← Ünite 10
Muhasebeye Giriş

Ünite 10: Ticaret İşletmelerinde Muhasebe Uygulaması

Ata Ticaret Başlangıç Stoğu
Ata Ticaret İşletmesi'nin 31.12.2016 tarihi itibarıyla bilançosunda 250.000 TL değerinde 25 adet X malı bulunmaktadır. Bu durum, X malının birim maliyetinin 10.000 TL olduğunu göstermektedir.
Han İşletmesi Alış İndirimi
14 Ocak'ta Han İşletmesinden 200.000 TL'ye alınan 40 adet Y malı için, kriterlere uymaması nedeniyle 16 Ocak'ta 40.000 TL indirim alınmıştır. Bu indirimle Y malının birim maliyeti 4.500 TL'ye düşmüştür.
Yıldız İşletmesi İade Tutarı
21 Ocak'ta Yıldız İşletmesine birim fiyatı 8.000 TL'den satılan Y mallarından 5 adedi 22 Ocak'ta iade edilmiştir. Bu iade işlemiyle satış hasılatı 40.000 TL düzeltilmiştir.
Öz İşletmesi Z Malı Alışı
25 Ocak'ta Öz İşletmesinden 30 adet Z malı toplam 450.000 TL'ye satın alınmış olup, birim alış fiyatı 15.000 TL olarak gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavramlar

Açılış KaydıDönem başı bilançosunda yer alan aktif ve pasif hesapların, yeni dönemin yevmiye ve büyük defterlerine aktarılması amacıyla yapılan ilk yevmiye kaydıdır.
Sürekli Envanter YöntemiHer mal satışı yapıldığında, satılan malın maliyetinin anında hesaplanıp 'Satılan Malların Maliyeti' hesabına borç, 'Ticari Mallar' hesabına alacak kaydedildiği stok takip yöntemidir.
Dönem Sonu Envanter YöntemiDönem içinde satılan malların maliyetinin kaydedilmediği, sadece dönem sonunda yapılan fiziki sayım sonucunda satılan malların maliyetinin topluca hesaplandığı yöntemdir.
Giriş NavlunuSatın alınan ticari malların işletmeye getirilmesi için katlanılan taşıma, nakliye ve yükleme giderlerini ifade eden hesaptır.
Alış İade ve İndirimleriDönem sonu envanter yönteminde, satın alınan mallardan kusurlu olanların satıcıya geri gönderilmesi veya satıcının yaptığı fiyat indirimlerinin kaydedildiği hesaptır.
Satış İade ve İndirimleriMüşterilerin aldıkları malları iade etmeleri veya bu mallardaki kusurlar nedeniyle müşterilere yapılan indirimlerin izlendiği hesaptır.
Satılan Malların Maliyetiİşletmenin dönem içinde sattığı ticari malların tedarik edilmesi veya üretilmesi için katlandığı toplam direkt maliyeti gösteren hesaptır.
Ticari Mallar Hesabıİşletmenin satmak amacıyla satın aldığı ve üzerinde herhangi bir değişiklik yapmadan satacağı stokların izlendiği aktif karakterli hesaptır.
Alışlar HesabıDönem sonu envanter yönteminde, dönem içinde satın alınan tüm ticari malların alış bedellerinin kaydedildiği geçici hesaptır.
MizanYevmiye defterine yapılan kayıtların büyük defter hesaplarına doğru aktarılıp aktarılmadığını kontrol etmeye yarayan matematiksel tablodur.
Brüt Kârİşletmenin net satış hasılatından, satılan malların maliyetinin çıkarılması sonucu elde edilen faaliyet kârlılığı göstergesidir.
Faaliyet Giderleriİşletmenin esas faaliyetiyle ilgili olan pazarlama, satış, dağıtım ve genel yönetim giderlerinin toplandığı gider grubudur.
Finansman Giderleriİşletmenin borçlanma ve krediler nedeniyle katlandığı faiz, kur farkı ve benzeri giderlerin izlendiği hesaptır.
Dağıtılmamış KârlarGeçmiş dönemlerden devreden ve henüz ortaklara dağıtılmamış olan birikmiş kârlar ile cari dönem net kârının toplamını gösteren özsermaye hesabıdır.
Taşıma GideriSatılan malların müşteriye ulaştırılması için işletme tarafından üstlenilen ve pazarlama gideri niteliği taşıyan nakliye harcamalarıdır.
Demirbaşlar Hesabıİşletme faaliyetlerinde bir yıldan uzun süre kullanılmak amacıyla satın alınan büro makinesi, mobilya, klima gibi duran varlıkların izlendiği hesaptır.
Banka Kredileriİşletmenin bankalardan sağladığı kısa veya uzun vadeli nakdi borçların izlendiği pasif karakterli hesaptır.
Sermaye Hesabıİşletme sahiplerinin veya ortaklarının işletmeye kuruluşta veya sonradan tahsis ettikleri varlıkların nominal değerini gösteren özsermaye hesabıdır.
Çeşitli Borçlarİşletmenin ticari faaliyeti dışındaki nedenlerle ortaya çıkan ve senetsiz olan borçlarının izlendiği hesaptır.
Ücret Gideriİşletme personelinin hizmetleri karşılığında hak ettiği ve yönetim ya da pazarlama gideri olarak sınıflandırılan brüt maaş ödemeleridir.
Reklam Gideriİşletmenin veya ürünlerinin tanıtımı amacıyla gazete, televizyon gibi mecralara ödenen pazarlama ve satış gideridir.
Fiziki Sayım (Envanter)Dönem sonunda depolarda bulunan fiili mal miktarının sayılarak, tartılarak veya ölçülerek tespit edilmesi işlemidir.
Büyük Defter (Defteri Kebir)Yevmiye defterine kaydedilen işlemleri sistemli bir şekilde hesaplara göre sınıflandıran ve dağıtan muhasebe defteridir.

Diğer Önemli Bilgiler

Ata Ticaret Reklam Gideri

31 Ocak'ta gazetelere verilen 5.000 TL'lik reklam bedeli henüz ödenmediği için 'Reklam Gideri' borçlandırılırken 'Çeşitli Borçlar' hesabı alacaklandırılmıştır.

Ata Ticaret Dönem Net Kârı

Ocak 2017 dönemine ait gelir tablosuna göre Ata Ticaret İşletmesi 656.000 TL net satış ve 362.500 TL satılan malın maliyeti ile 203.500 TL dönem net kârı elde etmiştir.

Tango Ticaret Başlangıç Stoğu

Tango Ticaret İşletmesi'nin 30 Eylül 2017 tarihli bilançosunda ticari mallar hesabı bakiyesi 23.500 TL'dir ve bu tutar dönem başı stok değerini oluşturmaktadır.

Samba Firması Y Malı Alımı

1 Ekim'de Samba Firmasından 200 adet Y malı toplam 20.000 TL'ye kredili alınmış olup, birim alış fiyatı 100 TL olarak gerçekleşmiştir.

Samba Firması Borç Ödemesi

11 Ekim'de Samba Firmasına olan borcun tamamı ödenmiştir. 20.000 TL'lik ilk borçtan 2.000 TL iade ve 1.200 TL indirim düşülerek 16.800 TL ödeme yapılmıştır.

Latin Şirketi X Malı Satışı

17 Ekim'de Latin Şirketine 80 adet X malı toplam 32.000 TL'ye satılmıştır. Bu işlemde bir adet X malının satış fiyatı 400 TL'dir.

Latin Şirketi İade İşlemi

20 Ekim'de Latin Şirketi 10 adet X malını iade etmiş ve satış fiyatı olan 400 TL üzerinden toplam 4.000 TL'lik satış iade kaydı yapılmıştır.

Tango Ticaret Reklam Ödemesi

13 Ekim'de tanıtım amacıyla gazetelere verilen reklam için 8.000 TL peşin ödeme yapılmış ve doğrudan reklam gideri olarak kaydedilmiştir.

Tango Ticaret Dönem Sonu Stoğu

31 Ekim'de yapılan fiziki sayım sonucunda Tango Ticaret İşletmesi'nin depolarında 26.000 TL değerinde ticari mal stoğu kaldığı tespit edilmiştir.

Tango Ticaret Dönem Net Kârı

Ekim 2017 döneminde Tango Ticaret İşletmesi 55.000 TL net satış ve 31.750 TL satılan malın maliyeti ile 6.850 TL dönem net kârı elde etmiştir.

Tango Ticaret Dağıtılmamış Kârları

Tango Ticaret'in dönem başı 52.000 TL olan dağıtılmamış kârlarına, Ekim ayı net kârı olan 6.850 TL eklenerek dönem sonu bilançosunda 58.850 TL'ye ulaşılmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Sürekli envanter yönteminde 'Alışlar' hesabının asla kullanılmadığını, tüm alış işlemlerinin doğrudan 'Ticari Mallar' hesabına kaydedildiğini unutmayın.
  • Dönem sonu envanter yönteminde satılan malların maliyetini hesaplayabilmek için dönem sonu fiziki stok sayım sonucunun mutlaka verilmiş olması gerekir; aksi takdirde maliyet hesaplanamaz.
  • Satış iadelerinde yevmiye kaydı yaparken, satış fiyatı üzerinden hasılat düzeltmesi ile maliyet bedeli üzerinden stok düzeltmesini birbirine karıştırmayın; sürekli envanterde her ikisi de ayrı ayrı kaydedilir.
  • Gelir tablosunda 'Net Satışlar' hesaplanırken 'Satış İade ve İndirimleri' hesabının düşüldüğünü, 'Brüt Kâr' hesaplanırken ise 'Satılan Malların Maliyeti'nin düşüldüğünü işlem sırasıyla aklınızda tutun.
  • Banka kredisi ödemelerinde anapara ödemesinin bilançoda borç azaltıcı rol oynadığını, ödenen faiz kısmının ise gelir tablosunda 'Faiz Gideri' olarak dönem gideri yazıldığını ayırt edin.