← Ünite 7

Ünite 7: 7. Karar Alma — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

  1. Alıştırma 1myders hazırladı
    Çalıştığınız veya bildiğiniz bir işletmeyi düşünerek, bu işletmede alınan bir adet 'programlı' ve bir adet 'programsız' karar örneği belirleyiniz ve aralarındaki temel farkları analiz ediniz.
    Yanıt / ipucu
    Programlı karara örnek olarak haftalık malzeme siparişi veya rutin personel vardiya düzenlemesi verilebilir. Programsız karara ise yeni bir pazara giriş veya kriz anında şirket birleşmesi örnek gösterilebilir; ikincisi yüksek belirsizlik ve stratejik analiz gerektirir.
  2. Alıştırma 1myders hazırladı
    Çalıştığınız veya bildiğiniz bir işletmeyi düşünerek, bu işletmede alınan bir adet 'programlı' ve bir adet 'programsız' karar örneği belirleyiniz ve aralarındaki temel farkları yönetim kademesi açısından karşılaştırınız.
    Yanıt / ipucu
    Programlı karara örnek olarak haftalık malzeme siparişi (alt kademe), programsız karara ise yeni bir pazara giriş stratejisi (tepe yönetim) verilebilir. İlki rutin ve kurallara bağlıyken, ikincisi yüksek belirsizlik ve stratejik analiz gerektirir.
  3. Alıştırma 2myders hazırladı
    Rasyonel karar alma sürecinin ikinci aşaması olan 'problemin teşhis edilmesi' adımını açıklamak için, bir işletmede yaşanan 'satışların düşmesi' durumunun kök nedenlerini bulmaya yönelik bir analiz senaryosu kurgulayınız.
    Yanıt / ipucu
    Satış düşüşü sadece bir belirtidir. Yönetici, bu belirtinin arkasındaki kök nedeni bulmak için rakip fiyatlarını, ürün kalitesindeki değişimleri veya müşteri memnuniyeti anketlerini inceleyerek gerçek problemi (örneğin, dağıtım kanalındaki bir aksamayı) teşhis etmelidir.
  4. Alıştırma 2myders hazırladı
    Rasyonel karar alma sürecinin ikinci aşaması olan 'problemin teşhisi' konusunu ele alınız. Bir işletmede yaşanan 'müşteri şikayetlerinin artması' durumunun sadece bir belirti olduğunu kabul ederek, bunun arkasında yatan olası kök nedenleri ortaya çıkaracak bir araştırma planı hazırlayınız.
    Yanıt / ipucu
    Öğrenci, şikayetlerin kaynağına inmek için anket, mülakat veya ürün kalite kontrolleri gibi yöntemleri içeren bir plan sunmalıdır. Bu süreç, belirti ile (şikayet artışı) kök nedenin (örneğin, hammadde kalitesizliği veya personel yetersizliği) ayırt edilmesini sağlar.
  5. Alıştırma 3myders hazırladı
    Herbert Simon'ın 'Sınırlı Rasyonellik' ve 'Tatmin Olma' kavramlarını, günlük hayatta veya iş hayatında karşılaştığınız bir satın alma kararı üzerinden tartışarak açıklayınız.
    Yanıt / ipucu
    Bir yönetici yeni bir ofis yazılımı seçerken piyasadaki yüzlerce seçeneğin tamamını inceleyemez (sınırlı rasyonellik). Bunun yerine, bütçe ve temel işlevsellik kriterlerini karşılayan ilk uygun yazılımı seçerek süreci tamamlar (tatmin olma).
  6. Alıştırma 3myders hazırladı
    Herbert Simon'ın 'Sınırlı Rasyonellik' ve 'Tatmin Olma' kavramlarını günlük hayatınızdan veya iş yaşamınızdan seçeceğiniz bir satın alma kararı üzerinden analiz ederek açıklayınız.
    Yanıt / ipucu
    Öğrenci, örneğin bir bilgisayar alırken piyasadaki tüm modelleri inceleyemediğini (sınırlı rasyonellik) ve bütçesi ile temel ihtiyaçlarını karşılayan ilk uygun modeli seçtiğini (tatmin olma) belirterek Simon'ın modelini somutlaştırmalıdır.
  7. Alıştırma 4myders hazırladı
    Grup halinde karar almanın avantaj ve dezavantajlarını dengelemek adına, bir yöneticinin grup içindeki 'baskın kişiliklerin' etkisini azaltmak için ne tür önlemler alabileceğini araştırıp öneriler sununuz.
    Yanıt / ipucu
    Yönetici, herkesin eşit söz hakkı almasını sağlayan beyin fırtınası yöntemlerini kullanabilir, yazılı/isimsiz fikir toplama yoluna gidebilir veya grup üyelerini alt çalışma gruplarına bölerek baskın figürlerin etkisini sınırlayabilir.
  8. Alıştırma 4myders hazırladı
    Grup halinde karar almanın avantaj ve dezavantajlarını değerlendirmek amacıyla, bir işletmede 'yeni bir reklam kampanyası' tasarlanırken grup çalışması yapılmasının yaratacağı olumlu ve olumsuz etkileri tartışınız.
    Yanıt / ipucu
    Grup çalışması, farklı departmanlardan yaratıcı fikirlerin bir araya gelmesini sağlar (avantaj); ancak baskın bir yöneticinin fikrinin sorgulanmadan kabul edilmesi veya ortak karara varma sürecinin çok uzun sürmesi gibi riskler barındırır (dezavantaj).
  9. Alıştırma 5myders hazırladı
    Karar alma sürecinde yöneticilerin karşılaştığı beş temel kısıtlamayı (otorite, insan faktörü, fiziksel kısıtlar, teknolojik imkanlar ve ekonomik maliyetler) dikkate alarak, bir fabrikanın üretim kapasitesini artırma kararı önündeki engelleri bu kısıtlar çerçevesinde örneklendiriniz.
    Yanıt / ipucu
    Kapasite artırımı kararı; bütçe yetersizliği (ekonomik), eski makine parkuru (teknolojik), kalifiye iş gücü eksikliği (insan), fabrika binasının dar olması (fiziksel) ve yasal izinler (otorite) kısıtlarına takılabilir. Karar verici bu beş unsuru optimize etmelidir.
  10. Alıştırma 5myders hazırladı
    Karar alma sürecinde yöneticilerin karşılaştığı beş temel kısıtlamayı (otorite, insan faktörü, fiziksel kısıtlar, teknolojik imkanlar ve ekonomik maliyetler) göz önünde bulundurarak, bir restoranın paket servis hizmetine başlama kararı alırken bu kısıtları nasıl değerlendirmesi gerektiğini açıklayınız.
    Yanıt / ipucu
    Yönetici; yasal izinleri (otorite), kurye personelini (insan), motor/ekipman varlığını (fiziksel), sipariş uygulamasını (teknoloji) ve başlangıç bütçesini (ekonomik) analiz ederek bu kısıtlar çerçevesinde en mantıklı alternatifi seçmelidir.