Ünite 10: Uz İletişim ve Ağ Sistemleri 2

Bant Genişliği Birimleri

Bant genişliği bps (bits per second) ile ölçülür. 1 Kbps 1.024 bps, 1 Mbps 1.024 Kbps, 1 Gbps 1.024 Mbps ve 1 Tbps 1.024 Gbps değerine eşittir.

GEO Uyduların Yüksekliği

Eş zamanlı yörüngeli uydular (GEO) yerden tam 35.784 km yükseklikte yörüngeye otururlar. Bu yükseklik sayesinde dünyanın dönüş hızıyla senkronize kalarak sabit görünürler.

LEO Uyduların Yüksekliği

Alçak yörünge uyduları (LEO) yaklaşık 800-1000 km yüksekliktedir. GEO uydulara göre daha yakındırlar ancak dünyanın dönüşü nedeniyle sürekli yer değiştirirler.

İki Damarlı Kablo Hızı

İki damarlı kabloların standart bant genişliği genellikle 100 Mbps civarındadır. Çok nadir durumlarda 10 Mbps hızında olanlarına da rastlanabilir.

Anahtar Kavramlar

Bant GenişliğiBir iletişim kanalının kapasitesini ifade eden, saniyede iletilen bit (bps) cinsinden ölçülen veri iletim hızıdır. Örneğin, 1 Gbps bant genişliğine sahip bir hat, saniyede 1 gigabit veri taşıyabilir.

Ana Bant (Baseband)Bir iletişim ortamında aynı anda yalnızca tek bir verinin aktarılabildiği sistemdir. Ethernet ağları ve çevirmeli telefon bağlantıları buna tipik bir örnektir.

Geniş Bant (Broadband)Birden fazla verinin aynı anda farklı frekanslarda aktarılabildiği iletişim ortamıdır. DSL ve kablolu TV sistemleri, aynı anda birden çok veri akışına izin verdiği için geniş banttır.

İki Damarlı KabloElektromanyetik karışmaları azaltmak için bükülmüş bakır tellerin kullanıldığı, RJ-45 konnektör ile bağlanan yerel ağ kablosudur. Düşük maliyeti nedeniyle ofis ağlarında en çok tercih edilen yöntemdir.

Eşeksenli KabloTelevizyon yayınlarında ve internet bağlantılarında kullanılan, elektriksel kirliliğe karşı yalıtımı güçlü bir kablo türüdür. İki damarlı kabloya göre daha yüksek bant genişliği sunar.

Optik-lif KabloVeriyi elektrik yerine ışık darbeleriyle cam-elyaf iplikçikler üzerinden taşıyan kablo türüdür. Elektromanyetik karışıklıklardan etkilenmez ve Tbps seviyesinde hızlara ulaşabilir.

Yerel Ağ (YA)Bir ofis veya bina içindeki bilgisayarların, yazıcıların birbirine bağlandığı ağ türüdür. Sunucular aracılığıyla dosya ve donanım paylaşımı yapılmasına olanak tanır.

Metropolit Ağ (MAN)Bir şehir veya büyük bir bölgeyi kapsayan, genellikle 50 km çapındaki yerel ağları birbirine bağlayan ağ yapısıdır. Genellikle optik-lif omurgalar kullanılır.

Geniş Ağ (WAN)50 km'den daha uzak mesafeleri kapsayan, yerel ve metropolit ağların birleşimiyle oluşan ağdır. İnternet, dünyadaki en büyük genel amaçlı geniş ağ örneğidir.

Kişisel Ağ (PAN)Yaklaşık 10 metre gibi çok kısa mesafelerde, cep telefonu veya taşınabilir cihazlar arasında kurulan kablosuz ağ türüdür.

ÖlçeklenirlikBir ağın, yeni cihazların veya kullanıcıların sisteme kolaylıkla dahil edilebilmesi ve ağın genişletilebilmesi yeteneğidir. Kablosuz yerel ağlar, kablolu ağlara göre daha yüksek ölçeklenebilirlik sunar.

Değer Katkılı Ağ (VAN)Elektronik veri değişimi (EDI) gibi özel işlemler için kullanılan, verinin güvenliğinin özel standartlarla sağlandığı geliştirilmiş ağlardır.

Eş Zamanlı Yörüngeli Uydu (GEO)Dünyadan 35.784 km yükseklikte sabit duran uydulardır. Antenlerin bir kez konumlandırılması yeterlidir ancak sinyal iletiminde 2-3 saniyelik gecikme yaşanır.

Diğer Önemli Bilgiler

Eşeksenli Kablo Kapasitesi

Eşeksenli kablolar, iki damarlı kablolara kıyasla daha yüksek performans sunar ve 200 Mbps'ye kadar veri iletim hızına çıkabilirler.

KZYA Bant Genişliği

Kablosuz yerel ağlar (KZYA) günümüzde ortalama 54 Mbps civarında bir bant genişliği sunmaktadır. Bu hız, kablolu ağların hızına oldukça yaklaşmıştır.

KYA Bant Genişliği

Kablolu yerel ağlar (KYA), genellikle 100 Mbps ve üzerinde bir bant genişliği sunar. Kablosuz ağlara göre daha yüksek ve kararlı bir hız sağlar.

MAN Kapsama Alanı

Metropolit ağlar (MAN), genellikle bir şehir veya büyük bir bölgeyi kapsayacak şekilde tasarlanmıştır ve yaklaşık 50 kilometre çapındaki bir alanı içine alır.

PAN Kapsama Alanı

Kişisel ağlar (PAN), çok kısıtlı bir alanda çalışır. Bu ağların kapsama alanı genellikle 10 metre civarı ile sınırlıdır.

X İşletmesi Uygulaması

Arnavutluk'ta bulunan X işletmesi, 11 kilometrekarelik bir alana yayılmış fabrikasında 12.000 işçi ile 30'a kadar gemi inşa edebilmektedir.

Sınavda Dikkat Et

Bant genişliği birimlerine (Kbps, Mbps, Gbps, Tbps) dikkat edin; her biri 1024 katıdır.
GEO ve LEO uydularının özelliklerini karıştırmayın; GEO sabit ve gecikmeli, LEO hareketli ve hızlıdır.
Kablolu ve kablosuz yerel ağların (KYA vs KZYA) avantaj ve dezavantajlarını (kurulum, güvenlik, ölçeklenebilirlik) mutlaka karşılaştırın.
Ağ türlerinin kapsama alanlarını (PAN: 10m, MAN: 50km, WAN: 50km+) ezberleyin.
Optik-lif kabloların ışıkla çalıştığını ve elektromanyetik karışıklıktan etkilenmediğini unutmayın.
Eşeksenli kabloların ana bant (sayısal) ve geniş bant (örneksel) ayrımını bilin.