← Ünite 10
Pazarlama Yönetimi

Ünite 10: Pazarlamada Fiyatlandırma Uygulamaları

999 TL Psikolojik Sınırı
Araştırmalar, 1000 TL yerine 999 TL olarak belirlenen fiyatların, aradaki fark sadece 1 TL olmasına rağmen tüketicide çok daha yüksek satın alma niyeti oluşturduğunu göstermektedir.
Target'ın Değer Stratejisi
Target perakende zinciri, kendi markasıyla ürettiği ürünleri rakiplerinden daha düşük fiyatlandırarak 'değer fiyatlandırması' stratejisini başarıyla uygulamaktadır.
İndirim Marketleri Büyüklüğü
Türkiye'de BİM, A101 ve Şok gibi indirim marketleri yaklaşık 15 milyar dolarlık bir pazar büyüklüğüne ve 9000'den fazla satış noktasına ulaşmıştır.
Private Label Etkisi
İndirim marketleri, toplam gıda perakendesinden %15 pay alırken, başarılarının sırrı 'private label' denilen kendi ürettikleri markalı ürünlerin maliyet avantajıdır.

Anahtar Kavramlar

Talep EğrisiBelirli bir zaman diliminde, farklı fiyat seviyelerinde tüketicilerin satın alabileceği toplam ürün miktarını gösteren grafiksel gösterimdir.
Talebin Fiyat ElastikiyetiFiyattaki yüzde birimlik değişimin, talep edilen miktarda ne kadarlık bir yüzde değişime yol açtığını gösteren duyarlılık ölçüsüdür.
Elastik TalepFiyat değişimlerine karşı talebin çok duyarlı olması durumudur; elastikiyet değeri 1'den büyüktür ve fiyat düşüşü toplam geliri artırır.
İnelastik TalepFiyat değişimlerine rağmen talep miktarının önemli ölçüde değişmediği durumdur; örneğin zorunlu ihtiyaç maddelerinde fiyat artsa da talep pek düşmez.
Birim ElastikiyetFiyattaki değişim oranı ile talep edilen miktardaki değişim oranının birbirine eşit olduğu ve toplam gelirin sabit kaldığı durumdur.
Sabit MaliyetÜretim hacmi artsa da azalsa da değişmeyen, bina kirası veya yönetici maaşları gibi kaçınılmaz işletme giderleridir.
Değişken MaliyetÜretim miktarına doğrudan bağlı olan, hammadde ve doğrudan işçilik gibi üretim arttıkça artan maliyet kalemleridir.
Başa-Baş Analiziİşletmenin toplam gelirinin toplam maliyetine eşit olduğu, yani ne kâr ne de zarar ettiği satış miktarını belirleyen analizdir.
Rayiç Bedel (Going Rate)İşletmenin kendi maliyetlerini ikinci plana atarak, fiyatını tamamen rakiplerin ortalama fiyatlarına göre belirlediği yöntemdir.
Algılanan DeğerTüketicinin bir ürüne; kalitesi, markası ve sunduğu faydalar doğrultusunda zihninde biçtiği toplam kıymet takdiridir.
Pazarın Kaymağını AlmaYeni bir ürünün başlangıçta çok yüksek fiyattan satılarak, rakipler girmeden önce yüksek kâr elde edilmesini amaçlayan stratejidir.
Pazara Nüfuz EtmePazara girişte çok düşük fiyat uygulayarak hızla geniş bir müşteri kitlesine ulaşmayı ve yüksek pazar payı kapmayı hedefleyen yöntemdir.
Referans FiyatTüketicinin geçmiş deneyimlerine dayanarak bir ürünün fiyatının ne olması gerektiğine dair zihninde oluşturduğu standart fiyat algısıdır.
Sepet FiyatlandırmaBirden fazla ürünün bir paket haline getirilerek, toplamda tek tek alımlardan daha ucuza sunulmasıdır (Örn: Otel+Yemek+Eğlence paketi).
Zorunlu Ürün FiyatlandırmasıAna ürünün (tıraş makinesi) düşük, onunla kullanılması zorunlu olan parçanın (tıraş bıçağı) yüksek kâr marjıyla satılmasıdır.
FOB-Orijin FiyatlandırmaÜrünün mülkiyetinin ve taşıma riskinin fabrikadan çıktığı anda alıcıya geçtiği, nakliye maliyetini alıcının üstlendiği coğrafi fiyatlandırma türüdür.
Dinamik FiyatlandırmaFiyatların müşteri ihtiyacına, zamana veya stok durumuna göre anlık olarak değiştirilmesidir; internet sitelerinde sıkça kullanılır.

Diğer Önemli Bilgiler

Lego-Raf Sistemi

İndirim marketleri, ürünleri rafa tek tek dizmek yerine kutularıyla koyarak (Lego-raf) işçilik maliyetlerini düşürmekte ve bu tasarrufu fiyatlara yansıtmaktadır.

Amazon'un Veri Tabanı

Amazon.com, müşterilerinin geçmiş alışveriş verilerini kullanarak kişiye özel 'dinamik fiyatlandırma' teklifleri sunabilen en büyük dijital platform örneğidir.

Oligopol Piyasa Örneği

Ürün farklılığının az olduğu petrol veya demir-çelik gibi pazarlarda işletmeler genellikle 'rayiç bedel' yöntemini kullanarak lideri takip ederler.

Hizmet Sektöründe Sepet Fiyat

Tiyatrolar ve spor kulüpleri, tekil bilet fiyatlarını toplamak yerine sezonluk kombine bilet satışı yaparak sepet fiyatlandırma stratejisini uygularlar.

Tost Makinesi Maliyet Örneği

Metindeki örneğe göre; 10 TL değişken ve 300.000 TL sabit maliyeti olan bir işletme, 50.000 adet satışta 16 TL birim maliyete ulaşır.

Başa-Baş Noktası Hesabı

Verilen örnekte, 20 TL satış fiyatı ve 10 TL değişken maliyetle, 300.000 TL sabit maliyeti karşılamak için en az 30.000 adet satış yapılması gerekir.

IKEA ve Southwest Örneği

IKEA ve Southwest Airlines, kaliteden ödün vermeden operasyonel maliyetleri düşürerek tüketiciye yüksek değer sunan 'değer fiyatlandırması' temsilcileridir.

Uluslararası Fiyat Faktörleri

Bir işletme yurt dışına açılırken sadece maliyeti değil; o ülkenin kanunlarını, ekonomik koşullarını ve dağıtım sistemlerini de fiyatlandırmaya dahil etmek zorundadır.

Sınavda Dikkat Et

  • Elastikiyet hesaplamalarına dikkat edin; E > 1 ise elastik, E < 1 ise inelastiktir. Sınavda rakamsal örnekler gelebilir.
  • Zorunlu ürün (kartuş) ile Opsiyonel ürün (araç kliması) arasındaki farkı iyi kavrayın; biri kullanım için mecburidir, diğeri tercihe bağlıdır.
  • Pazarın kaymağını alma ve pazara nüfuz etme stratejilerinin hangi pazar koşullarında (fiyat duyarlılığına göre) seçildiğini karıştırmayın.
  • Maliyet artı fiyatlandırma formülünde kâr marjının 'maliyet üzerinden mi' yoksa 'satış fiyatı üzerinden mi' eklendiğine soruda dikkat edin.
  • Coğrafi fiyatlandırma terimlerinden FOB (Free on Board) kavramının mülkiyetin fabrikada geçtiğini ifade ettiğini unutmayın.
  • Psikolojik fiyatlandırmanın sadece küsuratlı rakamlar (9,99) değil, aynı zamanda fiyat-kalite algısı oluşturmak için de kullanıldığını bilin.