Ünite 8: Uluslararası Çevre Hukuku ve Sözleşmeleri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Uluslararası çevre hukukunun doğuşunu hazırlayan tarihsel süreci inceleyerek, 1972 Stockholm Konferansı'nın bu süreçteki önemini ve devletlerin egemenlik hakları ile küresel sorumlulukları arasındaki çelişkiyi tartışınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, sınır ötesi kirliliğin ulusal önlemlerle engellenemeyeceğini ve Stockholm Konferansı'nın küresel sorumlulukları tanımlayan ilk büyük dönüm noktası olduğunu açıklamalıdır. Ayrıca, devletlerin egemen eşitlik ilkesi gereği sözleşmelere çekince koyma hakları ile küresel ekolojik krizlerin getirdiği bağlayıcı kural zorunluluğu arasındaki dengeye değinmelidir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Uluslararası çevre sözleşmelerine yön veren altı temel ilkeyi listeleyiniz ve 'ihtiyat ilkesi' ile 'ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar' ilkesini günümüz iklim politikaları açısından karşılaştırarak birer örnekle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci; egemenlik/zarar vermeme, işbirliği, sürdürülebilir kalkınma, ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar, ihtiyat ve kirleten öder ilkelerini belirtmelidir. İhtiyat ilkesini kesin bilimsel kanıt beklenmeden önlem alınmasıyla, ortak fakat farklılaştırılmış sorumlulukları ise ülkelerin kalkınma düzeylerine göre farklı yükümlülükler üstlenmesiyle (örneğin Paris Anlaşması) ilişkilendirmelidir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Kanada ile ABD arasındaki tarihi Trail Smelter davasını araştırınız. Bu davanın uluslararası çevre hukukunda devletlerin sorumluluk rejimini 'kusur sorumluluğundan' 'kusursuz sorumluluğa' nasıl dönüştürdüğünü gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Kanada'daki bir fabrikanın dumanlarının ABD tarım arazilerine zarar vermesiyle başlayan davada, bir devletin kendi ülkesini diğer devletlere zarar verecek şekilde kullandırtamayacağı ilkesinin kesinleştiğini belirtmelidir. Bu durumun, devletlerin kasıt veya kusuru olmasa dahi faaliyetlerinden doğan zararlardan sorumlu tutulduğu risk teorisini (kusursuz sorumluluk) başlattığını vurgulamalıdır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Çok taraflı çevre sözleşmelerinin uyguladığı yasaklama, azaltma ve denetleme rejimlerini analiz ediniz. CITES, Basel, MARPOL ve Aarhus sözleşmelerinin hangi farklı yöntemlerle çevresel koruma sağladığını karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci; CITES'in nesli tehlikedeki türlerin ticaretini denetlediğini, Basel'in tehlikeli atık ticaretini kontrol ettiğini, MARPOL'ün gemi kirliliğini önlediğini ve Aarhus'un ise bilgiye erişim ve katılımcılık gibi yatay/kamuoyu odaklı mekanizmalar kullandığını belirterek aralarındaki yöntem farklarını ortaya koymalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası çevre sözleşmelerini ve henüz imzalamadığı ESPOO ile Aarhus sözleşmelerini araştırarak, bu durumun Türkiye'nin uluslararası çevre diplomasisindeki konumuna ve iç hukukuna etkilerini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Türkiye'nin onayladığı sözleşmelerin Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca kanun hükmünde olduğunu belirtmelidir. Aarhus ve ESPOO gibi sınır ötesi ve katılımcı sözleşmelerin imzalanmamasının getirdiği diplomatik çekinceleri ve Paris Anlaşması'nın etkin uygulanmasının önemini analiz etmelidir.
