Risk değerlendirmesi çalışmalarının, işyerinin unvanı, tehlike tespiti, risk analiz sonuçları ve önlemleri içerecek şekilde yazılı veya elektronik ortamda yasal olarak kayıt altına alınması sürecidir.

Sistemin tasarım veya erken geliştirme aşamasında, potansiyel tehlikeleri ve riskleri hızlıca belirlemek amacıyla kullanılan, detaylı veri gerektirmeyen nitel bir analiz yöntemidir.

Süreçlerdeki veya operasyonlardaki sapmaların yol açabileceği sonuçları, 'Eğer ... olursa ne olur?' sorusu etrafında beyin fırtınası yaparak inceleyen esnek ve nitel bir risk analizi tekniğidir.

Belirli bir iş görevinin adımlara bölünerek, her bir adımda oluşabilecek tehlikelerin ve bu tehlikelere karşı alınacak önlemlerin çalışan katılımıyla belirlendiği görev odaklı bir yöntemdir.

Proses endüstrisinde, tasarım parametrelerindeki sapmaları kılavuz kelimeler (fazla, az, tersi vb.) yardımıyla analiz eden, çok disiplinli bir uzman ekibi tarafından yürütülen sistematik bir yöntemdir.

Bir sistemdeki potansiyel hata türlerini, bunların sıklığını, şiddetini ve saptanabilirliğini puanlayarak Risk Öncelik Sayısı (RÖS) elde etmeyi sağlayan sistematik bir analiz yöntemidir.

Riski; olasılık, frekans (maruziyet sıklığı) ve şiddet (etki) olmak üzere üç farklı parametrenin çarpımı ile hesaplayan ve risk derecesine göre eylem planı sunan yarı-nicel bir yöntemdir.

İstenmeyen bir tepe olayın meydana gelme nedenlerini, mantık kapılarını (VE/VEYA) kullanarak yukarıdan aşağıya doğru tümdengelimsel bir yaklaşımla inceleyen grafiksel analiz yöntemidir.

Bir başlangıç olayının tetiklenmesiyle başlayan ve güvenlik sistemlerinin başarı veya başarısızlık durumlarına göre olası tüm sonuç senaryolarını tümevarımsal bir yaklaşımla haritalandıran yöntemdir.

Hata Ağacı Analizi (FTA) ile Olay Ağacı Analizi (ETA) yöntemlerini bir arada kullanarak, bir olayın hem kök nedenlerini hem de olası sonuç senaryolarını tek bir şemada birleştiren karma yöntemdir.

Tüm mesleklerde çalışanların bedensel, ruhsal ve sosyal yönden iyilik durumlarını en üst düzeye getirmeyi ve sürdürmeyi amaçlayan bilim dalıdır. Çalışma koşullarından kaynaklanan risklerin önlenmesini ve işin insana uyumunu hedefler.

Çalışanların korunmasını, rahat ve güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamayı amaçlayan teknik çalışmalar bütünüdür. İş yerindeki tehlikeli durumların ve davranışların önceden tespit edilerek ortadan kaldırılmasını kapsar.

İşin işçiye, işçinin de işe optimum uyumunu sağlamayı amaçlayan, insan-makine-çevre ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Bernardino Ramazzini'nin iş-sağlık ilişkisi çalışmaları bu bilimin temeli kabul edilir.

1865 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nda Ereğli kömür havzasındaki maden işçilerinin çalışma koşullarını iyileştirmek amacıyla çıkarılan ilk tüzüktür. Madenlerde bir sağlık görevlisi bulundurulmasını zorunlu kılmıştır.

1869 yılında Osmanlı'da yürürlüğe giren ve iş kazalarını önleme yükümlülüğünü işverene veren düzenlemedir. Kazaya uğrayanlara tazminat ödenmesini ve diplomalı hekim çalıştırılmasını zorunlu kılmıştır.

1930 yılında çıkarılan ve çocuk ile kadın işçilerin korunmasına yönelik ilk hükümleri barındıran kanundur. Belirli sayıda çalışanı olan iş yerlerinde hekim ve revir bulundurma zorunluluğu getirmiştir.

2012 yılında Türkiye'de yürürlüğe giren, kamu ve özel sektör ayrımı yapmaksızın tüm çalışanları kapsayan müstakil İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur. Mevzuat tekliğini sağlamıştır.

1802 yılında İngiltere'de çıkarılan ve dünya tarihinde iş sağlığı ve güvenliği alanında kabul edilen ilk yasal düzenlemedir. Çalışma süresini 12 saatle sınırlandırmıştır.

1833 yılında İngiltere'de kabul edilen ve 9 yaşından küçük çocukların çalıştırılmasını yasaklayan tarihi yasadır. 18 yaş altındakilerin gece çalıştırılmasını da engellemiştir.

1847 yılında İngiltere'de yürürlüğe giren ve günlük çalışma sürelerinin daha da azaltılarak 10 saate indirilmesini sağlayan yasal düzenlemedir.

1919 yılında Milletler Cemiyeti'ne bağlı olarak kurulan ve daha sonra Birleşmiş Milletler uzmanlık kuruluşu haline gelen, küresel iş standartlarını belirleyen kuruluştur.

Birleşmiş Milletler'e bağlı olan ve toplum sağlığı ile çalışan sağlığı standartlarının geliştirilmesi için ILO ile ortak komisyonlar kurarak çalışan uluslararası sağlık otoritesidir.

Geleneksel tam süreli çalışma modellerinin yerine geçen; part-time, geçici süreli, evde parça başı veya taşeron çalışma gibi a-tipik istihdam biçimlerini ifade eden çalışma modelidir.

İşletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için olmazsa olmaz nitelikteki, yüksek vasıflı, eğitimli ve genellikle tam zamanlı güvenceli istihdam edilen çalışan grubudur.

İşletmelerin dönemsel iş yüküne göre sayısal esneklik sağlamak amacıyla istihdam ettiği, görece düşük vasıflı, geçici veya taşeron çalışanlardan oluşan gruptur.

Kitle üretimine dayalı, montaj hattı kullanımını esas alan, standartlaştırılmış ürünlerin yüksek miktarda üretildiği geleneksel endüstriyel üretim modelidir.

Teknolojik gelişmelerle şekillenen, esnek üretim hatlarına sahip, müşteri taleplerine göre hızlı ürün çeşitliliği sunabilen modern üretim modelidir.

İş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliği risklerinin yönetilmesi amacıyla geliştirilmiş, uluslararası düzeyde kabul gören prestijli bir yönetim sistemi standardıdır.

İşletmelerin ürün ve hizmet kalitesini garanti altına almak için uymaları gereken standartları belirleyen uluslararası kalite yönetim sistemidir.

1921 yılında 151 sayılı kanunla Ereğli havzasında kurulan, işçi ve işveren katkılarıyla biriken fonlar sayesinde işçilere sağlık ve sosyal yardım sağlayan sandıklardır.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde uygulanan, borçlar ve eşya hukuku kurallarını içeren ve sanayi öncesi dönemde çalışma ilişkilerini kısmen düzenleyen medeni kanundur.

Osmanlı'da zanaatkarların ve esnafın örgütlendiği, iş kollarındaki çalışma koşullarını, çıraklık ve kalfalık ilişkilerini düzenleyen geleneksel meslek örgütlenmesidir.

1923 yılında toplanan ve yeni Türkiye'nin ekonomi politikalarını belirlerken günlük 8 saat çalışma, çocuk işçiliğinin yasaklanması gibi sosyal güvenlik kararlarını alan tarihi kongredir.

Vatandaşlarının sosyal ve ekonomik refahını korumayı, onlara asgari bir yaşam standardı sunmayı ve çalışma hayatındaki sağlık risklerini güvence altına almayı görev edinen devlet modelidir.

Elli veya daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan uzun süren işlerin yapıldığı işyerlerinde, İSG faaliyetlerini yönetmek ve kararlar almak üzere işveren tarafından kurulması zorunlu olan çok sesli kuruldur.

İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere kurulan, en az bir işyeri hekimi ile işyerinin tehlike sınıfına uygun en az bir iş güvenliği uzmanından oluşan ve gerekli donanıma sahip olan birimdir.

İşyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere gerekli donanım ve personele sahip olan ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kamu veya özel sektör kuruluşlarıdır.

Toplum sağlığı merkezleri bünyesinde, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere kurulan ve Bakanlıkça yetkilendirilen resmi birimlerdir.

Asli görevinin yanında acil durumlarla mücadele etmek üzere önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım gibi konularda özel eğitim almış ve görevlendirilmiş çalışandır.

Çalışanların işyerinde maruz kaldıkları sağlık ve güvenlik riskleri dikkate alınarak, işe girişlerinde ve düzenli aralıklarla sağlık durumlarının izlenmesi ve muayene edilmesidir.

İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması sürecidir.

İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışana, işyerine veya çevreye zarar verme potansiyeli bulunan kaynak veya durumdur.

Tehlikeden kaynaklanacak bir zararın meydana gelme olasılığı ile bu zararın derecesinin veya şiddetinin bileşimidir.

İşyerinde yürütülen işlerin bütün aşamalarında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için alınan tedbirlerin tümüdür.

İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, tedbir alınmasını isteme ve çalışanları temsil etme yetkisine sahip, seçimle veya atamayla belirlenen çalışandır.

İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, çalışanı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren beklenmedik olaydır.

Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik durumudur.

İşveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan, İSG yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde işveren gibi sorumlu tutulabilen kişidir.

İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilmek üzere Bakanlıkça belgelendirilmiş hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni ve çevre sağlığı teknisyenidir.

Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan her türlü cihaz, alet veya malzemedir.

İşyerinde meydana gelen; çalışan, işyeri veya iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olaydır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde yer alan, işyerlerinde iş mevzuatı ile iş sağlığı ve güvenliği yönünden denetim ve teftiş yapmaya yetkili müfettişlerin bağlı olduğu kuruldur.

İşyerinin niteliğine uygun olarak İSG kurulunca hazırlanan, işyerinde uyulması gereken sağlık ve güvenlik kurallarını ve çalışma yöntemlerini belirleyen yazılı dokümandır.

Çalışanın ciddi ve yakın bir tehlike ile karşı karşıya kalması durumunda, gerekli önlemler alınıncaya kadar çalışmayı güvenli bir yere çekilerek durdurma hakkıdır.

Bir işverenin, iş sözleşmesinden doğan borçlarını yerine getirmesi amacıyla işçisini geçici olarak başka bir işverenin emrine vermesiyle kurulan hukuki ilişkidir.

Yasal yükümlülüklere ve işyerinin önleme politikasına uygun, kayıp veya yaralanma oluşturmayacak düzeydeki risk derecesidir.

Olası bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması amacıyla tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut araç gereçlerle ilaçsız uygulamaları yapan eğitimli kişidir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, çok tehlikeli sınıftakiler dahil olmak üzere tüm tehlike sınıflarındaki işyerlerinde görev yapabilen en üst düzey uzmanlık belgesine sahip kişidir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, az tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda yer alan işyerlerinde görev yapabilen uzmanlık belgesine sahip kişidir.

İşyerinde yürütülen işlerin tüm safhalarında sağlığı ve güvenliği etkileyecek riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak amacıyla alınan tedbirlerin tümüdür. Bir olayın meydana gelmesine engel olmak adına yapılan proaktif faaliyetleri kapsar.

Bir bireyi dış etkenlerden, tehlikelerden veya zor durumlardan uzak tutarak muhafaza etme faaliyetidir. İşyerinde hem çalışanın fiziksel bütünlüğünü hem de işyerinin güvenliğini sağlamaya yönelik süregelen denetim ve kontrol mekanizmalarını içerir.

İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışana, iş yerine, ekipmanlara veya çevreye zarar verme, yaralanmaya yol açma potansiyeli olan her türlü kaynak, durum veya unsurdur.

Tehlikeden kaynaklanacak olan zarar, yaralanma veya kayıp gibi istenmeyen bir sonucun meydana gelme ihtimali ile bu sonucun yol açacağı şiddetin bileşimidir.

İşyerinde iş güvenliğini tehlikeye sokan, ergonomik olmayan, çevre, makine, malzeme ve iş organizasyonundan kaynaklanan fiziksel ve teknik kusurların tamamıdır. Yetersiz aydınlatma veya koruyucusuz makine kullanımı buna örnektir.

Çalışanların kişisel kusurları, eğitim eksiklikleri veya psikolojik durumları nedeniyle iş güvenliğini tehlikeye atan, kurallara ve talimatlara aykırı hareketleridir. Koruyucu gözlük takmadan kaynak yapmak bu kavrama somut bir örnektir.

İşyerinde meydana gelen; çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde fiilen zarara veya yaralanmaya yol açmayan, ucuz atlatılan olaylardır.

İş kazalarının sonuçlarının boyutu ile bu kazalara neden olan emniyetsiz hareketler ve ucuz atlatılan olaylar arasındaki sayısal ilişkiyi gösteren, tabanında emniyetsiz hareketlerin yer aldığı hiyerarşik analiz modelidir.

İşyerindeki tehlikelerin bertaraf edilmesinde kişisel koruyuculardan önce başvurulan; genel havalandırma, yalıtım, makine koruyucuları ve tehlikeli olanın tehlikesizle değiştirilmesi (ikame) gibi tüm çalışanları kapsayan önlemlerdir.

Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç ve gereçlerdir.

İşyerinde tehlikeli olan bir kimyasalın, makinenin, ekipmanın veya çalışma yönteminin, tehlikesiz ya da çalışanlar için daha az tehlikeli olan başka bir unsurla değiştirilmesi işlemidir.

Fizyolojik, yaşsal veya fiziksel özellikleri nedeniyle çalışma hayatında diğer çalışanlara göre daha fazla risk altında olan; kadınlar, gençler, yaşlılar, engelliler ve uzun süreli işsizler gibi dezavantajlı çalışan gruplarıdır.

14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış, sadece hafif ve gelişimine zarar vermeyecek işlerde çalıştırılmasına izin verilen bireydir.

15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını henüz doldurmamış, yasal sınırlar çerçevesinde belirli ağır ve tehlikeli olmayan işlerde istihdam edilebilen çalışan sınıfıdır.

Bedensel, zihinsel, ruhsal veya duyusal yetilerindeki kayıplar nedeniyle çalışma gücünün en az %40'ından yoksun olduğunu resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemiş olan çalışandır.

Engelli bireylerin kendilerine uygun bir iş edinmelerini, bu işi sürdürmelerini ve işlerinde ilerlemelerini sağlamak amacıyla yürütülen tıbbi, sosyal ve mesleki uyum süreçlerinin tamamıdır.

Kadın çalışanların gebelik, emzirme, menstrüel döngü, menopoz ve hormonal yapı gibi doğrudan kendi fizyolojik ve biyolojik süreçlerinden kaynaklanan hassasiyet ve risk alanlarıdır.

Çalışma ortamının fiziki koşulları, kullanılan makinelerin kadın ergonomisine uygun tasarlanmaması, part-time çalışma modellerinin getirdiği dikkat dağınıklığı gibi kadının dışındaki çevresel risk etmenleridir.

Kadın çalışanlara, bir yaşından küçük çocuklarını emzirebilmeleri için günde toplam 1,5 saat olarak verilen, süresi günlük çalışma süresinden sayılan ve kullanım saatleri işçi tarafından belirlenen ücretli izindir.

Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 100 ile 150 arasında kadın çalışan istihdam eden işyerlerinde, emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işyerinden ayrı ve en fazla 250 metre mesafede kurulması zorunlu olan tesistir.

Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 150'den fazla kadın çalışan istihdam eden işyerlerinde, 0-6 yaş grubundaki çocukların bakımı ve korunması amacıyla işverence kurulması zorunlu olan kreş/anaokulu tesisidir.

Çocukların gelişimine, sağlığına ve güvenliğine zarar vermeyen, okula devamlarını veya mesleki eğitim programlarından yararlanmalarını engellemeyen, yapısı itibariyle hafif nitelikteki işlerdir.

İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, yaş, siyasi düşünce, inanç ve benzeri sebeplere dayalı olarak ayrımcılık yapılmasını yasaklayan, anayasal ve yasal güvence altındaki temel hukuk kuralıdır.

Çalışanların işyerinde maruz kaldıkları veya kalabilecekleri fiziksel, kimyasal ve biyolojik risk etmenlerine karşı sağlık durumlarının işyeri hekimi tarafından düzenli aralıklarla izlenmesi ve kontrol edilmesi sürecidir.

Çalışma hayatında saat 20.00'de başlayıp ertesi gün saat 06.00'ya kadar geçen ve her halükarda en fazla 11 saat süren, özel çalışma ve dinlenme kurallarına tabi olan çalışma dönemidir.

İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri kapsamında çalışanların sağlık gözetimi ve çalışma ortamının gözetimi ile ilgili işverene rehberlik yapan, koruyucu hekimlik uygulamalarını yürüten ve İşyeri Hekimliği Belgesi'ne sahip hekimdir.

İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevli, işyeri hekimiyle birlikte çalışan hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni ve çevre sağlığı teknisyenlerini kapsayan ortak yasal tanımdır.

İş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, işyerinin tehlike sınıfına uygun (A, B, C) sertifikaya sahip mühendis, mimar veya teknik personeldir.

Çalışma ortamında bulunan fiziksel, kimyasal ve biyolojik risk etmenlerini saptayan, ölçen, analiz eden ve bu risklerden korunma yöntemlerini geliştiren uzman meslek grubudur.

İşyerlerinde karşılaşılan zehirli kimyasalların güvenlik sınırlarını, vücuda giriş yollarını, metabolizmasını, doz-yanıt ilişkisini ve çalışanlar üzerindeki etkilerini inceleyen bilim insanıdır.

Çalışma ortamının, makinelerin, el aletlerinin ve iş organizasyonunun insanın anatomik, fizyolojik ve psikolojik kapasitesine uyumunu sağlamak için tasarımlar geliştiren uzmandır.

İşyerindeki psikososyal riskleri, stres faktörlerini, nörotoksik etkilenmeleri değerlendiren ve çalışanların ruh sağlığını korumaya yönelik psikoteknik ve örgütsel çalışmalar yürüten uzmandır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde yer alan, iş sağlığı ve güvenliği ulusal politikalarını belirleyen, mevzuat hazırlayan ve standartları oluşturan İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü'dür.

İSGGM'ye bağlı olarak çalışan, iş hijyeni ölçüm, test ve analiz laboratuvarlarını yetkilendiren ve işyerlerine laboratuvar desteği sunan İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü'dür.

Doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı'na bağlı çalışan, işyerlerinde mevzuatın uygulanmasını denetleyen ve işyeri teftişlerini gerçekleştiren resmi kuruldur.

Çalışma hayatı, sosyal güvenlik ve İSG konularında eğitimler veren, araştırmalar yapan ve yayınlar hazırlayan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi'dir.

Çalışanların maruz kaldığı kimyasal maddelerin veya bunların metabolitlerinin kan, idrar gibi biyolojik örneklerde ölçülerek toksikolojik açıdan değerlendirilmesi sürecidir.

Müsaade Edilen Azami Konsantrasyon anlamına gelen, çalışma ortamındaki kimyasal maddelerin çalışanların sağlığına zarar vermeyecek maksimum yoğunluk sınırıdır.

Eşik Sınır Değer anlamına gelen, çalışanların haftalık çalışma süresi boyunca her gün maruz kalabileceği ve sağlığına zarar vermeyeceği kabul edilen kimyasal konsantrasyon sınırıdır.

Gebe veya emziren kadınlar, 18 yaşından küçükler, meslek hastalığı tanısı olanlar, kronik hastalar, yaşlılar, malul ve engelliler gibi işyerinde yakın takip ve koruma altına alınması gereken hassas çalışan gruplarıdır.

İş sağlığı ve güvenliği hizmetleriyle ilgili sözleşmelerin, görevlendirmelerin ve bildirimlerin elektronik ortamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na iletildiği merkezi bilgi sistemidir.

İşyerlerinde veya ortak sağlık güvenlik birimlerinde doğrudan çalışanlara yönelik sunulan koruyucu, önleyici ve temel sağlık hizmetlerinin bütünüdür.

Üniversiteler, meslek hastalıkları klinikleri ve enstitüler tarafından sunulan, ileri düzey teşhis, tedavi ve akademik araştırma odaklı uzmanlık hizmetleridir.

İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması sürecidir.

Çalışanların işyerinde maruz kaldıkları sağlık ve güvenlik risklerine göre işe girişlerinde, periyodik aralıklarla ve işe dönüşlerinde yapılan tıbbi muayene ve tetkiklerin tümüdür.

Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazlardır. İşyerinde toplu korunma önlemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda son çare olarak kullanılır.

Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği kapsamı dışında kalan, askeri ve güvenlik güçlerinin ekipmanları, nefsi müdafaa araçları, sıradan mevsimlik giysiler ve spor ekipmanları gibi donanımları içeren sınıftır. Bu donanımlar piyasaya arz ve CE belgelendirmesi açısından KKD yönetmeliğine tabi değildir.

Kullanıcının kendisinin değerlendirebileceği, tedrici olarak ortaya çıkan ve zamanında fark edilebilen düşük düzeydeki risklere karşı koruma sağlayan basit yapıdaki donanımlardır. Bahçıvan eldivenleri ve hafif baretler bu kategoriye örnek olup, üreticinin AT uygunluk beyanı ile belgelendirilir.

Kategori-I (basit donanımlar) ve Kategori-III (karmaşık donanımlar) sınıflarının dışında kalan, orta düzeydeki risklere karşı koruma sağlayan tüm kişisel koruyucu donanımları kapsayan sınıftır. Onaylanmış kuruluş tarafından AT tip inceleme belgesi düzenlenmesini gerektirir.

Hayati tehlike oluşturan, ani ortaya çıkan ve kullanıcının zamanında fark edemeyeceği, sağlığa geri dönüşü imkansız zararlar verebilecek risklere karşı koruyan karmaşık yapıdaki donanımlardır. Yüksekten düşmeyi önleyici paraşüt tipi emniyet kemerleri ve filtreli solunum cihazları bu gruba dahildir.

Elektrikle çalışmalarda etkin değeri alternatif akımda (AC) 50 Volt'un, doğru akımda (DC) ise 120 Volt'un üstünde olan ve insan hayatı için risk teşkil eden gerilim seviyesidir. Bu değerlerin üzerindeki çalışmalarda özel yalıtkan ekipmanlar kullanılmalıdır.

Elektrikli cihazlarda veya tesisatta meydana gelebilecek yalıtım hataları ve akım kaçaklarını algılayarak, tehlikeli gerilim seviyelerine ulaşmadan önce elektrik devresini milisaniyeler içinde kesen güvenlik cihazıdır. Elektrikli çalışmalarda kullanımı zorunludur.

İletken veya yalıtkan iki maddenin birbirine teması veya sürtünmesi sonucu yüzeyler arasında gerçekleşen elektron alışverişiyle oluşan, durgun haldeki kontrolsüz elektrik enerjisidir. Kısa devreleme, topraklama veya nemlendirme yöntemleriyle kontrol altına alınır.

Standart ehliyet belgesi sahibi olan sürücülerin, ticari amaçla yolcu veya yük taşımacılığı yapan araçları kullanabilmeleri için almaları gereken mesleki yeterlilik belgesidir. SRC1, SRC2, SRC3 ve SRC4 olmak üzere kullanım amacına göre çeşitleri bulunur.

Ticari amaçla yurtiçi eşya ve yük taşımacılığı yapacak olan gerçek ve tüzel kişilere verilen, taşımacılık faaliyetinin türüne göre K1, K2 veya K3 olarak sınıflandırılan resmi yetki belgesidir. İşletmelerin kendi iştigal konusuyla ilgili taşımacılık yapması için K2 belgesi gereklidir.

Yol inşaat, sanayi, tarım ve bayındırlık gibi alanlarda kullanılan iş makinelerini karayolunda veya şantiye alanında kullanabilmek için alınması zorunlu olan, G sınıfı sürücü belgesiyle birlikte geçerli olan resmi yetkinlik belgesidir.

Yüksekte yapılan çalışmalarda düşme riskine karşı çalışanın vücudunu boşlukta güvenli bir şekilde tutabilen, düşme anında oluşan kinetik enerjiyi vücuda eşit dağıtarak yaralanmaları önleyen Kategori-III sınıfı bir kişisel koruyucu donanımdır.

İnşaat, maden, tünel ve benzeri çalışma alanlarında başı düşen nesnelerden, darbelerden, çarpmalardan ve elektrik risklerinden korumak amacıyla tasarlanmış, baş koruyucuları grubunda yer alan temel koruyucu donanımdır.

Elektrikle yapılan bakım, onarım ve montaj çalışmalarında çalışanın ellerini elektrik akımından korumak amacıyla özel yalıtkan malzemelerden üretilmiş, sapı yalıtkan aletlerle birlikte kullanılması gereken el koruyucusudur.

Elektrikli cihazların metal gövdelerinde oluşabilecek kaçak akımların, insan hayatını tehlikeye atmadan güvenli bir şekilde toprağa iletilmesini sağlayan iletken bağlantı sistemidir. Yılda en az bir kez periyodik kontrolü zorunludur.

Ayak ve bacak koruyucuları grubunda yer alan, özellikle sıcak metal sıçramalarına, kaynak kıvılcımlarına veya mekanik etkilere karşı bacakların alt kısımlarını korumak amacıyla ayakkabının üzerine takılan koruyucu donanımdır.

Yol çalışmalarında, karanlık ortamlarda veya araç trafiğinin olduğu alanlarda çalışanların diğer sürücüler ve operatörler tarafından kolayca fark edilmesini sağlayan, florasan maddeli ve geri yansıtmalı şeritlere sahip gövde koruyucu giysidir.

Çok yüksek gürültülü ortamlarda hem başı darbelere karşı koruyan hem de kulakları yüksek ses dalgalarından izole ederek işitme kaybını önleyen, entegre kulak koruma sistemine sahip özel baret türüdür.

Oksijen miktarının yetersiz olduğu kapalı alanlarda, kuyularda, kanalizasyonlarda veya zehirli gazların yoğun bulunduğu ortamlarda çalışana dışarıdan temiz hava sağlayan Kategori-III sınıfı solunum sistemi koruyucusudur.

Özellikle mezbahalarda, et işleme tesislerinde ve kesim işlerinde el bıçaklarının kayması sonucu oluşabilecek ağır kesikleri önlemek amacıyla metal halkaların örülmesiyle üretilmiş yüksek dayanımlı eldivendir.

Zemin çalışmalarında, fayans döşeme, parke kaplama veya maden ocakları gibi diz çökerek çalışılması gereken işlerde diz eklemlerini mekanik etkilerden, sert yüzeylerden ve nemden koruyan alt beden koruyucusudur.

Kumlama, raspalama veya yüksek basınçlı temizlik işlerinde göze yüksek hızla çarpabilecek mikro partiküllerden ve aşındırıcı maddelerden koruyan, yüzü tam saran dalgıç tipi kapalı gözlük donanımıdır.

X-ışınları, tomografi veya nükleer tıp laboratuvarlarında çalışan personeli radyoaktif ışınların zararlı etkilerinden korumak amacıyla kurşun veya benzeri yoğun malzemelerden üretilmiş gövde koruyucu donanımdır.

Uluslararası Çalışma Örgütü'ne göre iş kazası; belirli bir zarara ya da yaralanmaya neden olan, önceden beklenmeyen ve öngörülmemiş olan ani olaydır.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre iş kazası; önceden planlanmamış, çoğu kez kişisel yaralanmalara, makinelerin, araç ve gereçlerin zarara uğramasına veya üretimin bir süre durmasına yol açan olaydır.

İş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmeden önce, tehlikeleri kaynağında yok ederek veya riskleri azaltarak olayın hiç oluşmamasını sağlamaya yönelik birincil önleme faaliyetleridir.

Olası risklerin etkilerini hafifletmek, kaza veya maruziyet durumunda hasarın büyümesini engellemek ve erken müdahalede bulunmak amacıyla yürütülen ikincil koruma faaliyetleridir.

Heinrich tarafından geliştirilen, kazaların birbiri ardına dizilmiş beş domino taşının (çevre, kişisel kusur, tehlikeli hareket/koşul, kaza, yaralanma) zincirleme reaksiyonuyla oluştuğunu savunan ilk sıralı kaza modelidir.

Bird ve Germain tarafından geliştirilen, kazaların temelinde yönetimsel kontrol eksikliklerinin (yetersiz program, standartlar) yattığını savunan çok-doğrusal etkileşimli domino modelidir.

Gibson ve Viner'a göre hasar veya yaralanmanın, temas noktasındaki enerji yoğunluğunun alıcının (insan veya nesne) hasar eşiğini aşması sonucu meydana geldiğini savunan modeldir.

Enerji-hasar modelinde, başlangıçta birbirinden uzak olan zararlı enerji kaynağı ile alıcıyı (çalışanı) bir araya getiren ve kazaya aracılık eden etkileşim yoludur.

Kazaları salgın hastalık bilimi yaklaşımlarıyla açıklayan; kazanın insan (konakçı), etken (ajan) ve çevre faktörlerinin bir sistem içindeki birleşik etkisiyle oluştuğunu savunan modeldir.

James Reason'un modelinde, sistemin uç noktasında çalışan operatörler tarafından yapılan ve olumsuz etkileri sistemde hemen hissedilen güvensiz eylemlerdir.

Organizasyonun üst yönetim kademelerindeki kararlar veya tasarım eksiklikleri nedeniyle oluşan, sistem savunmasını aşacak diğer faktörlerle birleşene kadar fark edilmeden bekleyen hatalardır.

James Reason tarafından geliştirilen, sistemdeki savunma katmanlarını peynir dilimlerine, bu katmanlardaki açıkları ise deliklere benzeten; deliklerin üst üste gelmesiyle kazanın oluştuğunu savunan modeldir.

İnsan hatalarının cezalandırılması gereken kusurlar değil, sistemin öğrenmesi ve gelişmesi için doğal fırsatlar olduğunu kabul eden, suçlamayan organizasyonel kültür yaklaşımıdır.

Leveson tarafından geliştirilen, sistemleri bilgi ve kontrol geri bildirim döngüleriyle dinamik dengede tutulan bileşenler olarak gören sistemler-teorik kaza modelidir.

Hollnagel'in geliştirdiği, sistemdeki çok boyutlu işlevsel değişkenliklerin bir araya gelerek tolere edilemez bir 'fonksiyonel rezonans' oluşturması sonucu kazanın meydana geldiğini savunan modeldir.

Avrupa Birliği İş Kazası İstatistikleri standartları olup, kazadan sonraki 5. günde işe başlanabilen veya daha uzun süren iş göremezlik durumlarını istatistiksel kayda dahil eden yöntemdir.

Farklı sektörlerdeki iş kazası risklerini adil bir şekilde karşılaştırabilmek amacıyla, çalışan sayıları ve çalışma süreleri gibi değişkenleri belirli bir standart tabana indirgeyerek hesaplanan orandır.

Çalışma ortamında bulunan yetersiz ışıklandırma, koruyucusuz makine veya hatalı tasarım gibi kazaya zemin hazırlayan fiziksel ve mekanik eksikliklerdir.

Çalışanın kişisel koruyucu donanım kullanmaması, tehlikeli hızda çalışması veya güvenlik kurallarını ihlal etmesi gibi insan kaynaklı hatalı eylemlerdir.

FRAM modelinin kavramsal düşüncesinden türetilen, karmaşık sistemlerdeki işlevsel etkileşimleri ve değişkenlikleri analiz etmek için kullanılan pratik kaza inceleme yöntemidir.

Beklenmeyen bir anda ortaya çıkan, önceden planlanmamış, sosyo-ekonomik yönden zarar veren, kişisel yaralanmalara veya üretimin durmasına yol açan olaydır.

İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olaydır.

İşyerinde meydana gelen, çalışanı, işyerini ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olaydır.

Çalışanın dikkatsizlik, yorgunluk, acemilik veya eğitim yetersizliği gibi nedenlerle iş güvenliği kurallarına aykırı hareket etmesidir.

Çalışma ortamındaki yetersiz aydınlatma, gürültü, kaygan zemin veya koruyucusuz makine gibi kazaya davetiye çıkaran fiziksel eksikliklerdir.

Kaza veya hastalık ortaya çıkmadan önce, klinik öncesi dönemde riskleri ortadan kaldırmak amacıyla yapılan birincil önleme çalışmalarının tümüdür.

Kaza veya sağlık sorunu oluştuktan hemen sonra yapılan ilk yardım, erken teşhis ve tedavi gibi ikincil müdahale süreçleridir.

Kaza sonrasında sakatlıkların sınırlandırılması, rehabilitasyon ve çalışanın işe yeniden kazandırılması süreçlerini kapsayan üçüncül sağlık hizmetleridir.

İşverenin, meydana gelen iş kazasını en geç 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na yasal olarak bildirmesi sürecidir.

İşyeri hekiminin tespit ettiği meslek hastalığını, öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmesi işlemidir.

Kazanın kök nedenlerini bulmak, analiz etmek ve iyileştirme faaliyetlerini planlamak amacıyla iş güvenliği uzmanı ve sağlık personeli tarafından hazırlanan rapordur.

Yaralanma olmaksızın işyerindeki makine, ekipman, tesis veya malzemelerde maddi hasara yol açan kaza türüdür.

Çalışanların geçirdikleri veya tanık oldukları ramak kala olay bildirim formlarını atmaları için işyerinde belirli noktalara konulan kilitli kutudur.

İş kazalarında %38.9 ile en çok yaralanan vücut bölgesi olan el, kol ve parmakları kapsayan anatomik kısımdır.

Tehlikeli olan bir kimyasalın, malzemenin veya yöntemin, tehlikesiz ya da daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi yöntemidir.

İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle tedavi gören sigortalıya, çalışamadığı günler için SGK tarafından ödenen geçici tazminattır.

İş kazası sonucu meslekte kazanma gücünü en az %10 oranında kaybeden sigortalıya SGK tarafından bağlanan sürekli gelirdir.

SGK'nın, iş kazası sonucu yaptığı harcamaları, kusuru oranında işverenden veya kusurlu üçüncü kişilerden geri talep etmek amacıyla açtığı davadır.

Kazanın görünür nedenlerinin arkasında yatan asıl yönetimsel, organizasyonel veya sistemsel eksiklikleri bulma sürecidir.

Şirket aracıyla yapılan kazalarda tarafların anlaşması durumunda doldurulan ve resmi süreçleri başlatan belgedir.

İşyerinde ramak kala olayların, risk değerlendirmelerinin ve kaza raporlarının tartışılarak karara bağlandığı yasal kuruldur.

Çalışma ortamındaki havanın solunmasıyla akciğerlerde ve solunum yollarında hasar, fonksiyon kaybı veya kanser oluşturan mesleki hastalıklardır. En sık görülen grubu toz maruziyetine bağlı gelişen pnömokonyozlardır.

Akciğerlerde inorganik tozların birikmesi ve buna bağlı olarak gelişen doku reaksiyonu (fibrozis) ile seyreden mesleki akciğer hastalıklarının genel adıdır. Tanı için en az 3 yıl tozlu ortamda çalışma öyküsü gerekir.

Serbest kristalize silisyum dioksit (SiO2) tozlarının solunmasıyla oluşan, akciğerlerde yaygın fibrotik nodüllerle karakterize, ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalığıdır.

Asbest liflerinin solunması sonucu akciğer parankiminde oluşan yaygın fibrozis ve solunum yetmezliği tablosudur. İlerleyen dönemlerde plevral plaklara ve mezotelyomaya yol açar.

Pamuk, keten veya kenevir tozlarının solunmasıyla oluşan, histamine benzer madde salınımı sonucu akut bronkospazmla seyreden ve 'Pazartesi hastalığı' olarak da bilinen mesleki solunum hastalığıdır.

Akciğerlerde demir veya demir oksit tozlarının depolanması sonucu oluşan, demir tozunun düşük fibrojenik potansiyeli nedeniyle genellikle hafif seyreden bir pnömokonyoz türüdür.

Sigortalının meslek hastalığına neden olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile hastalığın teşhis edildiği tarih arasında geçebilecek en uzun yasal süredir. Bu süre asbestoziste 10 yıldır.

Plastik ve boya sanayisinde çözücü olarak kullanılan, kemik iliği üzerinde toksik etki göstererek aplastik anemi ve lösemiye neden olan kanserojen bir organik bileşiktir.

Boya ve yapıştırıcı endüstrisinde inceltici olarak kullanılan, merkezi sinir sistemi depresyonuna ve solvent tipi bağımlılığa yol açan renksiz, hoş kokulu bir sıvıdır.

Sanayide antifriz ve çözücü olarak kullanılan, vücutta formaldehit ve formik aside dönüşerek optik sinir harabiyetine (körlüğe) ve asidoza yol açan en basit alkoldür.

Ayakkabı ve deri yapıştırıcılarında kullanılan, vücutta 2,5-hekzandiona metabolize olarak periferal nöropatiye, el ve ayaklarda uyuşukluk ile kas atrofisine yol açan kimyasaldır.

Plastik ve reçine üretiminde kullanılan, büyük oranda akciğerlerden absorbe edilerek vücut yağlarında depolanan, akut dönemde santral sinir sistemi depresyonuna yol açan polimerdir.

Kronik kurşun zehirlenmesinde, kurşunun diş etlerindeki sülfürle birleşerek diş eti sınırında oluşturduğu koyu renkli, karakteristik çizgisel pigmentasyondur.

Kronik kurşun maruziyetinde nervus radialis felcine bağlı olarak el bileğinin yukarı doğru kaldırılamaması sonucu ortaya çıkan karakteristik motor fonksiyon kaybıdır.

Kronik kadmiyum zehirlenmesi sonucunda kemik mineralizasyonunun bozulması (osteomalazi), böbrek tübüler hasarı ve çok şiddetli kemik ağrılarıyla seyreden hastalıktır.

Çok yüksek düzeydeki ani ses basıncına maruz kalma sonucunda kulak zarı, orta ve iç kulak fizyolojik yapısının bozularak korti organının tahrip olması durumudur.

Gürültüye bağlı kalıcı işitme kayıplarının odyometrik testlerde ilk olarak saptandığı ve belirgin bir düşüşün gözlendiği 4000 Hz frekansındaki işitme kaybı alanıdır.

Frekansı insan kulağının duyabileceği alt sınır olan 20 Hertz'den daha küçük olan, işitilemeyen düşük frekanslı ses dalgalarıdır.

Frekansı insan kulağının duyabileceği üst sınır olan 20.000 Hertz'den daha büyük olan yüksek frekanslı ses dalgalarıdır.

Gürültünün aksine, karmaşık frekanslar içermeyen, yalnızca tek bir frekanstan oluşan düzenli ses dalgalarıdır.

Sadece işyerine özgü olmayan, ancak çalışma ortamındaki risk faktörlerinin ortaya çıkışını kolaylaştırdığı veya alevlendirdiği karmaşık etiyolojili hastalıklardır.

Bireyin farklı frekans ve şiddetteki sesleri duyma yeteneğini ölçerek işitme kaybının derecesini belirleyen tıbbi test cihazıdır.

Dünyadaki asbest üretiminin %95'inden fazlasını oluşturan, beyaz asbest olarak da bilinen ve ısı yalıtımında yaygın kullanılan serpantin grubu asbest lifidir.

Asbestli çimento yapımında kullanılan, mavi renkli olan ve akciğer kanseri ile mezotelyoma gelişiminde en yüksek riske sahip amfibol grubu asbest lifidir.

İki farklı etkenin bir araya geldiğinde oluşturduğu toplam etkinin, bireysel etkilerinin toplamından çok daha fazla olması durumudur; asbest maruziyeti ve sigara içiminin akciğer kanseri riskini katlaması buna örnektir.

Radyasyon görevlilerinin giriş çıkışlarının özel denetime tabi olduğu ve ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10'undan fazlasına maruz kalabilecekleri alanlardır.

Yıllık doz sınırlarının 1/20'sinin aşılma ihtimali olup 3/10'unun aşılması beklenmeyen, kişisel dozimetre gerektirmeyen fakat çevresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlardır.

Radyasyonun türüne ve enerjisine bağlı olarak doku veya organda soğurulmuş dozun, radyasyon ağırlık faktörü ile çarpılmış halidir; birimi Sievert (Sv) olarak ifade edilir.

İnsan vücudunda ışınlanan tüm doku ve organlar için hesaplanmış eşdeğer dozların, her organın doku ağırlık faktörleri ile çarpılarak toplanmasıyla elde edilen dozdur; birimi Sievert'tir.

Bir radyoaktif maddenin başlangıçta mevcut olan atom sayısının, radyoaktif bozunma sonucu yarıya inmesi için geçen karakteristik süredir.

Canlı dokuya veya organizmaya verilen radyoaktif bir maddenin, biyolojik süreçler ve boşaltım yoluyla vücuttan yarısının atılması için geçen süredir.

Radyoaktif maddenin vücutta etkili olduğu süredir; fiziksel yarı ömür ile biyolojik yarı ömrün ortak fonksiyonuna bağlı olarak hesaplanır.

Radyasyonun soğurucu ortam içinde katettiği birim yol boyunca ortama aktardığı enerji miktarını ve kalitesini ifade eden parametredir.

Eşit dozlardaki farklı iyonizan radyasyon türlerinin canlı organizma üzerinde aynı biyolojik etkiyi göstermemesi durumunu açıklayan katsayıdır.

Ekonomik ve sosyal faktörler hesaba katılarak, iyonizan radyasyon dozlarının mantıklı olarak alınabilecek en düşük düzeyde tutulmasını öngören optimizasyon ilkesidir.

Elektromanyetik dalgalara maruz kalan vücut dokularının birim kütlesi başına yuttuğu elektromanyetik enerji gücünü gösteren değerdir; birimi W/kg'dır.

Yüksek şiddette gürültüye maruz kaldıktan sonra kulak işitme eşiğinde meydana gelen ve maruziyet bittikten sonra zamanla düzelen geçici işitme kaybıdır.

Gürültü maruziyeti sonucu kokleadaki tüy hücrelerinin geri dönüşsüz hasar görmesiyle oluşan, dinlenmeyle düzelmeyen kalıcı işitme kaybıdır.

Gürültüye bağlı işitme kaybının tipik olarak ilk başladığı ve odyogramda 4000 Hz (4 kHz) frekansında görülen belirgin düşüş grafiğidir.

Yaşlanmaya bağlı olarak iç kulaktaki yapıların yıpranması sonucu ortaya çıkan, ilerleyici ve fizyolojik işitme kaybı tablosudur.

El aletlerinden el-kol sistemine aktarıldığında damar, kemik, eklem, sinir ve kas bozukluklarına yol açan mekanik titreşimdir.

Vücudun tümüne aktarıldığında çalışanın sağlık ve güvenliği için risk oluşturan, özellikle bel bölgesinde rahatsızlık ve omurgada travmaya yol açan titreşimdir.

El-kol titreşimi maruziyeti nedeniyle parmaklardaki kılcal damarların spazm yapması sonucu oluşan, parmaklarda beyazlaşma ve uyuşmayla seyreden dolaşım bozukluğudur.

Yüksek basınçtan alçak basınca hızlı geçişte, dokularda çözünmüş olan azot gazının kabarcıklar oluşturarak damarları tıkamasıyla oluşan tablodur.

Sıcak veya soğuk gibi ekstrem çevre koşullarına sürekli maruz kalma sonucunda vücutta meydana gelen faydalı fizyolojik uyum sürecidir.

İş sağlığı ve güvenliğinde termal konfor ve ısı stresini ölçmek için kullanılan; yaş hazne, glob ve kuru hazne sıcaklıklarının ağırlıklı ortalamasıdır.

Vücut iç sıcaklığının 40.6 °C'nin üzerine çıkması, terlemenin durması ve merkezi sinir sistemi bozukluklarıyla karakterize ölümcül acil tıbbi durumdur.

Soğuk ortama maruz kalma sonucu vücut iç (derin) sıcaklığının 35 °C'nin (95 °F) altına düşmesiyle karakterize tehlikeli klinik tablodur.

Aşırı soğuk nedeniyle ekstremiteler, kulak ve burun gibi uç dokuların donması sonucu oluşan, doku nekrozuna yol açabilen lokal hasardır.

Nemli ve soğuk ortamlarda donma olmaksızın oluşan, özellikle el ve ayak parmaklarında kaşıntılı, morumsu papüllerle seyreden lokal cilt reaksiyonudur.

Doğal halde bulunan, üretilen, herhangi bir işlem sırasında kullanılan veya atıklar da dahil olmak üzere ortaya çıkan her türlü element, bileşik veya karışımdır.

Solunduğunda veya cilde nüfuz ettiğinde aşırı derecede hassasiyet meydana getiren ve daha sonra maruz kalınması durumunda karakteristik olumsuz etkiler ortaya çıkaran maddelerdir.

Canlı doku ile temas ettiğinde, kimyasal reaksiyonlar sonucu dokunun tahribatına veya geri dönülemez hasarlara neden olabilen maddelerdir.

Kimyasal maddenin ve metabolitinin uygun biyolojik ortamdaki konsantrasyonunun ve etki göstergesinin mevzuatla belirlenmiş üst sınırıdır.

Başka şekilde belirtilmedikçe, 8 saatlik sürede çalışanların solunum bölgesindeki havada bulunan kimyasal madde konsantrasyonunun zaman ağırlıklı ortalamasının üst sınırıdır.

8 saatlik belirlenen referans süre için ölçülen veya hesaplanan zaman ağırlıklı ortalama maruziyet değeridir.

Başka bir süre belirtilmedikçe, 15 dakikalık bir süre için aşılmaması gereken maruziyet üst sınır değeridir.

En az iki veya daha çok maddeden oluşan, belirli oranlarda karıştırılmış karışım veya çözeltilerdir.

Maddenin asli niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi, kaplar arası aktarılması, karıştırılması veya havalandırılması işlemleridir.

Kimyasal maddelerin tehlikelerini, risklerini, ilk yardım ve koruma önlemlerini içeren 16 maddelik Türkçe hazırlanan güvenlik bilgi formudur.

İki veya daha fazla kimyasalın aynı organda aynı yönde etki göstererek toplam etkiyi artırması durumudur.

Aynı yönde etki gösteren iki kimyasalın toplam etkisinin, ayrı ayrı gösterdikleri etkilerin matematiksel toplamına eşit olmasıdır.

Bir kimyasalın, kendisi doğrudan etki etmese bile diğer kimyasalın toksik etkisini katlayarak artırması durumudur.

Bir kimyasalın vücuttaki toksik etkisinin başka bir kimyasal madde tarafından ortadan kaldırılması veya azaltılmasıdır.

Tehlikeli bir kimyasal maddenin yerine çalışanların sağlığı yönünden tehlikesiz veya daha az tehlikeli olan bir kimyasalın kullanılmasıdır.

Yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve tutuştuğunda tümüyle yanan karışımlardır.

Gaz, buhar ve sis halindeki yanıcı maddelerin hava ile karışımından oluşan patlayıcı ortamın sürekli veya uzun süreli oluştuğu yerlerdir.

Havada bulut halinde bulunan tutuşabilir tozların, sürekli olarak veya uzun süreli patlayıcı ortam oluşturabileceği yerlerdir.

İşverenin patlama risklerini değerlendirerek, alınacak teknik ve organizasyonel önlemleri detaylandırdığı yasal belgedir.

Odun, kömür, kağıt, ot ve plastik gibi yanıcı katı maddelerin yanmasıyla oluşan yangın sınıfıdır.

Benzin, benzol, makine yağları, yağlı boyalar, katran ve asfalt gibi yanıcı sıvı maddelerin oluşturduğu yangın sınıfıdır.

Metan, propan, bütan, LPG, asetilen ve hidrojen gibi yanıcı gaz maddelerin oluşturduğu yangın sınıfıdır.

Lityum, sodyum, potasyum, alüminyum ve magnezyum gibi yanabilen hafif ve aktif metallerin oluşturduğu yangın sınıfıdır.

Isının bir maddeden diğerine doğrudan temas yoluyla aktarılması ve maddenin sıcaklığının tutuşma noktasına yükseltilmesidir.

Isıtılmış sıvı veya gaz moleküllerinin yükselip dağılarak ısı enerjisini bir noktadan başka bir noktaya taşıması olayıdır.

İş ve günlük yaşam aktivitelerinde görev talepleri ile insan kapasitesi arasındaki boşlukları en aza indirmek için insan, makine ve çevre ilişkilerini inceleyen iş bilimidir. Yunanca 'ergon' (iş) ve 'nomos' (yasa) kelimelerinden türetilmiştir.

İşin bilgi işlem gereksinimleriyle ilgilenen ve insan performansını artırıp hata olasılığını azaltmak amacıyla ekran, gösterge, kontrol butonları ve yazılımların tasarımını konu alan ergonomi alt dalıdır.

İşyeri, ekipman ve el aletlerinin tasarımı için insan vücudunun boyutlarını ölçen ve bu verileri istatistiksel yöntemlerle analiz eden bilimsel disiplindir.

Kardiyovasküler sistem, solunum sistemi ve iskelet kaslarının işin metabolik taleplerine verdiği yanıtları inceleyerek tüm vücut ve lokal yorgunluğun önlenmesini amaçlayan disiplindir.

Kas-iskelet sistemi aracılığıyla vücuda aktarılan kuvvetleri, eklemlere binen yükleri ve dokuların bu kuvvetler karşısında uğradığı deformasyonları mekanik prensiplerle inceleyen bilim dalıdır.

İnsan vücudunun boyutlarının, ayakta durma veya oturma gibi sabit ve standart duruşlar esnasında ölçülmesini temel alan antropometri alt dalıdır.

İnsan vücudunun boyutlarının ve hareket sınırlarının, belirli bir fiziksel aktivite veya iş görevi gerçekleştirilirken ölçülmesini konu alan disiplindir.

Antropometrik verilerin analizinde kullanılan, belirli bir vücut ölçüsünün hedef nüfusun yüzde kaçını kapsadığını gösteren istatistiksel değerdir (örneğin %5 ve %95 persantil).

Vücudun belirli bir bölgesinin (örneğin el aleti kullanımında ön kolun veya baş üstü çalışmada omzun) tekrarlı veya sürekli çalışması sonucu ortaya çıkan bölgesel güç kaybı ve rahatsızlık hissidir.

Hızlı yürümek, kar küremek veya ağır yük taşımak gibi yüksek enerji harcaması gerektiren ve vücudun birden fazla büyük kas grubunu aynı anda etkileyen yorgunluk türüdür.

İşin düzenli gereksinimlerinin yerine getirilmesi sırasında aşırı maruziyet veya aşırı kullanım sonucu kas, tendon, sinir ve eklemlerde kümülatif olarak gelişen rahatsızlıklardır.

Çalışanların kas-iskelet sistemi şikayetlerini ve hissettikleri yorgunluğu kendi öznel değerlendirmeleriyle belirlemek amacıyla kullanılan, İskandinav KİS Anketi gibi soru listeleridir.

Çalışanların iş esnasındaki duruş ve hareketlerinin gözlemciler veya video kayıtları aracılığıyla sistematik olarak kaydedilip puanlanmasına dayanan risk değerlendirme yöntemleridir.

Elektromiyografi (EMG) ve gonyometre gibi cihazlar kullanarak kas faaliyetlerini ve eklem açılarını doğrudan, objektif ve sayısal olarak ölçen yüksek geçerlilikteki yöntemlerdir.

Hızlı Tüm Vücut Değerlendirmesi anlamına gelen, özellikle sağlık ve hizmet sektörlerindeki dinamik, kararsız ve hızlı değişen duruşların risk analizi için geliştirilmiş gözlemsel yöntemdir.

Hızlı Üst Uzuv Değerlendirmesi anlamına gelen, özellikle oturarak yapılan ve boyun, omuz, kol ile el bileğine yoğun yük getiren işlerin analizi için kullanılan gözlemsel yöntemdir.

NIOSH Kaldırma Eşitliği kullanılarak hesaplanan, çalışanların büyük çoğunluğunun bel yaralanmasına maruz kalmadan güvenle kaldırabileceği maksimum ağırlık limitidir.

Kaldırılan gerçek yük ağırlığının, hesaplanan Tavsiye Edilen Ağırlık Sınırına (TAS) bölünmesiyle elde edilen ve işin risk derecesini gösteren orandır.

NIOSH denkleminde, ayak bilekleri arasındaki çizginin orta noktası ile yükün ağırlık merkezinin izdüşümü arasındaki yatay mesafeyi ifade eden değişkendir.

NIOSH denkleminde, kaldırma işleminin başlangıcında ellerin yerden veya çalışma yüzeyinden olan dikey yüksekliğini santimetre cinsinden belirten değişkendir.

Yük kaldırılırken veya taşınırken, vücudun ön orta (sagittal) düzleminden yapılan açısal sapmayı ve gövdenin dönme derecesini ifade eden parametredir.

Kaldırılan cismin el ile tutulma kalitesini 'iyi', 'yeterli' veya 'kötü' olarak kategorize eden ve kaldırma kapasitesini etkileyen parametredir.

Herhangi bir enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen mikroorganizmalar, hücre kültürleri ve insan parazitleridir. Sağlık, tarım ve laboratuvar çalışanlarında ciddi hastalıklara yol açabilirler.

Genetik materyali eşleme veya aktarma yeteneğinde olan mikrobiyolojik canlılardır. Bakteriler, virüsler ve mantarlar bu sınıfa girer.

Çok hücreli organizmalardan türetilmiş hücrelerin laboratuvar ortamında (in-vitro) yapay olarak geliştirilmesi sürecidir.

İnsanda hastalığa yol açma ihtimali bulunmayan, en düşük risk seviyesine sahip biyolojik etkenler grubudur.

İnsanda hastalığa neden olabilen, çalışanlara zarar verebilecek ancak topluma yayılma olasılığı olmayan, korunma ve tedavisi bulunan etkenlerdir. Örnek olarak Herpes Simplex verilebilir.

İnsanda ağır hastalıklara neden olan, çalışanlar için ciddi tehlike oluşturan, topluma yayılma riski bulunabilen ancak korunma ve tedavisi olan etkenlerdir. Örnek olarak Şarbon ve Tüberküloz verilebilir.

İnsanda ağır hastalıklara neden olan, topluma yayılma riski yüksek olan ancak etkili korunma ve tedavisi bulunmayan en tehlikeli gruptur. Örnek olarak Ebola ve Kırım-Kongo Hemorajik Ateşi verilebilir.

Tehlikeli bir biyolojik etkenin veya prosesin, kullanım şartlarında daha az tehlikeli veya tehlikesiz olanla değiştirilmesi işlemidir. En öncelikli koruma yöntemidir.

İş tasarımının, örgütlenmesinin, yönetiminin ve çevresel koşullarının psikolojik, toplumsal veya fiziksel hasara yol açma potansiyeli taşıyan boyutlarıdır.

Organizmanın dengesini bozan, endişeye ve fizyolojik/psikolojik reaksiyonlara yol açan içsel veya dışsal uyaranların bütünüdür.

İşyerinde bir kişi veya grubun, başka bir çalışana psikolojik yolla, en az altı ay boyunca sistemli ve sürekli olarak uyguladığı baskı, bezdirme ve yıldırma davranışlarıdır.

Aşırı çalışmaya, yoğun iş stresine ve uykusuzluğa bağlı olarak gelişen ani kalp krizi veya beyin kanaması sonucu meydana gelen ölüm olgusudur.

İşyerindeki stresi ve psikososyal riskleri daha kaynağındayken yok etmeyi amaçlayan, görev tanımlarını netleştiren ve örgütsel yapıyı düzenleyen en etkili korunma aşamasıdır.

Çalışanların stresle başa çıkma becerilerini geliştirmek, stres belirtilerini fark etmelerini sağlamak amacıyla verilen eğitim ve programları kapsayan korunma aşamasıdır.

Stres veya ruhsal bozukluklar nedeniyle işten uzaklaşan veya zarar gören çalışanların rehabilitasyonunu ve işe geri dönüşlerini kolaylaştırmayı hedefleyen profesyonel destek sürecidir.

İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyeline sahip durum veya kaynaktır.

Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimali ve bu ihtimalin yol açacağı şiddetin bileşkesidir (Risk = Olasılık x Şiddet).

İşyerinde meydana gelen; çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde o an için herhangi bir zarar veya yaralanmaya yol açmayan olaydır.

Yasal yükümlülüklere ve işyerinin önleme politikasına uygun, işyerinde kayıp veya yaralanma oluşturmayacak düzeydeki düşük risk seviyesidir.

İşletmenin kurulum aşamasında veya yeni bir proseste tehlikeleri hızlıca belirlemek için geçmiş deneyim verilerini kullanan kalitatif bir risk değerlendirme yöntemidir.

Kimya endüstrisinde proses akışındaki sapmaları 'az, fazla, hiç' gibi anahtar kelimelerle analiz etmek için kullanılan çok disiplinli ve kalitatif bir risk değerlendirme metodudur.

Malzeme ve ekipman hatalarının sisteme etkisini olasılık, şiddet ve saptanabilirlik (RÖS = O x A x S) kriterleriyle sayısal olarak değerlendiren proaktif ve kantitatif bir yöntemdir.

Risk değerini hesaplarken olasılık ve şiddet parametrelerinin yanına tehlikeye maruz kalma sıklığını (frekans) da dahil eden (Risk = O x A x F) kantitatif bir risk analiz yöntemidir.

Başlangıçtaki bir olaydan yola çıkarak tümevarım mantığıyla olası tüm sonuçları ve koruma sistemlerinin başarı/hata olasılıklarını değerlendiren karma bir yöntemdir.

İstenmeyen nihai bir hatadan (örneğin patlama) başlayarak tümdengelim mantığıyla bu sonuca yol açan kök nedenleri şematik olarak analiz eden karma bir yöntemdir.