Ünite 2: Prehistorik Miras ve Turizm

Lascaux Mağarası'nın Kapatılması

1940'ta keşfedilen mağara, ziyaretçilerin nefesinden kaynaklanan karbondioksit nedeniyle resimlerin zarar görmesi üzerine 1963 yılında turizme kapatılmıştır.

Altamira Mağarası'nın Keşfi

1879 yılında İspanya'nın kuzeyinde bulunan mağara, duvarlarındaki canlı renkli bizon figürleriyle tarih öncesi sanatın en önemli örneklerinden biridir.

Lascaux II Projesi

Orijinal mağaranın korunması amacıyla 1983 yılında açılan, resimlerin 10 yıllık bir çalışmayla yeniden çizildiği reprodüksiyon mağaradır ve yılda 250.000 turist çeker.

Chauvet Mağarası'nın Özelliği

1994 yılında Fransa'nın Ardeche bölgesinde bulunan mağara, 30-33 bin yıllık resimleriyle perspektif anlayışının tarih öncesinde de var olduğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kavramlar

Prehistorik MirasYazının icadından önceki dönemlere ait, insanlığın kültürel evrimini belgeleyen mağara resimleri, höyükler ve taş aletler gibi kalıntılardır. Örnek: Lascaux Mağarası'ndaki bizon resimleri.

Neolitik Çağİnsanların tarım ve hayvancılığa geçerek yerleşik hayata başladığı, taş ve kerpiç evler kurduğu 'Cilalı Taş Devri'dir. Örnek: Çatalhöyük yerleşmesi.

Höyükİnsanların uzun süre aynı yerde yaşaması sonucu oluşan, yerleşim katmanlarının üst üste yığılmasıyla meydana gelen yapay tepelerdir. Örnek: Çatalhöyük bir höyüktür.

Paleolitik Çağİnsanın mağaralarda yaşadığı, avcılık ve toplayıcılıkla geçindiği 'Eski Taş Devri'dir. Örnek: Altamira Mağarası bu döneme aittir.

Av BüyüsüPaleolitik dönem insanının, avın bereketli geçmesi amacıyla mağara duvarlarına hayvan resimleri çizmesi ritüelidir. Örnek: Altamira'daki bizon figürleri.

ReprodüksiyonOrijinal eserin zarar görmemesi için birebir kopyasının yapılarak turizme açılması yöntemidir. Örnek: Lascaux II Mağarası.

Tanık TepeCoğrafyada aşınmaya karşı dirençli kayaçlardan oluşan doğal tepelerdir; höyükler de kültürel birer 'tanık tepe' olarak kabul edilir. Örnek: Ovanın eski seviyesini gösteren tepeler.

PaleocoğrafyaGeçmiş dönemlerin coğrafi koşullarını, iklimini ve yerleşim alanlarını inceleyen bilim dalıdır. Örnek: Bir höyüğün kurulduğu dönemdeki nehir yatağının belirlenmesi.

Mezolitik ÇağPaleolitik ile Neolitik arasında yer alan, 'Orta Taş Devri' olarak da bilinen geçiş dönemidir. Örnek: Yontma Taş Devri aletlerinin kullanıldığı süreç.

Kültür KatmanıBir höyükte üst üste biriken farklı dönemlere ait yerleşim izleridir. Örnek: Höyük kazıldıkça alttan çıkan daha eski ev kalıntıları.

ObsidiyenTaş Çağı insanının kesici aletler, ok ve mızrak uçları yapmak için kullandığı volkanik camdır. Örnek: Neolitik dönem yerleşmelerinde bulunan kesici aletler.

Prehistorik TurizmTaş Çağı'na ait mağara ve höyük gibi yerlerin turistik amaçla ziyaret edilmesidir. Örnek: Lascaux Mağarası'na düzenlenen turlar.

Kültür Turizmiİnsanlığın geçmişine, sanatına ve yaşam biçimine odaklanan turizm türüdür. Örnek: Prehistorik miras alanlarını gezmek.

DestinasyonTuristlerin ziyaret ettiği, turistik çekiciliği olan belirli bir coğrafi alandır. Örnek: Fransa'daki Les Eysies bölgesi.

Diğer Önemli Bilgiler

Skara Brae Yerleşmesi

İskoçya'nın Mainland Adası'nda bulunan ve 1850'deki şiddetli bir fırtınayla ortaya çıkan, 1999'da Dünya Miras Listesi'ne alınan Neolitik bir köydür.

Mehrgarh Neolitik Yerleşmesi

Pakistan'da 1974 yılında keşfedilen, İndus Vadisi medeniyetlerine ait önemli bir yerleşme olup 2004 yılında Dünya Miras Listesi'ne dahil edilmiştir.

Öküzini Mağarası

Antalya yakınlarındaki Katran Dağı'nda bulunan, Türkiye'deki tarih öncesi mağara resimlerinin en güzel örneklerini barındıran önemli bir alandır.

Cosquer Mağarası

1991 yılında Henri Cosquer tarafından Marsilya yakınlarında bulunan ve içindeki at, geyik, penguen gibi figürlerle Lascaux'dan daha eski olduğu belirlenen mağaradır.

Vogelhard Mağarası

Almanya'nın Heidenheim bölgesinde bulunan ve resimlerinin en eskisi yaklaşık 30.000 yıl öncesine dayanan önemli bir prehistorik alandır.

Banpo Köyü Müzesi

Çin'de Xi'an kenti yakınlarında kazılarla açığa çıkarılan Neolitik yerleşme, 1958 yılında kurulan müzesiyle turizme kazandırılmıştır.

Sınavda Dikkat Et

Mağara isimleri ve bulundukları ülkeleri mutlaka ezberleyin (Lascaux-Fransa, Altamira-İspanya gibi).
Paleolitik ve Neolitik dönem farkını iyi kavrayın; Paleolitik mağara/avcılık, Neolitik köy/tarım demektir.
Höyüklerin doğal tepe değil, insan yapısı kültür katmanları olduğunu unutmayın; bu ayrım sınavda sıkça sorulur.
Lascaux Mağarası'nın neden kapatıldığı ve yerine ne yapıldığı (Lascaux II) gibi koruma odaklı bilgileri not edin.
Türkiye'deki örnekleri (Öküzini, Keçiler, Kızlar Mağarası) mutlaka yerleriyle eşleştirerek çalışın.
Höyüklerin oluşumunda rüzgâr ve erozyonun rolünü, höyüğün tepe görünümü almasındaki etkisini hatırlayın.