapılan anlaşma.

Gelir ve giderlerin tahsilat veya ödemeye bakılmaksızın doğdukları dönemde kaydedilmesidir. Örn: Satışın yapıldığı an hasılat kaydedilmesi.

İşletmenin karşılaşabileceği riskler için önceden tedbir almasıdır. Örn: Şüpheli alacaklar için karşılık ayrılması.

Mali kârın tespitinde gider olarak kabul edilmeyen tutarlardır. Örn: Perakende satış yöntemiyle hesaplanan tahmini şüpheli alacak karşılığı.

İşletmenin varlık ve kaynaklarını detaylı olarak izlediği defter tutma yöntemidir. Örn: Şüpheli alacak karşılığı ayırabilmek için zorunlu olan defter tutma biçimi.

Borçlunun haczedilebilir malı olmadığını gösteren resmi belgedir. Örn: İcra dairesinden alınan borçlunun mal varlığı olmadığını gösteren belge.

Bir senedin vadesinde ödenmediğinin noter aracılığıyla resmileştirilmesidir. Örn: Ödenmeyen bir alacak senedi için noterden çekilen ihtar.

İşlemlerin hukuki şeklinden ziyade ekonomik özünün esas alınmasıdır. Örn: Alacağın tahsil edilemeyeceğinin ekonomik olarak kesinleşmesi.

Daha önce karşılık ayrılan alacağın tahsil edilmesi durumunda gelir yazılan hesaptır. Örn: Dava kazanılınca ayrılan karşılığın iptali.

Satmak amacıyla satın alınan ve üzerinde işlem yapılmadan aynen satılan varlıklardır. Örnek: Bir beyaz eşya mağazasının sattığı buzdolapları.

Satılan malın maliyetinin dönem sonunda sayım yapılarak hesaplandığı yöntemdir. Örnek: Yıl sonunda depodaki ürünlerin sayılıp değerlenmesi.

Ticari malların maliyet bedellerinin izlendiği aktif karakterli hesaptır. Örnek: Mal alımı yapıldığında bu hesabın borcuna kayıt atılır.

İşletmenin önceki dönemden devreden ve yeni dönemin başında elinde bulunan malların maliyetidir. Örnek: 1 Ocak tarihinde bilançoda yer alan 100.000 TL'lik mal.

Dönem içinde ticari faaliyet için satın alınan malların maliyetidir. Örnek: Kredili olarak 200.000 TL tutarında mal alınması.

Malın işletmeye gelene kadar katlanılan taşıma, sigorta ve gümrük gibi ek maliyetlerdir. Örnek: Alınan malın nakliyesi için ödenen 20.000 TL.

Satın alınan malların kusurlu olması nedeniyle satıcıya geri gönderilmesidir. Örnek: 30.000 TL'lik kusurlu malın satıcıya iadesi.

Mal alımı sonrası satıcı tarafından yapılan fiyat indirimleridir. Örnek: Ay sonunda satıcının 10.000 TL iskonto yapması.

Dönem içinde satılan malların toplam alış maliyetidir. Örnek: Dönem sonu hesaplamasıyla bulunan 150.000 TL'lik maliyet.

Dönem içi alışlardan, alış iade ve iskontolarının düşülmesiyle bulunan tutardır. Örnek: (Alışlar + Giderler) - (İade + İskonto) formülüyle hesaplanır.

Dönem sonunda yapılan sayım sonucu depoda kalan malların maliyetidir. Örnek: Sayım sonucu bulunan 60.000 TL'lik mal.

Artışların borca, azalışların alacağa kaydedildiği hesap türüdür. Örnek: 153 Ticari Mallar hesabı.

Ana hesabın altında yer alan ancak alacak tarafında artış gösteren hesaplardır. Örnek: 153.04 Alış İadeleri hesabı.

İşletme işlemlerinin tarih sırasına göre muhasebe defterine kaydedilmesidir. Örnek: Mal alımının borç ve alacaklı hesaplarla yazılması.

Yevmiye defterindeki kayıtların ilgili hesaplara sınıflandırılarak aktarıldığı defterdir. Örnek: 153 hesabının borç ve alacak toplamlarının izlenmesi.

Satılan malların maliyetinin dönem sonunda kaydedildiği gelir tablosu hesabıdır. Örnek: Dönem sonunda 150.000 TL'nin bu hesaba aktarılması.

Malın bedelinin daha sonra ödenmek üzere borçlanılarak alınmasıdır. Örnek: 320 Satıcılar hesabının kullanıldığı işlem.

Satılan malın maliyetinin her satış anında kaydedildiği yöntemdir. Örnek: Satış yapıldığı an maliyet kaydının atılması.

Dönem sonunda varlıkların sayılması ve değerlenmesi sürecidir. Örnek: 31 Aralık'ta yapılan depo sayımı.

İşletmeye giren ve çıkan malların tarih, miktar, birim fiyat ve tutar bazında detaylı olarak takip edildiği, stok yönetiminin temelini oluşturan kayıt aracıdır.

Satın alınan her bir malın fiili maliyetinin tek tek takip edildiği, en gerçekçi ancak uygulanması en zor olan stok değerleme yöntemidir.

Dönem içindeki alış fiyatlarının toplamının, alış işlem sayısına bölünmesiyle bulunan ortalama birim maliyet yöntemidir.

Dönem içindeki toplam alış tutarının, toplam alış miktarına bölünmesiyle bulunan ve fiyat dalgalanmalarını dengeleyen değerleme yöntemidir.

Her yeni alış işleminden sonra stokların birim maliyetinin yeniden güncellendiği, devamlı envanter sistemine uygun yöntemdir.

Stoklara ilk giren malların ilk önce satıldığı varsayımına dayanan, özellikle bozulabilir mallar için tercih edilen değerleme yöntemidir.

Stoklara en son giren malların ilk önce satıldığı varsayımına dayanan, Türkiye'de enflasyon muhasebesi ile kullanımı kaldırılmış yöntemdir.

Bir mamulün bilimsel esaslara göre önceden belirlenmiş maliyet unsurlarıdır; fiili maliyetlerle karşılaştırılarak sapmalar analiz edilir.

Değeri düşen malların piyasa fiyatının %10 ve üzerinde düşmesi durumunda, ortalama satış fiyatı veya maliyet bedeli esas alınarak belirlenen değerdir.

Mülkiyeti işletmeye ait olmayan ancak satış için işletmede bulunan veya işletmenin başkasına sattığı mallardır; sayım listelerinde mülkiyet durumuna göre dikkate alınır.

Değeri düşen mallar için ayrılan ve aktif düzenleyici (pasif karakterli) bir hesap olan 158 no'lu hesaptır.

Fiili sayım sonucunda kayıtlardan fazla mal bulunması durumunda kullanılan geçici pasif hesaptır.

Fiili sayım sonucunda kayıtlardan az mal bulunması durumunda kullanılan geçici aktif hesaptır.

Kırılma, bozulma gibi nedenlerle satılma veya kullanılma imkânı tamamen ortadan kalkmış, emsal bedeli sıfır olan mallardır.

5024 sayılı Kanun ile hayatımıza giren ve LIFO yönteminin yasaklanmasına neden olan, fiyat artışlarının mali tablolara etkisini düzenleyen sistemdir.

Bir önceki dönemden devreden ve yeni dönemin başlangıcında stoklarda bulunan malların toplamıdır.

Bir malın işletme ambarına girinceye kadar yapılan tüm alış giderleri ile birlikte toplam satın alma maliyetidir.

Emsal bedelin ortalama fiyat veya maliyet bedeli esaslarına göre belirlenemediği durumlarda takdir komisyonunca belirlenen değerleme yöntemidir.

Daha önce değer düşüklüğü için ayrılan karşılığın, malın satılması veya değerinin artması sonucu işlevini yitirmesiyle gelir kaydedildiği hesaptır.

Dönem sonunda işletmenin elinde bulunan malların fiziksel olarak sayılması, tartılması ve listelenmesi işlemidir.

İşletmenin faaliyetlerinde bir yıldan fazla süre kullanılan, aşınma ve yıpranmaya tabi kıymetlerdir. Örn: İşletmenin kullandığı fabrika binası.

Fiziksel bir yapısı olan, mal ve hizmet üretiminde kullanılan varlıklardır. Örn: 254 Taşıtlar hesabı.

Fiziksel varlığı olmayan, hukuki haklar veya kuruluş giderleri gibi kalemlerdir. Örn: 260 Haklar (patent, lisans).

Üretim faaliyetleri sonucu zamanla tükenen varlıklardır. Örn: Maden ocakları için yapılan 271 Arama Giderleri.

Duran varlık maliyetinin ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesidir. Örn: Makinenin yıllık yıpranma payının gider yazılması.

Bir varlığın satın alınması veya üretilmesi için yapılan tüm harcamaların toplamıdır. Örn: Bir makinenin alış fiyatı + nakliye + montaj gideri.

Bir işletme devralınırken ödenen bedel ile net varlık değeri arasındaki olumlu farktır. Örn: Marka değeri yüksek bir işletmeyi devralırken ödenen ek ücret.

Kiralanan gayrimenkullere yapılan ve kira sonunda mülk sahibine bırakılacak harcamalardır. Örn: Kiralanan dükkanın dekorasyonu.

Duran varlıklar için ayrılan amortismanların toplandığı aktif düzenleyici hesaptır. Örn: 257 nolu hesap.

İnşa veya montaj aşamasındaki varlıkların maliyetlerinin izlendiği hesaptır. Örn: Yapımı devam eden fabrika binası harcamaları.

Duran varlık alımı için önceden ödenen tutarlardır. Örn: Sipariş edilen makine için ödenen kaparo.

Binek otomobillerde kullanılan, aktife giriş tarihinden yıl sonuna kadar olan süre için hesaplanan amortismandır.

Maliyetin ekonomik ömre eşit bölünmesiyle uygulanan yöntemdir. Örn: 5 yıllık ömrü olan makineye her yıl %20 amortisman ayrılması.

İlk yıllarda daha yüksek amortisman ayrılmasını sağlayan, normal oranının iki katı kullanılan yöntemdir.

Doğal afet veya teknik eskime nedeniyle varlığın değerini yitirmesi durumunda uygulanan özel amortisman türüdür.

Varlığın maliyetinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunan değerdir.

Maddi olmayan duran varlıkların veya özel maliyetlerin zamanla yok edilmesi/giderleştirilmesidir.

İşletme faaliyetlerinde kullanılan mobilya, büro cihazı gibi varlıklardır. Örn: Ofis masaları.

Özel tükenmeye tabi varlıklar için ayrılan amortisman karşılığıdır.

Bilançoda aktif grupta yer alıp eksi değerle gösterilen hesaplardır. Örn: 257 Birikmiş Amortismanlar.

İşletmenin kurulması aşamasında yapılan ve aktifleştirilen giderlerdir.

Yeni ürün veya teknoloji oluşturmak için yapılan ve aktifleştirilen harcamalardır.

Üretim faaliyetlerinde kullanılan teknik donanımlardır.

İşletme faaliyetlerini kolaylaştıran yol, köprü, tünel gibi yapılar.

Ekonomik ömrü sonunda varlığın satışından elde edilebilecek tahmini tutardır.

İşletmenin ticari ilişkileri nedeniyle üçüncü kişilere olan borçlarını kapsar. Örnek: Satıcılar hesabı.

Bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında gösterilen değeridir. Borçların değerlemesinde VUK'a göre esas alınan temel ölçüdür.

Bir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi için arz ettiği gerçek değerdir. Bankalar ve sigorta şirketleri borçlarını bu değerle ölçer.

Bir senedin veya borcun üzerinde yazılı olan değerdir. TTK'ya göre borçların değerlemesinde esas alınır.

Vadeli senetlerin değerleme günü itibariyle cari değerine indirgenmesidir. Örnek: 322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı.

Bilançonun pasifinde yer almasına rağmen aktif karakterli çalışan hesaplardır. Örnek: 322 Borç Senetleri Reeskontu.

Personelin işten ayrılması durumunda ödenecek tazminatın dönemlere yayılmasıdır. 472 kodlu hesapta izlenir.

Gelecek aylarda kesinleşecek giderlerin aylık maliyetlere paylaştırılmasıdır. 373 kodlu hesapta izlenir.

Finans kuruluşlarından sağlanan borçların izlendiği gruptur. 300 ve 400 kodlu hesaplarda takip edilir.

İşletmenin borçlu olduğu kişilerle hesap bakiyelerinin doğruluğunu teyit etme işlemidir.

Borcun vadesi ile değerleme günü arasındaki süreye isabet eden faiz tutarıdır.

Londra Bankalar Arası Faiz Oranı olup, faiz oranı yazılı olmayan yabancı paralı senetlerin değerlemesinde kullanılır.

İşletmenin karşılaşabileceği riskler için karşılık ayırmasını gerektiren temel muhasebe kavramıdır.

Yabancı para cinsinden senetli borçların değerlemesinde kullanılan piyasa değeridir.

Bankalardan alınan krediler ve ihraç edilen tahvil/bono gibi borçlanma araçlarını kapsar.

Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre, ait oldukları dönemin mali tablolarına yansıtılmasını öngören temel muhasebe ilkesidir. Örneğin, 2009 yılında ödenen 2 yıllık sigorta priminin sadece 2009'a ait kısmının gider yazılması bu ilkenin gereğidir.

Hasılat ve giderlerin nakit tahsilat veya ödemeye bakılmaksızın, gerçekleştiği dönemde muhasebeleştirilmesidir. Örnek olarak, Aralık ayında kullanılan elektriğin faturası Ocak ayında gelse dahi, giderin Aralık ayına kaydedilmesidir.

Bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında yer alan kayıtlı değeridir. Geçici hesapların bilançoda gösterilmesinde bu değer esas alınır.

İşletmenin cari dönemde peşin ödediği, ancak bir yıl içinde giderleşecek olan tutarların izlendiği hesaptır. Örn: 6 aylık peşin ödenen kira bedeli.

Bir yıldan uzun süreli peşin ödenen giderlerin izlendiği hesaptır. Örn: 3 yıllık peşin ödenen sigorta priminin 1 yılı aşan kısmı.

Cari dönemde hak kazanılan ancak tahsilatı bir yıl içinde yapılacak olan gelirlerin izlendiği hesaptır. Örn: Repo faizinin dönem sonuna kadar işleyen kısmı.

Cari dönemde hak kazanılan ancak tahsilatı bir yıldan uzun sürecek olan gelirlerin izlendiği hesaptır.

İşletmenin peşin tahsil ettiği, ancak hizmetin bir yıl içinde verileceği gelirlerin izlendiği hesaptır. Örn: Peşin alınan 6 aylık kira bedeli.

Peşin tahsil edilen, ancak hizmetin bir yıldan uzun sürede verileceği gelirlerin izlendiği hesaptır.

Cari dönemde gerçekleşmiş ancak ödemesi bir yıl içinde yapılacak giderlerin izlendiği hesaptır. Örn: Aralık ayı elektrik faturası.

Cari dönemde gerçekleşmiş ancak ödemesi bir yıldan uzun sürecek giderlerin izlendiği hesaptır.

Peşin ödenen giderlerin ve henüz tahsil edilmemiş hasılatın mukayyet değerle aktifleştirilmesini düzenleyen Vergi Usul Kanunu maddesidir.

Peşin tahsil edilen gelirlerin ve ödenmemiş giderlerin pasifleştirilmesini düzenleyen Vergi Usul Kanunu maddesidir.

Giderlerin fonksiyonel olarak (üretim, yönetim, pazarlama vb.) izlendiği muhasebe sistemidir. Giderlerin 770 Genel Yönetim Giderleri gibi hesaplara aktarılmasında kullanılır.

Giderlerin yapıldığı anda fonksiyon esasına göre kaydedildiği, daha büyük ölçekli işletmelerin kullandığı maliyet muhasebesi yöntemidir. Örneğin; bir üretim işletmesi tüm 70-78 arası hesap gruplarını bu sistemde kullanabilir.

Giderlerin dönem boyunca çeşit esasına göre izlendiği, belirli limitlerin altındaki işletmelerin tercih edebileceği yöntemdir. Örneğin; 790 İlk Madde ve Malzeme hesabı bu seçenekte giderin türünü belirtir.

Giderlerin işletmedeki departmanlara veya faaliyet alanlarına göre sınıflandırılmasıdır. 7/A seçeneğinde temel alınan bu yöntem, giderin hangi amaçla (yönetim, pazarlama, üretim) yapıldığını gösterir.

Giderlerin niteliklerine göre (işçilik, malzeme, amortisman vb.) sınıflandırılmasıdır. 7/B seçeneğinde temel alınan bu yöntem, harcamanın ne için yapıldığını değil, ne olduğunu tanımlar.

7/A seçeneğinde kullanılan, bir giderin aynı anda hem gider hesabına hem de gider çeşidine kaydedilmesini sağlayan yöntemdir. Böylece hem fonksiyonel hem de detaylı çeşit bazlı takip mümkün olur.

Dönem içinde maliyet hesaplarında biriken tutarların, dönem sonunda gelir tablosundaki sonuç hesaplarına aktarılmasını sağlayan hesaplardır. Örneğin; 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı bu amaçla kullanılır.

Standart maliyet gibi geleceğe dönük maliyetleme yöntemlerinde, fiili maliyet ile standart maliyet arasındaki sapmaları izlemek için kullanılan hesaplardır. Örneğin; 732 Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları hesabı.

70 no'lu grupta yer alan, maliyet muhasebesi ile genel muhasebenin ayrı tutulduğu üretim işletmelerinde kullanılan hesaplardır. Bu hesaplar iki sistem arasında köprü görevi görür.

İşletmenin yeni ürünler geliştirmek veya mevcut yöntemleri iyileştirmek için yaptığı harcamaların izlendiği 750 no'lu hesaptır. Örneğin; yeni bir ürün tasarımı için dışarıdan alınan danışmanlık hizmeti bu hesaba kaydedilir.

Mamulün stoktan çıkışından müşteriye ulaşmasına kadar olan tüm giderlerin izlendiği 760 no'lu hesaptır. Örneğin; satılan ürünlerin müşteriye ulaştırılması için ödenen nakliye ücreti bu hesaba borç kaydedilir.

İşletmenin idari, hukuki, muhasebe ve yönetim fonksiyonları için yapılan harcamaların izlendiği 770 no'lu hesaptır. Örneğin; yönetim binasının sigorta gideri bu hesaba kaydedilir.

İşletmenin borçlanma kaynaklı katlandığı faiz, komisyon ve kur farkı gibi giderlerin izlendiği 780 no'lu hesaptır. Örneğin; banka kredisinin dönem faizi bu hesaba borç kaydedilir.

7/B seçeneğinde, dönem sonunda gider çeşitlerinin fonksiyonlarına göre dağıtılmadan önce toplandığı 799 no'lu hesaptır. Bu hesap, üretim maliyetinin hesaplanmasında ana merkezdir.

7/B seçeneğinde, dönem içinde çeşit esasına göre izlenen giderlerin, dönem sonunda fonksiyonel hesaplara aktarılmasını sağlayan 798 no'lu hesaptır.

Üretilen malın bünyesine doğrudan giren ve maliyetin en önemli unsurunu oluşturan maddelerin izlendiği 71 no'lu hesap grubudur. Sadece üretim işletmelerinde kullanılır.

Üretim sürecinde doğrudan çalışan işçilerin ücret ve yan haklarının izlendiği 72 no'lu hesap grubudur. Bu giderler mamulün maliyetine doğrudan yüklenir.

Direkt ilk madde ve direkt işçilik dışında kalan, üretimle ilgili dolaylı giderlerin (elektrik, amortisman, yardımcı malzeme) izlendiği 73 no'lu hesap grubudur.

Hizmet işletmelerinin sundukları hizmetin maliyetini izlemek için kullandıkları 74 no'lu hesap grubudur. Örneğin; bir otelin sunduğu konaklama hizmetinin maliyeti bu grupta izlenir.

İşletmenin esas faaliyetleri kapsamında yaptığı mal ve hizmet satışlarının toplam değeridir. Örneğin, bir tekstil firmasının sattığı kumaşlar için kestiği faturaların toplamı bu grupta izlenir.

Net satış hasılatına ulaşmak için brüt satışlardan düşülmesi gereken iade ve iskontolardır. Örneğin, hatalı gönderilen bir malın iadesi 610 hesabında izlenir.

Satılan mal veya hizmetin üretimi veya alımı için katlanılan maliyetlerin toplamıdır. Örneğin, bir marketin sattığı ekmeklerin alış bedeli 621 hesabına aktarılır.

Üretim maliyetine girmeyen, işletmenin genel yönetimi ve pazarlaması için yapılan harcamalardır. Örneğin, genel müdürlük binasının kira gideri 632 hesabında izlenir.

Devletin işletmeyi korumak veya teşvik etmek amacıyla verdiği karşılıksız mali yardımlardır. 602 Diğer Gelirler hesabında takip edilir.

Vadeli bir satışın vadesinden önce ödenmesi durumunda alıcıya tanınan indirimdir. 611 Satış İskontoları hesabında izlenir.

Alıcının belirli bir dönemde yüklü alım yapması sonucu hak kazandığı indirimdir. 611 Satış İskontoları hesabında izlenir.

7'li grupta izlenen giderlerin dönem sonunda 6'lı gruba aktarılmasını sağlayan köprü hesaplardır. Örneğin, 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı.

Yabancı para birimiyle yapılan işlemlerden veya dönem sonu kur değerlemelerinden doğan olumlu veya olumsuz farklardır. 646 ve 656 hesaplarda izlenir.

Senetli alacak ve borçların dönem sonlarında bugünkü değerine indirgenmesi işlemidir. 647 ve 657 hesaplarda faiz gelir/gideri olarak izlenir.

İşletmenin borçlanma maliyetleri olan faiz, kur farkı ve komisyonlardır. Örneğin, banka kredisinin faiz ödemesi 660 hesabında izlenir.

İşletmenin normal faaliyetleri dışında, arızi olarak ortaya çıkan giderlerdir. Örneğin, grev nedeniyle üretimin durması sonucu oluşan giderler 680 hesabına yazılır.

Tüm gelir ve gider hesaplarının dönem sonunda toplandığı aracı hesaptır. Hesabın bakiyesi işletmenin vergi öncesi sonucunu verir.

Vergi ve yasal yükümlülükler düşüldükten sonra kalan, bilançoya aktarılacak olan nihai tutardır.

Bir işletmenin sermayesine %50'ye kadar katıldığı ortaklıktır. Buradan gelen kâr payları 640 hesabında izlenir.

Bir işletmenin sermayesine %50'den fazla katıldığı ortaklıktır. Buradan gelen kâr payları 641 hesabında izlenir.

Geçmişte risk için ayrılan ancak artık riskin gerçekleşmediği anlaşılan karşılıkların iptal edilerek gelir yazılmasıdır (644).

Doğal afet veya grev gibi nedenlerle üretimin durması sonucu oluşan sabit giderlerdir (680).

Tüm gelir ve gider hesapları kapatıldıktan sonra sadece bilanço hesaplarının kaldığı, kapanış öncesi alınan mizan tablosudur.

Yıl sonunda tüm hesapların sıfırlanması için yapılan, aktiflerin alacaklandırıldığı, pasiflerin borçlandırıldığı son yevmiye kaydıdır.

Muhasebenin sadece işletme sahiplerine değil, tüm toplumun çıkarlarını gözeterek tarafsız ve dürüst bilgi üretmesi gerektiğini ifade eder. Örneğin, mali tabloların kamuoyuna sunulurken gerçeğe uygun hazırlanması bu sorumluluğun bir parçasıdır.

İşletmenin, sahiplerinden ve yöneticilerinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğunu belirtir. İşletme sahibi şahsi harcamalarını işletme muhasebesine dahil edemez; tüm işlemler işletme kişiliği adına yapılır.

İşletmelerin faaliyetlerini süresiz olarak sürdüreceği varsayımıdır. Bu kavram, varlıkların maliyet bedeliyle değerlenmesinin ve amortisman ayrılmasının temel dayanağıdır.

İşletmenin sınırsız ömrünün belirli dönemlere (genellikle bir takvim yılı) bölünmesidir. Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre ilgili dönemde kaydedilmesi bu kavramın gereğidir.

İktisadi olayların muhasebeye ortak bir birim olan para ile yansıtılmasıdır. Türkiye'de muhasebe kayıtları ulusal para birimi olan Türk Lirası ile tutulur.

Varlıkların edinilmesinde piyasa değeri yerine elde etme maliyetinin esas alınmasıdır. Örneğin, satın alınan bir demirbaşın muhasebeye alış faturası tutarı ile kaydedilmesi gerekir.

Muhasebe kayıtlarının objektif ve usulüne uygun belgelere (fatura, fiş, makbuz) dayandırılmasıdır. Kayıtlar kişisel yorumlara değil, somut kanıtlara dayanmalıdır.

Seçilen muhasebe politikalarının dönemler boyunca değiştirilmeden uygulanmasıdır. Bu, mali tabloların yıllar itibarıyla karşılaştırılabilir olmasını sağlar.

Mali tabloların, karar alıcılar için yeterli, açık ve anlaşılır bilgi içermesi zorunluluğudur. Tabloda yer almayan ancak kararı etkileyebilecek bilgiler dipnotlarda açıklanmalıdır.

Muhasebede temkinli davranılması ve risklerin önceden öngörülmesidir. Muhtemel giderler için karşılık ayrılırken, gerçekleşmemiş gelirler için işlem yapılmaz.

Bir hesap kaleminin mali tabloları etkileyecek düzeyde olması durumudur. Küçük tutarlı önemsiz giderler doğrudan gider yazılabilirken, büyük tutarlı varlıklar ayrı gösterilmelidir.

İşlemlerin biçiminden ziyade ekonomik özünün esas alınmasıdır. Örneğin, hukuken başkası adına kayıtlı olsa bile, ekonomik kontrolü işletmede olan bir varlığın işletme bilançosunda gösterilmesi gerekebilir.

İşletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını ve bu varlıkların kaynaklarını gösteren statik bir tablodur. Aktif ve pasif olmak üzere iki ana bölümden oluşur.

İşletmenin belli bir dönemdeki gelir, gider ve kâr/zarar durumunu gösteren dinamik bir tablodur. İşletmenin performansını ölçmeye yarar.

Bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlık grubudur. Kasa, banka, stoklar ve ticari alacaklar bu grupta yer alır.

Bir hesap döneminden daha uzun süre işletme faaliyetlerinde kullanılacak varlıklardır. Binalar, taşıtlar ve demirbaşlar bu grupta yer alır.

İşletme sahiplerinin işletme üzerindeki haklarını temsil eden gruptur. Sermaye, yedekler ve dönem net kârı/zararı burada toplanır.

Alacak veya borç senetlerinin bilanço tarihindeki bugünkü değerine indirgenmesi işlemidir. Gerçeğe uygun değerleme için yapılır.

Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların maliyetinin, faydalı ömürleri boyunca giderleştirilmesidir. Varlığın değer kaybını yansıtır.

Vergi ve yasal yükümlülüklerden önceki ticari kârdır. TTK hükümlerine göre oluşan bu kâr, dağıtım tablosunun düzenlenmesinde esas alınır.

Dönem kârının %5'i oranında, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılan zorunlu yedektir. Örnek: 100.000 TL sermayesi olan bir şirketin 20.000 TL'lik yedek akçeye ulaşana kadar her yıl %5 ayırmasıdır.

Birinci tertip yedek ve birinci temettü ayrıldıktan sonra, dağıtılması kararlaştırılan kârın %10'udur. 10/110 oranıyla hesaplanır ve 540 Yasal Yedekler hesabında izlenir.

İşletmenin ödenmiş sermayesi üzerinden hesaplanan %5 oranındaki kâr payıdır. 331 Ortaklara Borçlar hesabında izlenir.

Yasal yedekler ve birinci temettü ayrıldıktan sonra kalan kârdan ortaklara dağıtılan kısımdır. Yönetim kurulunun dağıtım kararı almasıyla kesinleşir.

Önceki dönemlerden devreden zararlardır. TTK m.470'e göre kâr dağıtımı yapılabilmesi için bu zararların dönem kârı ile kapatılması şarttır.

Esas sermaye ile ödenmemiş sermaye arasındaki farktır. Yedek akçe hesaplamalarında temel baz olarak kullanılır.

İşletmenin dönem faaliyetleri sonucunda elde ettiği ve dağıtıma konu olan net kârın izlendiği hesaptır.

Dönem sonunda oluşan zararın izlendiği pasif düzenleyici hesaptır. Zarar dağıtımında bu hesap kullanılır.

Zarar dağıtımında ortakların payına düşen zararın takip edildiği hesaptır. Ortakların işletmeye olan borcunu temsil eder.

Kâr dağıtımı sonucunda ortaklara ödenecek olan temettülerin izlendiği hesaptır.

I. ve II. tertip yedek akçelerin izlendiği hesaptır. İşletmenin kârının bir kısmının kanuni zorunlulukla alıkonulmasını temsil eder.

Yasal bir zorunluluk olmaksızın, yönetim kurulu önerisi ve genel kurul kararıyla ayrılan yedeklerdir.

Anonim şirketlerde kâr dağıtımına karar vermeye yetkili en üst organdır. Bu yetkisini devredemez.

Limited şirketlerde kâr dağıtımı konusunda karar alma yetkisine sahip olan organdır.

Kâr veya zarar dağıtımının ortaklar arasında adil ve sözleşmeye uygun yapılmasıdır. Aykırılık durumunda mahkemece iptal edilebilir.

Ortağın şirkete koyduğu sermayenin toplam sermaye içindeki oranıdır. Kâr dağıtımında baz alınan temel kriterlerden biridir.