Ünite 9: 9. Modern Organizasyon Yapıları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Matriks organizasyon yapısını benimseyen bir şirkette çalışan bir yazılım uzmanı olduğunuzu hayal edin. Bu yapıda karşılaşabileceğiniz 'ikili yetki' sorununu ve bu sorunun klasik yönetim ilkeleriyle nasıl çeliştiğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Matriks yapıda çalışanlar hem fonksiyonel yöneticiye (kaynak müdürü) hem de proje yöneticisine karşı sorumludur; bu durum klasik yönetimin 'komuta birliği' (tek bir üste bağlı olma) ilkesiyle çelişir. Bu ikili otorite, önceliklerin çakışmasına ve rol çatışmalarına yol açabilir.
Alıştırma 1myders hazırladı
Matriks organizasyon yapısını benimseyen bir şirkette çalışan bir yazılım uzmanı olduğunuzu hayal edin. Bu yapıda karşılaşabileceğiniz 'ikili yetki' çatışmasını bir örnek senaryo üzerinden açıklayınız ve bu çatışmayı çözmek için proje yöneticisinin hangi becerileri kullanması gerektiğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Yazılım uzmanı, kaynak müdürünün rutin eğitim talebi ile proje yöneticisinin acil kod teslimi talebi arasında kalabilir. Bu durumda proje yöneticisi, dikey komuta yetkisine sahip kaynak müdürüyle uzlaşmak için informal iletişim, müzakere ve ikna becerilerini kullanmalıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Takım esaslı bölümlere ayırma modelini kullanan bir otomotiv firmasını ele alarak, 'fonksiyonlar arası takımların' işletmeye sağlayacağı avantajları ve dezavantajları karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Bu takımlar bölümler arası engelleri kaldırarak hızlı karar almayı ve esnekliği artırır. Ancak, iki farklı yöneticiye raporlama yapmanın yarattığı rol çatışmaları ve uzun süren koordinasyon toplantıları zaman ve maliyet kaybına yol açabilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Geleneksel organizasyonlardaki 'komuta birliği' (tek bir astın tek bir üste bağlı olması) ilkesi ile matriks ve takım esaslı organizasyonlardaki çoklu raporlama ilişkisini karşılaştırarak avantaj ve dezavantajlarını analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Komuta birliği kafa karışıklığını önler ve netlik sağlar ancak hantaldır. Çoklu raporlama ise esneklik ve hızlı bilgi akışı sağlar ancak rol çatışmalarına ve çalışan üzerinde yüksek strese yol açabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Şebeke organizasyon türlerinden olan 'Dâhili Şebeke' ile 'Dengeli Şebeke' yapılarını temel özellikleri ve işleyiş biçimleri açısından karşılaştırarak birer örnekle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Dâhili şebekede holding bünyesindeki gibi işletme içi birimler bağımsızlaşıp piyasa fiyatıyla işlem yaparken, dengeli şebekede ana işletme dışarıdaki bağımsız tedarikçilerle (örneğin otomotiv yan sanayi) koordinasyonu sağlar. İlkinde içsel pazar ilişkileri, ikincisinde ise dışsal stratejik işbirlikleri ön plandadır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın 'takım esaslı bölümlere ayırma' yöntemini kullanarak yeni bir elektrikli araç modeli geliştireceğini varsayalım. Bu amaçla kurulacak 'fonksiyonlar arası takımda' hangi departmanlardan uzmanların yer alması gerektiğini gerekçeleriyle belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Takımda Ar-Ge, üretim, pazarlama ve finans departmanlarından uzmanlar yer almalıdır. Bu sayede tasarım, üretilebilirlik, pazar talebi ve bütçe sınırları aynı anda değerlendirilerek bölümler arası engeller aşılır ve süreç hızlanır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Dinamik şebeke organizasyonlarının küresel rekabette esneklik sağlamasına rağmen ne tür riskler barındırdığını ünite özetindeki bilgilere dayanarak analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Dinamik şebekeler merkezi bir lider olmadan aracı bir organizatörle çalıştığı için hızlı uyum sağlarlar; ancak bu durum kontrol kaybına, ortaklar arası ilişkilerde kopukluğa ve zamanla koordinasyon hantallığına yol açabilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Şebeke organizasyon türlerinden olan 'Dâhili Şebeke' ile 'Dengeli Şebeke' yapılarını, işletmeler arası sahiplik ve koordinasyon ilişkileri açısından karşılaştırarak temel farklarını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Dâhili şebekede birbiriyle ticaret yapan birimler aynı ana holdinge/işletmeye aittir ve piyasa fiyatı üzerinden işlem yapar. Dengeli şebekede ise ana işletme, kendisinden tamamen bağımsız olan dış tedarikçi ve alt yüklenici işletmelerle uzun süreli işbirliği ve koordinasyon kurar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Geleneksel hiyerarşik bir yapıdan matriks organizasyon yapısına geçiş yapacak bir genel müdür için geçiş sürecini kolaylaştıracak bir strateji önerisi geliştiriniz.
Yanıt / ipucu
Geçişin zorluğunu azaltmak için takım çalışmasına yatkın personelden oluşan pilot gruplarla kademeli bir başlangıç yapılmalıdır. Ayrıca, proje yöneticilerinin informal iletişim becerilerini geliştirecek eğitimler düzenlenmeli ve açık iletişim kanalları kurulmalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Bir tekstil firmasının tasarım dışındaki tüm üretim, lojistik ve pazarlama faaliyetlerini dış kaynaklardan (outsourcing) sağladığı bir 'Dinamik Şebeke' modelini inceleyiniz. Bu modelin firmaya sağladığı küresel rekabet avantajlarını ve karşı karşıya kalabileceği olası riskleri değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Bu model firmaya yüksek esneklik, düşük sabit maliyet ve küresel değişimlere hızlı uyum avantajı sağlar. Ancak, dış ortaklar üzerinde doğrudan kontrol kaybı, tedarik zincirinde kopukluklar ve kalite standardizasyonu sorunları gibi ciddi riskler barındırır.
