← Ünite 1
İş Güvenliği Eğitim Metodları

Ünite 1: Öğrenme

DSÖ Klasik Sağlık Tanımı
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre sağlık; sadece hastalık ya da sakatlığın olmayışı değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. Bu tanım, sağlığın çok boyutlu yapısını ortaya koyarak sağlık eğitimlerine temel oluşturmuştur.
Sübjektif ve Objektif Sağlık Dengesi
Bir kişinin sağlıklı kabul edilmesi için hem sübjektif olarak kendini iyi hissetmesi hem de objektif olarak tıbbi muayene ve tanı testlerinde bir hastalığının bulunmaması gerekir. Birey hasta olmadığı halde kendini hasta, ya da hasta olduğu halde sağlıklı algılayabilir.
Öğretim Sürecinin Beş Aşaması
Sistemli bir öğretim süreci sırasıyla Veri Toplama, Tanı Koyma, Planlama, Uygulama ve Değerlendirme aşamalarından oluşur. Bu aşamalar hasta ve aile eğitiminde hemşirelerin sistematik çalışmasını sağlar.
Duyusal Kayıt ve Kısa Süreli Bellek Süreleri
Bilgiyi işleme kuramına göre dış dünyadan gelen uyarıcılar duyusal kayda 1 saniye kadar tutulur. Buradan seçilerek kısa süreli belleğe aktarılan bilgiler ise burada sadece 15 ila 20 saniye boyunca korunabilir.

Anahtar Kavramlar

EğitimBireyin davranışlarını kendi yaşantısı yoluyla kasıtlı ve istendik bir şekilde değiştirme sürecidir. Kişilik, sosyokültürel ve çevresel yapının etkileşimini zaman boyutu içinde ele alan dinamik bir yapıdır.
ÖğretimÖğrenmenin gerçekleşmesi ve istenen davranışların oluşması için uygulanan planlı, düzenli ve sistemli faaliyetlerin tümüdür. Eğitimin bilgi kazandırmaya odaklanan ilk aşamasıdır.
ÖğrenmeBireyin çevresiyle etkileşimde bulunarak geçirdiği yaşantıların ürünü olan kalıcı izli davranış değişikliğidir. Öğrenme sonucunda bireyde gözlenebilir ve sürekli bir davranış değişimi meydana gelir.
Formal EğitimBelli hedefleri olan, önceden hazırlanmış bir program çerçevesinde okullarda veya kurumlarda yapılan planlı eğitimdir. Özel ve kontrollü bir çevrede eğitmen tarafından planlanır, uygulanır ve değerlendirilir.
İnformal (Algın) EğitimBelli hedefleri, plan ve programı olmadan yaşamın içinde kendiliğinden gelişen, gözlem ve taklide dayalı doğal öğrenme sürecidir. Sokakta, işyerinde veya televizyon karşısında olumlu ya da olumsuz davranışların kazanılmasıyla gerçekleşir.
Hizmet İçi EğitimBir çalışanın işe başladığı andan ayrılacağı zamana kadar geçen sürede, işe yönelik gelişim ve değişimlere uyum sağlaması için düzenlenen sistemli eğitimdir. Amacı iş verimliliğini, kalitesini artırmak ve hataları azaltmaktır.
Bütüncül SağlıkBireyi bedensel, ruhsal, sosyal yönleri, inançları ve değerleriyle bir bütün olarak ele alan yaklaşımdır. Bireyin sadece hasta organına odaklanmak yerine, onu ailesi ve çevresiyle birlikte değerlendirir.
TaksonomiEğitimdeki hedeflerin basitten karmaşığa, kolaydan zora, somuttan soyuta ve birbirinin ön koşulu olacak şekilde sınıflandırılmasıdır. Öğrenme alanlarının sistemli sıralanışını ifade eder.
Bilişsel Öğrenme AlanıBilgi kazanma, kavrama, uygulama, analiz, sentez ve değerlendirme gibi zihinsel ve entelektüel etkinliklerin baskın olduğu öğrenme alanıdır. Temel ilkesi basitten karmaşığa doğrudur.
Duyuşsal Öğrenme AlanıDuygular, tutumlar, inançlar ve değerlerle ilgili öğrenmeleri içeren alandır. Bu alandaki öğrenmelerin temel ilkesi içselleştirmedir ve alma basamağıyla başlayıp niteleme ile son bulur.
Psikomotor Öğrenme AlanıDuyu organları, zihin ve kasların koordineli çalışması sonucu ortaya çıkan beceri öğrenmelerini içeren alandır. İnsülin enjeksiyonu yapmak veya spiral takmak gibi motor becerilerin kazanılmasını kapsar.

Diğer Önemli Bilgiler

Uzun Süreli Belleğin Sınırsızlığı

Kısa süreli bellekten anlamlandırılarak gönderilen bilgilerin depolandığı uzun süreli belleğin kapasitesi ve bilgileri koruma süresi sınırsızdır. Bilgiler burada şemalar veya önermeler şeklinde saklanır.

Pavlov ve Guthrie'nin Zihinsel Reddi

Klasik koşullanma kuramcılarından Pavlov ve Guthrie, öğrenmedeki tüm zihinsel öğeleri reddetmişlerdir. Onlara göre öğrenme, sadece uyaran ve tepki arasındaki doğrudan ilişkiden ibarettir.

Guthrie'nin Ödül Yaklaşımı

Guthrie'ye göre öğrenmenin gerçekleşmesi için ödül veya pekiştirmeye gerek yoktur. Öğrenme, uyarana karşı ilk tepki gösterildiği anda tek seferde gerçekleşir.

Bandura'nın Sosyal Öğrenme Modeli

Bandura'nın sosyal öğrenme kuramına göre bireyler, çevresindeki kişilerin davranışlarını gözlemleyip model alarak öğrenirler. İnsanlar genellikle sonucu olumlu olan davranışları taklit etme eğilimindedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Eğitim ve öğretim farkına dikkat edin; öğretim planlı bilgi sunma etkinliğiyken, eğitim kalıcı davranış değişikliği sürecidir.
  • Öğrenme alanlarının basamaklarını karıştırmayın; bilişsel alan zihinsel süreçleri (bilgi-değerlendirme), duyuşsal alan duyguları (içselleştirme), psikomotor alan ise kas-zihin koordinasyonunu (beceri) içerir.
  • Guthrie ve Skinner farkını iyi bilin; Guthrie öğrenmede pekiştireç/ödül gerekmediğini savunurken, Skinner (edimsel koşullanma) pekiştirilen davranışların kalıcı olduğunu savunur.
  • Bilişsel kuramda bellek süreleri sınavda çıkabilir; duyusal kayıt 1 saniye, kısa süreli bellek ise 15-20 saniye bilgi tutar.
  • Sağlığın sübjektif ve objektif tanım ayrımına dikkat edin; sübjektif sağlık bireyin kendi durumunu algılaması, objektif sağlık ise tıbbi testlerle kanıtlanmış hastalık olmama durumudur.