Ünite 2: Vergi Hukukunun Anlamı, Kapsamı ve Diğer Hukuk Dallarıyla İlişkisi — Önemli Kavramlar

Kamu gelir ve giderleri ile kamu bütçesine ilişkin kuralların bütününü oluşturan kamu hukuku dalıdır. Gelir, gider ve bütçe hukuku olmak üzere üç alt daldan oluşur.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin konulması, tahsili ve bunlardan doğan uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin kuralları inceleyen bilim dalıdır. Uygulamada gelir hukuku ile eş anlamlı olarak kullanılır.

Maliye hukukunun kamu giderleri, yani devletin kamu hizmetlerini sunabilmek amacıyla yaptığı harcamalarla ilgili kurallarını oluşturan alt dalıdır.

Devletin belirli bir dönemdeki gelir ve giderlerini tahmin eden ve bunların uygulanmasına izin veren bütçenin hazırlanması, onaylanması ve denetlenmesini düzenleyen hukuk dalıdır.

Vergi hukukunun anayasal ilkeler, vergi kanunlarının uygulanması, mükellefiyet ve borcun sona ermesi gibi tüm vergilere uygulanan ortak kural ve kavramlarını inceleyen bölümüdür.

Vergi sistemi içinde yer alan Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi gibi tüm vergileri tek tek ve ayrı ayrı inceleyen vergi hukuku bölümüdür.

Vergi alacağının ve borcunun doğması, unsurları, mükellefi, konusu, matrahı ve borcun ortadan kalkması ile ilgili esaslı kuralları içeren hukuk dalıdır.

Vergi tekniği olarak da adlandırılan; verginin tarhı, tebliği, tahakkuku, tahsili ve uyuşmazlıkların çözüm yollarına ilişkin usul kurallarını düzenleyen hukuk dalıdır.

Vergi ilişkisinden doğan hak, yetki ve ödevlerin kullanılma, yerine getirilme ve ispat edilme şekillerini düzenleyen, genel ve şekli vergi hukukuyla büyük ölçüde örtüşen kurallardır.

Mükelleflerin borçlarını süresinde ödememesi halinde, vergi alacağının devlet tarafından kamu gücü ve cebri icra yoluyla tahsil edilmesini düzenleyen hukuk dalıdır.

Vergi kanunlarının uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargı sistemi içindeki vergi mahkemelerinde çözümlenmesi sürecini ve usullerini düzenleyen hukuk dalıdır.